[Κιόσκι] Ο θείος Οσκαρ στον ορό της αλήθειας

Ας διακινδυνεύσουμε μόνο την πιο ασφαλή απ’ όλες τις προβλέψεις – κατά πάσα πιθανότητα θα περάσουν κάμποσα χρόνια για να ξαναπατήσει ο οσκαρικός Ντάνιελ Ντέι-Λιούις σε κινηματογραφικό πλατό. Κι ας εστιάσουμε σε κάτι, ο απόηχος του οποίου έφτασε ώς τη χθεσινή βραδιά των Οσκαρ: την αξιολόγηση των ταινιών με κριτήριο τη σχέση τους με την πραγματικότητα. Είναι ένα τεστ ιστορικής αξιοπιστίας το οποίο είχαν αποφύγει έως σήμερα όχι μόνο οι ταινίες που προειδοποιούν τους θεατές τους ότι είναι «βασισμένες σε αληθινή ιστορία», αλλά ακόμη και οι ιστορικές. Από την εμμονή αυτή είχαν γλιτώσει όλες οι Ελισάβετ που μεταφέρθηκαν στη μεγάλη οθόνη, το ίδιο και ο Braveheart του Μελ Γκίμπσον, ο JFK του Ολιβερ Στόουν ή ο Νίξον που υποδύθηκε ο Αντονι Χόπκινς. Απολαύσαμε την ταινία «Ο Μισισιπής καίγεται» χωρίς να μας απασχολήσει το γεγονός ότι είδαμε δύο λευκούς πράκτορες του FBI να πιστώνονται σχεδόν εξ ολοκλήρου τον αντιρατσιστικό αγώνα στον αμερικανικό Νότο. Και χαζέψαμε τον γλυκανάλατο «Ερωτευμένο Σαίξπηρ» χωρίς να μας ξενίσει η πιο σουρεαλιστική εκδοχή της ζωής του.

ΑΝΤΙΘΕΤΑ, ο «Λίνκολν» του Σπίλμπεργκ καταγγέλθηκε για το γεγονός ότι οι γερουσιαστές του Κονέτικατ δεν ψήφισαν τη 13η ταινία – τροπολογία, όπως δείχνει η ταινία. Για την «Επιχείρηση: Αργώ» του Μπεν Αφλεκ έπρεπε να μάθουμε ότι οι Φρουροί της Επανάστασης δεν κυνήγησαν αλλόφρονες το αεροπλάνο των ελβετικών αερογραμμών στην πίστα του αεροδρομίου της Τεχεράνης. Για την ακρίβεια των γεγονότων στην ταινία «Zero Dark Thirty», θέμα της οποίας είναι η εξόντωση του Οσάμα μπιν Λάντεν, χύθηκε τόσο μελάνι σχεδόν όσο και για την ψυχρή ωμότητα των σκηνών του εικονικού πνιγμού. Από αυτόν τον ορό της αλήθειας δεν γλίτωσε ούτε καν ο «Django, ο τιμωρός» του Κουέντιν Ταραντίνο. Μα θα μπορούσε να έχει ζήσει ποτέ στην Αγρια Δύση ένας απελεύθερος μαύρος καουμπόι που διαλύει το σύμπαν για να σώσει τη σκλάβα αγαπημένη του, η οποία – αν είναι δυνατόν! – είναι και γερμανομαθής; Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις κάποιος πρόθυμος κριτικός κινηματογράφου, δημοσιογράφος ή πολιτικός έσπευσε να λούσει το κινηματογραφόφιλο κοινό με το φως της μοναδικής αλήθειας.

ΕΙΝΑΙ μάλλον παράδοξο να κρίνονται οι κινηματογραφικές ταινίες με βάση έναν άγραφο ηθικό κώδικα τεκμηρίωσης. Γιατί το χειρότερο δεν είναι ότι οι θεατές θεωρούνται μια απαίδευτη και εύπιστη μάζα, έτοιμη να καταπιεί αμάσητα γεγονότα και ανίκανη να επεξεργαστεί πληροφορίες. Είναι ότι οι πάσης φύσεως κώδικες, είτε γεννιούνται από τις καλύτερες προθέσεις είτε υποκρύπτουν τις χειρότερες επιδιώξεις, θέτουν όρια στην ελευθερία της τέχνης. Μια μέγγενη σφίγγει τη μυθοπλασία στο όνομα της αλήθειας. Ο δημιουργός καλείται να απολογηθεί περίπου ως ανεπαρκής ιστορικός. Οι New York Times θυμίζουν, πάντως, στους «ιστοραμύντορες» ότι για τους ιστορικούς τα γεγονότα δεν υπάρχουν χωρίς την ερμηνεία τους. Θυμίζουν και κάτι ακόμη πιο σημαντικό: ότι λατρεύουμε τον κινηματογράφο για τα υπέροχα ψέματά του.