[Ανάλυση] Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο ­­­­­- στο Δημόσιο

ΟΠΟΙΟΣ υποστηρίζει ότι το Μνημόνιο είναι ανωμαλία (!) είχε άλλη μία ευκαιρία να επιβεβαιώσει την άποψή του χάρη στην πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο της χώρας έκρινε την προσυνταξιοδοτική εφεδρεία των δημοσίων υπαλλήλων ως αντισυνταγματική. Οχι ότι από πρακτική άποψη αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Η εφεδρεία – ένα είδος παρκαρίσματος υπαλλήλων κατ’ οίκον σε μια ντεμί ανεργία εν αναμονή της σύνταξης – δεν ήταν η πολυπόθητη λύση για ξεκαθάρισμα του Δημοσίου χωρίς αίμα. Δηλαδή – για να μην παρεξηγούμαστε – χωρίς απολύσεις. Αφορούσε πολύ μικρό αριθμό προσώπων. Στην πραγματικότητα, η εφεδρεία έδωσε απλώς στο ελληνικό πολιτικό σύστημα αυτό που κυρίως νόμιζε ότι χρειαζόταν: χρόνο. Χρόνο – εξηγούμαστε – για να αναβάλει τα δυσάρεστα.

Η ιδέα ξεκίνησε από τον ιδιωτικό τραπεζικό τομέα – από τον Μιχάλη Σάλλα της Πειραιώς. Εκεί η εφεδρεία είχε κάποιο νόημα, με την έννοια ότι ο ιδιωτικός τομέας υπόκειται στην κυκλικότητα της οικονομίας. Σε περιόδους ύφεσης χρειάζεσαι λιγότερο κόσμο στο μαγαζί. Και προκειμένου να τους στείλεις στην ανεργία – όπως κάνουν οι σκληροί καπιταλιστές στο εξωτερικό – καλύτερα να τους δώσεις λιγότερα χρήματα και να τους στείλεις σπίτι τους. Αν η οικονομία ξαναπάρει μπροστά, τους επαναφέρεις. Ετσι, αποφεύγεις τον κίνδυνο μια επιχείρηση που σκελετοποιήθηκε στην κρίση να μην μπορεί μετά να ξαναπάρει τα πάνω της γιατί έχουν ατροφήσει οι μύες της – δηλαδή το έμπειρο εργατικό δυναμικό της.

Την ιδέα την πήρε η ΝΔ όταν ο Αντώνης Σαμαράς ήταν στον αστερισμό του Ζαππείου. Και τη δανείστηκαν στις αρχές του καλοκαιριού του 2011 οι Παπακωνσταντίνου και Παπανδρέου μπας και λειτουργούσε ως δούρειος ίππος και ανάγκαζε τη ΝΔ να συναινέσει στο Μεσοπρόθεσμο. Η προοπτική μιας δικομματικής συναίνεσης ήταν και ένα επιχείρημα έναντι των ξένων που τη ζητούσαν όσο και τις απολύσεις στο Δημόσιο.

Κάπως έτσι – βοηθούσης της διακυβέρνησης Παπαδήμου, αλλά και με το διάλειμμα δύο εκλογικών αναμετρήσεων – φθάσαμε αισίως στο 2013 με το Δημόσιο ανέγγιχτο επί της ουσίας. Εξαίρεση, βεβαίως, οι αθρόες συνταξιοδοτήσεις όσων έσπευσαν να πάρουν ό,τι προλάβουν από τα εφάπαξ.

Ωστόσο το Δημόσιο δεν έχει καμία σχέση με τον ιδιωτικό τομέα. Ούτε υπόκειται στην κυκλικότητα της οικονομίας. Το ελληνικό Δημόσιο – το ξέραμε εμπειρικά, το πιστοποιούν πλέον και οι μελέτες – απαρτίζεται σχεδόν κατά 40% από εργαζομένους με προσόντα κλητήρα. Δεν είχαν τρόπο να βρουν δουλειά και τους βόλεψε εκεί το πολιτικό σύστημα τα τελευταία 35 χρόνια. Εδώ η εφεδρεία δεν έχει νόημα. Εδώ χρειάζεται επιτελικός σχεδιασμός ενός άλλου Δημοσίου, όπου να μην επικρατούν η ευθυνοφοβία, η γραφειοκρατία και η διαφθορά. Ενα Δημόσιο μικρότερο, με αντικειμενικές διαδικασίες βασισμένες στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση, που να μην παρεμποδίζει την ανάπτυξη. Αυτό δεν μπορεί, δυστυχώς, να γίνει χωρίς ανθρώπινο κόστος – δηλαδή χωρίς να φύγουν κάποιοι. Είναι κάτι που έχει συμβεί στις χώρες του φιλελεύθερου τόξου – Αμερική, Ιβηρικές, Γερμανία, Βρετανία. Δεν έχει συμβεί σε χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία.

Ο επιτελικός μετασχηματισμός του Δημοσίου δεν περνάει από αξιολόγηση ατομικών περιπτώσεων· αλλά από οργανικό επανασχεδιασμό εξ υπαρχής επί τη βάσει των αναγκών της χώρας. Αυτό που έγινε, ας πούμε, στην Αυτοδιοίκηση με τον «Καποδίστρια» και τον «Καλλικράτη». Παίζοντας την κολοκυθιά για τις απολύσεις με τις Βρυξέλλες απλώς βυθιζόμαστε βαθύτερα – αφού το Δημόσιο έχει κεντρικό ρόλο στην οικονομία. Παρότι ζούμε σε χώρα όπου οι άνθρωποι ψάχνουν στα σκουπίδια και διαγκωνίζονται για δωρεάν τρόφιμα, το ελληνικό πολιτικό σύστημα εξακολουθεί να πιστεύει ότι αναβάλλοντας δύσκολες αποφάσεις κερδίζει χρόνο.