[Εναλλακτικά] Η τραγωδία της λιτότητας

ΞΕΧΑΣΤΕ την Ανγκελα Μέρκελ. Και συγκεντρώστε την προσοχή σας στον Ντέιβιντ Κάμερον. «Δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική», είπε πρόσφατα. Αναφερόταν στην πολιτική σκληρής λιτότητας που εφαρμόζει από το 2010 στη Βρετανία η κυβέρνηση συνασπισμού Συντηρητικών και Φιλελευθέρων. Οι Ελληνες μπορούμε να χαμογελάσουμε πικρά. Γιατί η λιτότητα δεν αποδίδει ούτε στη Βρετανία. Καθότι εκεί δεν έχουν ευρώ, η στερλίνα αφήνεται να κατρακυλήσει στην ισοτιμία της με το ευρώ – μπας και ξαναπάρει μπροστά η οικονομία. Ενας Καναδός αναμένεται να αναλάβει το τιμόνι της Τράπεζας της Αγγλίας το καλοκαίρι. Είναι η τελευταία ευκαιρία για μια οικονομία που μάλλον θα γνωρίσει την εμπειρία της τριπλής ύφεσης, αν και χωρίς να έχει κατέβει στο βάραθρο όπως εμείς.

Ο καβγάς ανάμεσα σε οπαδούς και αμφισβητίες της λιτότητας είναι διεθνής. Στη Βρετανία έχει βγει κόντρα στον Κάμερον ο βασικός αρθρογράφος των «Financial Times» Μάρτιν Γουλφ. Στις ευρωαμερικανικές σχέσεις πάλι δεσπόζει ο καβγάς ανάμεσα στον νομπελίστα Πολ Κρούγκμαν και στον φινλανδό επίτροπο των Βρυξελλών για τα οικονομικά Ολι Ρεν. Μάλιστα ο επιτιθέμενος είναι ο πρώτος που βαράει, κατά βάσιν, το σαμάρι μπας και ακούσει το μουλάρι στο Βερολίνο! Ο διεθνής διάλογος δεν είναι άσχετος με την αναμονή των γερμανικών εκλογών του Σεπτεμβρίου.

Και η Ελλάδα; Η Ελλάδα θα ήθελε να βγει από τον ζουρλομανδύα της λιτότητας. Πώς να γίνει όμως αυτό, όταν η χώρα έχει συνομολογήσει από τον Μάιο του 2010 το Μνημόνιο; Ακόμη χειρότερα: στην Ελλάδα η συζήτηση δεν είναι θεωρητική. Ούτε έχει να κάνει με πιθανολόγηση των θετικών ή των αρνητικών αποτελεσμάτων μιας οικονομικής πολιτικής με άξονα τη λιτότητα. Αυτά είναι προφανή και αυταπόδεικτα – τα βλέπουμε γύρω μας. Το ζητούμενο είναι ο απεγκλωβισμός της οικονομίας, αλλά και της κοινωνίας από αυτή την κατάσταση.

Ξένος οικονομολόγος που επισκεπτόταν την Ελλάδα τις προηγούμενες ημέρες αναφέρθηκε στην Αμερική του ’30 και στα συσσίτια, και ρώτησε αν επικρατεί αντίστοιχη κατάσταση εδώ. Επικρατεί, και μάλιστα με τον χειρότερο τρόπο – όπως φανερώθηκε για άλλη μία φορά με τη δραματική έκκληση της διευθύντριας σχολείου στα Τρίκαλα που μίλησε για υποσιτισμό μαθητών ως αποτέλεσμα της ανεργίας των γονέων. Αν, πάντως, η χώρα είναι ζωντανή – ακόμη! – απόδειξη της τραγωδίας της λιτότητας, την ίδια ώρα έχουν διαψευστεί πλήρως και διάφορες εγχώριες οικονομικές θεωρίες. Μεταξύ αυτών η θεοποίηση της μαύρης οικονομίας, που θα κρατούσε ζωντανό το ΑΕΠ. Αλλά και η περίφημη «θεωρία του λίπους» που λόγω παραοικονομίας ήταν συσσωρευμένο στην Ελλάδα και θα κρατούσε ζωντανή τη ζήτηση. Οι προσεγγίσεις αυτές ήταν δημοφιλείς στο τέλος της διακυβέρνησης Καραμανλή και στην αρχή της διακυβέρνησης Παπανδρέου. Εχουν διαψευστεί ενώ αυτοί που τις υποστήριζαν έχουν εξαερωθεί.

Η Ελλάδα λοιπόν ζητά να ελευθερωθεί από τα δεσμά της λιτότητας. Ωστόσο ο κίνδυνος είναι ότι ως οικονομικό δόγμα η λιτότητα εξακολουθεί να έχει οπαδούς διεθνώς.