[Διαστάσεις] Μασουλώντας χαρτί ταπετσαρίας

Σεαυτή την πόλη υπάρχουν πολλά πεινασμένα παιδιά. Ενα από αυτά ζωγράφισε πρόσφατα ένα μεγάλο, άδειο πιάτο και έγραψε από κάτω: «Βλέπετε πουθενά φαΐ;». Ενα άλλο πιάστηκε από τη μάνα του τη νύχτα να μασουλάει το χαρτί της ταπετσαρίας. Δεν ήθελε να της πει ότι πεινάει, γιατί ήξερε ότι δεν υπήρχαν χρήματα για φαγητό. «Ακούμε όλο και πιο συχνά τέτοιες ιστορίες» λέει μια γυναίκα που δουλεύει στην τοπική κοινότητα.

Για ποια χώρα να μιλάμε άραγε; Για το Μπανγκλαντές, για το Σουδάν, για το Μαλάουι; Σε ποια πόλη να ζουν αυτά τα παιδιά, στη Λισαβώνα, στο Δουβλίνο, μήπως στην Αθήνα; Θα μπορούσε ασφαλώς να ζουν και εκεί, αλλά το συγκεκριμένο ρεπορτάζ είναι από το Λίβερπουλ, την πιο φτωχή πόλη της Αγγλίας. Και δημοσιεύτηκε στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», την εφημερίδα του Σίτι. «Δεν ισχυρίζομαι ότι υπάρχουν εύκολες λύσεις για τη μείωση του χρέους» σημειώνει η αρθρογράφος. «Την επόμενη φορά όμως που κάποιος αναλυτής της αγοράς θα ζητήσει περισσότερη λιτότητα, καλά θα κάνει να επισκεφθεί τα σοκάκια μιας πόλης στη Βόρεια Αγγλία. Και του εύχομαι να μη συναντήσει παιδιά που μασουλάνε χαρτί ταπετσαρίας».

Μερικές ημέρες αργότερα, ένας άλλος αρθρογράφος της ίδιας εφημερίδας, ο Σάιμον Κούπερ, έκανε το δικό του mea culpa. Ναι, υπάρχει φτώχεια. Ναι, το πρόβλημα αυτό είναι το σημαντικότερο που αντιμετωπίζει σήμερα ο ανεπτυγμένος κόσμος: ένας στους επτά Αμερικανούς, για παράδειγμα, ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Ναι, τα μέσα ενημέρωσης αγνοούν τη φτώχεια γιατί λένε πως δεν είναι «σέξι», δεν πουλάει, είναι βαρετή. Ο πραγματικός λόγος όμως είναι ότι οι περισσότεροι δημοσιογράφοι ανήκουν στη μεσαία τάξη και δεν επισκέπτονται ποτέ τις φτωχές συνοικίες της πόλης τους. Υπάρχουν δεξιά μίντια και αριστερά μίντια, όλα όμως ελέγχονται από τους καλοταϊσμένους. Και αν οι δημοσιογράφοι είναι φιλελεύθεροι, με την προοδευτική έννοια της λέξης, δεν συμβαίνει το ίδιο με τους ιδιοκτήτες τους και με τους διαφημιστές. Ο κόσμος είναι άνισος, όλο και πιο άνισος, και τα μίντια είναι εκείνα ακριβώς που χρειάζεται αυτός ο κόσμος.

Μπορούμε να αλλάξουμε; Μπορούμε. Ο Κούπερ προτείνει να διδαχθούμε από τους ιστορικούς, που πριν από αρκετές γενιές σταμάτησαν να επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους αποκλειστικά στους βασιλιάδες και τις βασίλισσες, ώστε να γράψουν «ιστορία από τα κάτω». Ο E.Π. Τόμσον, για παράδειγμα, θέλησε με τη Δημιουργία της Αγγλικής Εργατικής Τάξης να σώσει την ήδη νεκρή εργατική τάξη από «την πελώρια συγκατάβαση των απογόνων της». Ο Ερικ Χόμπσμπομ πήρε τη σκυτάλη και βάλθηκε να διορθώσει την αδυναμία των καλλιτεχνών της αβάν γκαρντ, που είχαν πάψει να πιστεύουν στη δύναμη του κοινωνικού μετασχηματισμού.

Μάθημα πρώτο: να διαβάζουμε περισσότερο.