Σε λάθος στοιχεία στηρίχθηκαν για να επιβάλουν σκληρά μέτρα

Υπό αμφισβήτηση βρέθηκαν τα αποτελέσματα έρευνας δύο κορυφαίων αμερικανών οικονομολόγων του Χάρβαρντ, του Κένεθ Ρογκόφ – έχει διατελέσει στέλεχος του ΔΝΤ – και της Κάρμεν Ράινχαρτ, πάνω στα οποία βασίστηκαν οι υπέρμαχοι της λιτότητας, όπως ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Ολι Ρεν, για να υποστηρίξουν τις σκληρές περικοπές που επιβάλλουν σε χώρες όπως η Ελλάδα.

Στην έρευνα αυτή που δημοσιοποιήθηκε το 2010, ο Ρογκόφ και η Ράινχαρτ υποστήριζαν ότι με βάση τα στοιχεία που μελέτησαν και επεξεργάστηκαν διαπιστώνεται σημαντική μείωση της ανάπτυξης όταν το χρέος μιας χώρας ξεπερνά το 90% του ΑΕΠ – όπως συμβαίνει σήμερα στις ΗΠΑ και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, περιλαμβανομένης και της δικής μας.

Τώρα όμως ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης υποστηρίζουν ότι ανακάλυψαν λάθη στους υπολογισμούς του Ρογκόφ και της Ράινχαρτ τα οποία, όπως λένε, οδήγησαν σε λανθασμένο συμπέρασμα ότι η ανάπτυξη μειώνεται στις πιο υπερχρεωμένες χώρες.

Στην έρευνά τους οι δύο ερευνητές του Χάρβαρντ είχαν αναλύσει 3.700 διαφορετικά οικονομικά μεγέθη και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπάρχει μικρή αλληλεπίδραση ανάμεσα στην ανάπτυξη και στο χρέος για χώρες με χρέος έως 90% ως ποσοστό επί του ΑΕΠ. Για χώρες όμως με χρέος άνω του 90% ως ποσοστό της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας διαπίστωσαν ότι η μέση ανάπτυξη υποχωρεί σημαντικά.      

ΤΙ ΕΛΕΓΕ. Το σημαντικό είναι ότι τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής που δείχνει τη σχέση χρέους και ανάπτυξης τα χρησιμοποίησαν επιφανείς πολιτικοί όπως ο Ολι Ρεν και ο πρόεδρος της Επιτροπής Προϋπολογισμού της αμερικανικής Βουλής των Αντιπροσώπων Πολ Ράιαν για να δικαιολογήσουν την ανάγκη επιβολής λιτότητας. Οπως έλεγαν, εάν το χρέος μιας χώρας ξεπεράσει το 90% ως ποσοστό του ΑΕΠ τότε η χώρα αυτή πέφτει σε παγίδα χρέους που δεν της επιτρέπει να αναπτυχθεί για αρκετά χρόνια.

Τώρα ο Τόμας Χέρντον, ο Μάικλ Ας και ο Πόμπερ Πόλιν από το Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης σημειώνουν ότι μερικά μικρά λάθη που υπάρχουν στους υπολογισμούς αλλάζουν σημαντικά τα τελικά αποτελέσματα. «Η μέση ανάπτυξη του ΑΕΠ για χώρες με χρέος άνω του 90% είναι στην πραγματικότητα 2,2% και όχι -0,1%» γράφουν σύμφωνα με τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης». Με άλλα λόγια, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης υποστηρίζουν ότι το μεγάλο χρέος δεν δημιουργεί τα προβλήματα που υποστήριζαν ο Ρογκόφ, η Ράινχαρτ και μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομικής ελίτ. Οι δύο ερευνητές του Χάρβαρντ υπό το πρίσμα των νέων εξελίξεων παραδέχτηκαν μεν τα λάθη τους σε κάποιους υπολογισμούς (φύλλα εργασίας με οικονομικά στοιχεία) αλλά εξακολούθησαν να επιμένουν ότι τα λάθη αυτά δεν αλλάζουν σημαντικά τα συμπεράσματα. Η κίνηση αυτή όμως προκάλεσε νέες αντιδράσεις, μεταξύ των οποίων και αυτή του νομπελίστα οικονομολόγου Πολ Κρούγκμαν. Οπως έγραψε ο ίδιος στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης», αρχικά ήθελε να υπερασπιστεί τους Ρογκόφ και Ράιχναρτ παρά το γεγονός ότι δεν πίστεψε ποτέ τα συμπεράσματα της έρευνάς τους, όπως χαρακτηριστικά γράφει. Ομως, συνεχίζει ο Κρούγκμαν, η απάντησή τους στην κριτική που δέχονται δεν είναι ικανοποιητική αφού δεν προσπαθούν να απαντήσουν σε αυτήν αλλά να την αποφύγουν.

Το Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης από την πλευρά του άσκησε κριτική όχι μόνο στους λάθους υπολογισμούς που ανακαλύφθηκαν στην έρευνα αλλά και στο γεγονός ότι παραλείφθηκαν στοιχεία που αφορούσαν αρκετές χώρες. Στην κριτική αυτή οι Ρογκόφ και Ράιχναρτ απάντησαν ότι τα επίμαχα στοιχεία δεν ήταν διαθέσιμα όταν δημοσίευσαν την έρευνά τους αλλά τα περιέλαβαν στη συνέχεια.