[Προεκτάσεις] Ηγέτες

Από όσα ειπώθηκαν στο Μέγαρο Μουσικής για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή ίσως το πιο συναφές με τη συγκυρία είναι αυτό που είπε ο Αλέξης Τσίπρας: «Ο Καραμανλής το 1974 με την αποχώρηση από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ και το 1975-77 με τις κρατικοποιήσεις άφησε δύο παραδείγματα πολιτικών κινήσεων αλλαγής της φοράς των πραγμάτων, που ελάχιστοι συντηρητικοί ηγέτες θα τολμούσαν να σκεφτούν σήμερα».

Αν αφαιρεθεί το «συντηρητικοί», η φράση αποδίδει καλύτερα το βασικό χαρακτηριστικό της περιόδου που διανύουμε: την έλλειψη ηγετών – ή έστω την έλλειψη τολμηρών κινήσεων από την πλευρά των ηγετών. Οι πολιτικοί ταγοί – όσο είναι ταγοί – προσπαθούν να επιβληθούν διά της προσαρμογής στις τρέχουσες συνθήκες – για την επιδείνωση των οποίων οι ίδιοι ευθύνονται – παρά με την ανατροπή τους. Επιλέγουν να υλοποιούν σχεδιασμούς που επιβάλλονται παρά να συγκρουστούν και να ανατρέψουν τα δεδομένα που τους επιβάλλουν. Από αυτή την άποψη όλοι είναι προβλέψιμοι.

Στη μεταπολιτευτική περίοδο παίκτες – με την έννοια της ανατροπής του παιχνιδιού με μια κίνηση στη σκακιέρα – ήταν, κακά τα ψέματα, μόνο οι δύο Καραμανλήδες και οι δύο Παπανδρέου. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Ανδρέας Παπανδρέου έκαναν κινήσεις υψηλού ρίσκου, μεγάλης έμπνευσης και αντίστοιχου αποτελέσματος. Ο Κώστας Καραμανλής προσπάθησε να κάνει το ίδιο, αλλά δεν τον βοήθησαν οι συσχετισμοί της εποχής και το κόμμα του. Ο Γ. Παπανδρέου ήθελε να κάνει, αλλά πάτησε τα κορδόνια του και έπεσε στον γκρεμό – όχι μόνος.

Τι φταίει για τη μετριότητα των σύγχρονων πολιτικών πρώτης γραμμής; Οτι δεν έχουν όραμα; Οτι η «ηγετικότητα» κατασκευάζεται με επικοινωνιακά υλικά και αποσκοπεί σε συγκεκριμένες χρήσεις; Ή μήπως ότι η διαδρομή τους είναι ευθεία και επίπεδη – δεν έχουν περάσει από δύσκολα μονοπάτια, δεν απειλήθηκε η ζωή τους, δεν διώχθηκαν, δεν δοκιμάστηκαν; Είναι δηλαδή προϊόντα της ομαλότητας του πολιτικού βίου κατά τις τελευταίες δεκαετίες που δεν επιτρέπει στους πολιτικούς να «σκληραγωγηθούν». Να δουν τις «γραμμές των οριζόντων», αντί για την επόμενη επίδειξη βερμπαλισμού σε ελεγχόμενα ακροατήρια.

Δεν περιμένουμε να κινηθούν όπως ο Καραμανλής ο πρεσβύτερος ή ο Ανδρέας Παπανδρέου. Αλλά θα ήταν ανακουφιστικό έστω κάποιος να αντιμετωπίσει τα πράγματα όπως έλεγε ο Τσόρτσιλ: «Δεν είμαι λιοντάρι, άλλα μου έπεσε ο κλήρος να βρυχηθώ».