[Αγιογραφίες] Ανοίγματα

ΤΟ 2009 ο Γιώργος Παπανδρέου πήγε στην Κωνσταντινούπολη να δει τον Ταγίπ Ερντογάν πριν κλείσει εβδομάδα ως πρωθυπουργός. Εκ των υστέρων μπορεί να πει κανείς ότι αυτό έγινε από κεκτημένη ταχύτητα και δεν απέδωσε τίποτε. Το 2012 ο Αντώνης Σαμαράς δεν βιάστηκε να πάει στην Τουρκία. Μόνο έπειτα από ένα εξάμηνο εντατικής προσπάθειας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ασχολήθηκε η Αθήνα με τη γειτονιά μας. Η πρώτη συνάντηση Σαμαρά – Ερντογάν στην Ντόχα ήταν λίγο «ραντεβού στα τυφλά». Δηλαδή, προέκυψε χωρίς να είναι προγραμματισμένη. Αντιθέτως, η επίσκεψη στην Κωνσταντινούπολη είναι η πρώτη κίνηση του Πρωθυπουργού στην ελληνοτουρκική σκακιέρα. Δεν πρόκειται για κάποιο θεαματικό – με σκακιστικούς όρους – άνοιγμα. Αλλά για ένα συντηρητικό ξεκίνημα.

ΑΥΤΟ δεν είναι άσχετο με μια ατμόσφαιρα συζήτησης – ας μην πούμε διαφωνίας – στην κυβέρνηση σε σχέση με τη γειτονική χώρα. Η συζήτηση αυτή διεξάγεται τριγωνικά μεταξύ Μαξίμου, υπουργείου Εξωτερικών και υπουργείου Αμυνας. Αξίζει να σημειωθεί – ως πολιτικό σχόλιο – ότι ο Πάνος Παναγιωτόπουλος έχει καλή σχέση τόσο με τον Δημήτρη Αβραμόπουλο όσο και με τον Αντώνη Σαμαρά. Δεν θα πούμε ποιος έχει ποια άποψη, αλλά για ποια θέματα γίνεται συζήτηση, αρχίζοντας από τα εύκολα.

ΘΕΜΑ πρώτον: Ισραήλ. Δύο στους τρεις παίκτες είναι ένθερμοι υποστηρικτές της συνέχισης του ανοίγματος Παπανδρέου προς τη χώρα αυτή που έγινε με τις ευλογίες της Ουάσιγκτον. Ο τρίτος αναρωτιέται τι ακριβώς μάς έχει προσφέρει ώς τώρα το Ισραήλ εκτός από το να μας χρησιμοποιεί στο αιώνιο «διαίρει και βασίλευε» που εφαρμόζει στην περιοχή. Μπορεί η σχέση Αθήνας – Ιερουσαλήμ να λειτουργεί ώς ένα σημείο σταθεροποιητικά, τι παίρνουμε όμως;

ΘΕΜΑ δεύτερον: Τουρκία. Δύο στους τρεις παίκτες – όχι οι ίδιοι με πριν – είναι επιφυλακτικοί απέναντι στην Αγκυρα. Η ευρωτουρκική προοπτική έχει εκπνεύσει και μαζί ο ρόλος μας ως πυλωρού της εισόδου των γειτόνων στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Το δόγμα του 1999 – προσέγγιση με την Τουρκία σε ευρωπαϊκό φόντο – έχει εκπνεύσει χωρίς να έχει αφήσει τίποτε ουσιαστικό πλην της εισόδου της Κύπρου στην ΕΕ – με άλυτο όμως το Κυπριακό. Σύμφωνα με τη συλλογιστική αυτή, πρέπει να επαναξιολογήσουμε την εξωτερική μας πολιτική. Αντιθέτως, ο τρίτος παίκτης επιμένει ότι «η Τουρκία δεν μας δημιούργησε πρόβλημα την τελευταία τριετία, ενώ είμαστε αδύναμοι» και υπενθυμίζει ότι ο Ερντογάν, έμπειρος πια ηγέτης, είναι ο φυσικός μας συνομιλητής στην περιοχή. Εμείς πρέπει να αποφασίσουμε για ποια θέματα θέλουμε να μιλήσουμε μαζί του.

ΘΕΜΑ τρίτον: ΑΟΖ. Εδώ έχουμε σοβαρές διαφωνίες. Δύο στους τρεις παίκτες θεωρούν ότι η επίλυση των κλασικών προβλημάτων του Αιγαίου – υφαλοκρηπίδα, εναέριος χώρος κ.λπ. – προηγείται της ΑΟΖ κι επιμένουν ότι μια διαφορετική προσέγγιση θα μας βάλει σε περιπέτειες. Ο ένας αμφιβάλλει κατ’ ιδίαν αν ποτέ θα μπει τρυπάνι στο Αιγαίο. Κατά την άλλη άποψη, η Ελλάδα πρέπει να κινηθεί σε αναλογία με την Κύπρο και βλέπουν στην ενέργεια μια νέα στρατηγική διάσταση για τη χώρα μας.

ΚΑΝΕΝΑ από τα τρία αυτά θέματα δεν θα βρει απάντηση σήμερα. Αλλωστε, η επίσκεψη αποτελεί ενδοκυβερνητικό συμβιβασμό ώστε να δώσει αίσθηση κίνησης όσο δεν λαμβάνονται κρίσιμες στρατηγικές αποφάσεις – κάτι που δεν είναι κι εύκολο εδώ που τα λέμε.