[Προεκτάσεις] Θεωρίες

Από καιρό διακινείται στο εγχώριο πολιτικό σύστημα μια θεωρία περί «συντηρητικής Ευρώπης», που φταίει για όλα τα δεινά στην Ευρωπαϊκή Ενωση, στην ευρωζώνη, αλλά κυρίως στην Ελλάδα και τώρα στην Κύπρο. Πρώτος σήκωσε αυτή τη σημαία ο Γ. Παπανδρέου, προβάλλοντας ότι οι «συντηρητικές δυνάμεις» δεν του επέτρεψαν να εφαρμόσει τις ιδέες του που θα έσωζαν την Ελλάδα, ενδεχομένως και την Ευρώπη. Παρόμοια είναι και η άποψη του διαδόχου του στο ΠΑΣΟΚ.

Ελεος! Αυτές οι θεωρίες έχουν θέση σε ένα σεμινάριο, αλλά δεν αφορούν την κοινοτική Ευρώπη. Τυπικά αναφέρονται σε μια ακριβή «χαρτογράφηση». Αλλά ως πολιτική ανάλυση που επιχειρεί να ιδεολογικοποιήσει τις εξελίξεις δεν απαντούν στο αληθινό πρόβλημα της Ελλάδας και της Κύπρου.

Με τον όρο «συντηρητική Ευρώπη» εννοούν ότι στις περισσότερες χώρες αυτή την περίοδο υπάρχουν συντηρητικές κυβερνήσεις – με ό,τι σημαίνει πλέον αυτό σε αντιδιαστολή με τις σοσιαλδημοκρατικές. Με το συμπάθιο, δηλαδή, αλλά πιστεύει κανείς στα σοβαρά ότι τα πράγματα για τους Ελληνες και τους Κυπρίους θα ήταν διαφορετικά αν στην Ενωση πλειοψηφούσαν οι σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις; Αυτός ο ισχυρισμός προσφέρεται για υπεκφυγές, αλλά δεν έχει καμιά βάση. Για τον απλούστατο λόγο ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν λειτουργεί κάθε φορά ανάλογα με την πλειοψηφούσα ιδεολογική απόχρωση των κυβερνήσεων, αλλά με βάση τις Συνθήκες της – και τους συσχετισμούς δυνάμεων.

Προφανώς, όταν διαμορφώθηκαν οι Συνθήκες έπαιξε ρόλο ο ιδεολογικός προσανατολισμός των κυβερνήσεων. Αλλά δεν ήταν πάντα και σε κάθε περίπτωση συντηρητικές. Υπήρξαν και Συνθήκες με τους σοσιαλιστές να έχουν τον πρώτο λόγο. Ούτως ή άλλως, όμως, τίποτε δεν συμβαίνει στην Ευρωπαϊκή Ενωση – ή στην ευρωζώνη – αν δεν έχει συμφωνηθεί προηγουμένως από όλα τα μέλη τους. Οποιος θέλει μπορεί να κάνει θεωρητικές αναλύσεις – ή να αμπελοφιλοσοφεί. Αλλά όποιος νομίζει ότι παραβιάζονται οι θεμελιώδεις κανόνες λειτουργίας της Ενωσης επειδή «έχουν τα πάνω χέρι οι συντηρητικοί» δεν έχει ιδέα για τη λειτουργία της – ή κάτι θέλει να κρύψει.

Ειδικότερα για την ελληνική και την κυπριακή οικονομική κατάρρευση δεν προκύπτει από πουθενά ότι ευθύνεται η Ευρώπη, «συντηρητική» ή όχι. Τουναντίον. Η Ελλάδα χρεοκόπησε γιατί επί τριάντα χρόνια σπαταλούσε τους ευρωπαϊκούς πόρους και επιπλέον δανειζόταν για να κάνουν οι κυβερνήσεις τα παιχνίδια τους. Και η Κύπρος έφτασε εδώ που ξέρουμε γιατί «βρήκε τον μήνα που τρέφει τους έντεκα», με τα τραπεζικά επιτόκια που προσέφερε. Τα υπόλοιπα συνιστούν αποπροσανατολισμό, αν δεν είναι ανατολίτικη κουτοπονηριά. Αλλωστε, όπως έλεγε ο Ζαν Πολ Σαρτρ, «δεν υπάρχουν αθώα θύματα».