Η ευρωπαϊκή κρίση οξύνει τις ανισότητες

Στην Ευρωπαϊκή Ενωση της λιτότητας οι οικονομικές ανισότητες διευρύνονται και βυθίζουν όλο και μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού στη φτώχεια και την περιθωριοποίηση. Τα τελευταία στοιχεία της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας Eurostat απεικονίζουν τη γνώριμη πλέον πραγματικότητα για εκατομμύρια νεόπτωχους και κοινωνικά αποκλεισμένους. Στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στην Ισπανία και την Πορτογαλία καταγράφονται τα υψηλότερα επίπεδα ανισοκατανομής του παραγόμενου πλούτου την ώρα που στον ευρωπαϊκό Βορρά οι ανισότητες διατηρούνται σε χαμηλότερα ποσοστά.

Φαίνεται δηλαδή ότι εκτός από το χάσμα που χωρίζει τις πλουσιότερες χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά από αυτές του Νότου, οι δεύτερες καλούνται να αντιμετωπίσουν και τις συνέπειες της διεύρυνσης των εσωτερικών ανισοτήτων μεταξύ του πληθυσμού.

Τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα της Eurostat (2010 – 2011) δείχνουν ότι άνω του 25% των κατοίκων του Νότου βρίσκονται στο κατώφλι της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού. Ακόμα χειρότερη είναι η κατάσταση στις χώρες των Βαλκανίων και της Βαλτικής όπου τα αντίστοιχα μεγέθη ξεπερνούν το 30% ενώ στη Βουλγαρία φτάνουν το 49%.

Μάλιστα με δεδομένη την πτώση του μέσου εισοδήματος, λόγω των πολιτικών περικοπής μισθών που εφαρμόζονται τα τελευταία τρία χρόνια, συνάγεται ότι σε απόλυτα μεγέθη ο αριθμός όσων βρίσκονται (ή προσεγγίζουν) το καθεστώς φτώχειας είναι δραματικά μεγαλύτερος συγκριτικά με την προ κρίσης περίοδο.

Ακόμα πιο ανησυχητικά για την αποτελεσματικότητα της εφαρμοζόμενης κοινωνικής πολιτικής είναι τα επιμέρους στοιχεία που αφορούν το ποσοστό του πληθυσμού που παραμένει κάτω από το όριο της φτώχειας παρά το γεγονός ότι λαμβάνει επιδόματα ανεργίας ή άλλες παροχές.

Τα υψηλότερα επίπεδα καταγράφονται στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία (22,3%) και ακολουθούν κατά πόδας η Ισπανία (21,8) και η Ελλάδα (21,4%).

Την εικόνα της εξαθλίωσης συμπληρώνουν τα δεδομένα για τις ελλείψεις σε βασικά αγαθά ή την αδυναμία κάλυψης στοιχειωδών αναγκών όπως η εβδομαδιαία κατανάλωση κρέατος ή η πληρωμή λογαριασμών ρεύματος, νερού και θέρμανσης. Σε αυτή την κατάσταση βρίσκεται σχεδόν το 9% του ευρωπαϊκού πληθυσμού, όμως στις βαλτικές και τις βαλκανικές χώρες τα ποσοστά εκτινάσσονται άνω του 20%. Στην Ελλάδα τουλάχιστον το 15% των κατοίκων αδυνατεί να καλύψει τουλάχιστον μία από αυτές τις κατηγορίες εξόδων ενώ η χώρας μας μαζί με την Ιταλία κατέχει τα σκήπτρα ως προς την ποσοστιαία αύξηση αυτής της μερίδας του πληθυσμού.

Ασφαλώς τα στοιχεία αυτά δεν αποδίδουν επακριβώς την τρέχουσα συγκυρία αφού στηρίζονται σε δεδομένα του 2011. Εκτοτε τα μέτρα δημοσιονομικού χαρακτήρα που έχουν εφαρμοστεί από κυβερνήσεις τόσο του Νότου όσο και του Βορρά (όπως η Ολλανδία) έχουν μεταβάλει επί τα χείρω τόσο τον δείκτη οικονομικής και κοινωνικής ανισότητας όσο και τα επιμέρους ποσοστά των νεόπτωχων, των ανέργων και των υποαμειβόμενων εργαζόμενων. Αλλωστε για τις μεγαλύτερες οικονομίες της ευρωζώνης (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία) οι προοπτικές για το 2013 κάθε άλλο παρά ευοίωνες είναι.