[Κιόσκι] Η Αυτοκρατορία αντεπιτίθεται

Το 1947 ο γάλλος πολιτικός φιλόσοφος Αλεξάντρ Κοζέβ φάνηκε αρκετά διορατικός ώστε να προβλέψει ότι λίγα χρόνια μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η Γερμανία θα γινόταν η κυρίαρχη οικονομική δύναμη στην Ευρώπη αφήνοντας πίσω της μια καταϊδρωμένη Γαλλία. Ρωσικής καταγωγής, αντιφατικός και μυστηριώδης, ο Κοζέβ συνόδευσε την πρόβλεψή του με μία πρόταση. Ο μοναδικός τρόπος για να αντιμετωπιστεί η γερμανική ηγεμονία δεν ήταν αυτός που συνέλαβαν και υλοποίησαν οι πατέρες ιδρυτές της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η λύση βρισκόταν στη δημιουργία μιας Λατινικής Αυτοκρατορίας, ιδρυτικά μέλη της οποίας θα ήταν η Γαλλία σε ρόλο ηγέτιδας δύναμης, η Ιταλία και η Ισπανία. Η πρόταση δεν ήταν άσχετη με τον μεταπολεμικό κόσμο, τον οποίο ο Κοζέβ έβλεπε χωρισμένο σε αυτοκρατορίες: την αγγλοσαξονική από τη μία πλευρά, τη σοβιετική από την άλλη. Καθώς στα μάτια του η έννοια του κράτους – έθνους έφτανε στη δύση του, ο συνεκτικός κρίκος των νέων αυτοκρατοριών δεν θα μπορούσε να είναι παρά η συγγένεια των εθνών. Τι κάνει τους Γάλλους, τους Ιταλούς και τους Ισπανούς συγγενείς; Η κοινή καταγωγή στη γλώσσα και η Καθολική Εκκλησία. Η γεωγραφική θέση και τα κοινά στοιχεία της πολιτισμικής ταυτότητας του Νότου θα εξασφάλιζαν στην αυτοκρατορία την εξάπλωσή της στην υπόλοιπη Μεσόγειο.

ΣΗΜΕΡΑ θα μπορούσαμε να πούμε ότι το αντίπαλο δέος της Γερμανίας θα ήταν ένας ηλιόλουστος πολυεθνικός κολοσσός με ισχυρή αυτοκινητοβιομηχανία και εξαιρετικό κρασί. Θα την έκανε να τρέμει; Περισσότερη σημασία από την απάντηση έχει το γεγονός ότι το αυτοκρατορικό όραμα του Κοζέβ ανέσυρε πριν από δέκα ημέρες μέσα από τις σελίδες της Repubblica ένας ιταλός συνάδελφός του, ο Τζόρτζιο Αγκάμπεν. Το άρθρο του αναδημοσιεύθηκε χθες στη γαλλική Libération. Υπάρχει μια πλούσια μειονότητα, σημειώνει ο Αγκάμπεν, που επιβάλλει τα συμφέροντά της σε μια φτωχή πλειονότητα και αυτό δεν μπορεί παρά να μας κάνει να ξανασκεφτούμε την ιδέα του Κοζέβ. Ο Αγκάμπεν είχε αναπτύξει το ίδιο σκεπτικό σε ένα κείμενό του τον περασμένο Ιούλιο με αφορμή τις ελληνικές εκλογές. Εκεί η πλούσια μειονότητα προσδιοριζόταν ως «πιο βάρβαρη» και η φτωχή πλειονότητα ως «πιο πολιτισμένη», ενώ «Ευρώπη» ήταν το όνομα μιας μαριονέτας που κινούσε ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός. Παραδόξως όμως, αυτοί που πρέπει να ενωθούν δεν είναι οι προλετάριοι, τα θύματα της εκμετάλλευσης, οι πένητες. Είναι οι πολιτισμικά συγγενείς. Το λάθος της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν είναι ότι υιοθέτησε ένα κοινό νόμισμα χωρίς να προηγηθεί η δημοσιονομική ένωση. Το θανάσιμο αμάρτημά της ήταν ότι αγνόησε τις πολιτισμικές συγγένειες.

ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΗΣΗ του ιταλού πολιτικού φιλοσόφου λείπουν οι παραλληλισμοί με τους Ναζί και το ηρωικό κάλεσμα σε αντίσταση. Ακόμη κι έτσι, πάντως, στα δεινά της κρίσης θα πρέπει να προστεθεί ακόμη ένα: η πλήρης σύγχυση εκείνων που αυτές τις δύσκολες ώρες ελπίζαμε ότι θα μας φώτιζαν με την πλήρη τους διαύγεια.