[Εναλλακτικά] Κατάσταση πολιορκίας

ΔΕΝ μπορεί πια να βγει στον δρόμο όπως παλιά. Το είπε – με το σύνηθες αυθόρμητο στυλ του – ο Γιάννης Στουρνάρας στη συνέντευξη που έδωσε στη γερμανική εφημερίδα «Bild». Από μια ειρωνεία της Ιστορίας, ο υπουργός Οικονομικών φωτογραφίσθηκε μαζί με τον φωστήρα της γερμανικής δημοσιογραφίας που του πήρε συνέντευξη μπροστά στον μεγάλο πολύχρωμο πίνακα του Παναγιώτη Τέτση που είναι κρεμασμένος στο γραφείο του υπουργού στον έκτο όροφο της οδού Νίκης. Πρόκειται για πραγματική τοιχογραφία που απεικονίζει μια λαϊκή αγορά. Πώς να πάει όμως στις λαϊκές ο υπουργός; Κάποτε τις επισκέπτονταν όλες οι φιλόδοξοι πολιτευόμενοι της Β’ Αθηνών, αλλά το «κάποτε» αφορά μια άλλη χώρα…

Να πολιτευθεί ο Στουρνάρας δεν ενδιαφέρεται. Και γι’ αυτό η μετατροπή του από περιπατητή σε άνθρωπο που ζει στο γραφείο του αγκαλιά με ένα i-Pad, έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Τι αξία έχει μια πολιτική όταν αυτοί που την ασκούν είναι de facto εξοστρακισμένοι από την κοινωνία; Πώς μπορεί να λειτουργήσει ένα τέτοιο μοντέλο σε μια κλασική κοινοβουλευτική δημοκρατία; Είναι οι Γερμανοί που έφεραν το ΔΝΤ στην Ευρώπη. Η συνταγή του ΔΝΤ όμως ταιριάζει καλύτερα σε ημι-ολιγαρχικά καθεστώτα. Διαφορετικά καίει κυβερνήσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι οι πολιτικές λιτότητας θριάμβευσαν – με τη βοήθεια της υποτίμησης των νομισμάτων – στην Ασία μετά το 1998. Η Ασία όμως είναι μια επικράτεια όπου η ελεύθερη οικονομία έχει αποσυνδεθεί από το δημοκρατικό πολίτευμα. Αυτό στην Ασία δεν θεωρείται αναγκαίο ή ταιριαστό στην τοπική κουλτούρα. Το μοντέλο εκεί είναι ένα οικονομικά φιλελεύθερο ολιγαρχικό πολίτευμα.

Φυσικά, αυτό που περιγράφει ο Στουρνάρας το έζησε πρώτος ο Γιώργος Παπανδρέου. Κληρονόμος μιας από τις πιο λαοφιλείς ελληνικές πολιτικές δυναστείες, ο Παπανδρέου μετατράπηκε μέσα σε δύο χρόνια σε πολιτικό που δεν μπορεί να κινηθεί χωρίς μια ντουζίνα αστυνομικούς και που μόνο χάρη στο σκανδιναβικό του ταμπεραμέντο αντιμετωπίζει με νηφαλιότητα τις προσβολές από περαστικούς. Αυτό παρά το γεγονός ότι υπάρχουν σοβαροί άνθρωποι που πιστεύουν ότι ο Παπανδρέου προσέφερε ηρωική υπηρεσία στη χώρα πηγαίνοντάς την στο Μνημόνιο και φέρνοντας το ΔΝΤ. «Διαφορετικά πού θα ήμασταν τώρα;» είναι το ερώτημα. «Δεν υπήρχε άλλη λύση».

Ενδεχομένως. Ωστόσο, είναι προφανές ότι δεν είναι υγιές σε μια δημοκρατία να έχουμε κυβέρνηση σε κατ’ οίκον – ή γραφείον – περιορισμόν. Μάλλον είναι συνταγή για όλα τα κακά να έχουν αφεθεί οι πλατείες στους χρυσαυγίτες και διαφόρους άλλους ακραίους. Το παράδειγμα της Ιταλίας – και η πλάνη Βερολίνου και αγορών που πίστεψαν στον Μόντι – είναι άλλη μια εικονογράφηση του ίδιου προβλήματος. Αλλά και ο πιο σκοτεινός οιωνός για το μέλλον της ευρωζώνης και των χωρών του Νότου, όπως η Ελλάδα ή η Ιταλία που είναι μέσα σε αυτήν. Σε λίγο δεν θα υπάρχουν κυβερνήσεις για να εφαρμόσουν τη γερμανική εκδοχή της συνταγής του ΔΝΤ – αφού αυτή πρέπει να εφαρμοσθεί με σκληρό ευρώ. Και τότε τι θα γίνει;