[Διαστάσεις] Μια ζωή έφηβοι

Οι δημοσιογράφοι δεν είναι ιδιαίτερα αγαπητό είδος στην Κίνα, το καθεστώς τούς θεωρεί από άχρηστους ώς ενοχλητικούς. Παρ’ όλα αυτά, το ανέκδοτο που κυκλοφορεί στο Πεκίνο είναι επιτυχημένο και σοφό. Οταν φτάσει, λέει, ένας δυτικός δημοσιογράφος στο ξενοδοχείο του από το αεροδρόμιο είναι έτοιμος να γράψει ένα κομμάτι. Υστερα από έναν μήνα στην πόλη, τον τρώει η επιθυμία να γράψει ένα βιβλίο. Οταν περάσει ένας χρόνος, όμως, δυσκολεύεται να γράψει ακόμη και μια λέξη, γιατί έχει συνειδητοποιήσει πόσο πολλά δεν ξέρει.

«Το να είσαι δημοσιογράφος είναι σαν να είσαι μια ζωή έφηβος» έλεγε ο αμερικανός ιστορικός και δημοσιογράφος Στάνλεϊ Κάρνοου που πέθανε την περασμένη εβδομάδα σε ηλικία 88 ετών. Προφανώς εννοούσε το «έφηβος» με διπλή σημασία. Επειδή η δημοσιογραφία είναι κάτι τόσο συναρπαστικό που δεν σε αφήνει να μεγαλώσεις. Κι επειδή κάθε ημέρα έχεις την ευκαιρία να αντιληφθείς πόσο λίγα ξέρεις. Εμπειρος παρατηρητής της Ασίας και συγγραφέας πολλών βιβλίων, ο Κάρνοου πίστευε ότι ο δημοσιογράφος μπορεί να ειδικευτεί σε κάτι αλλά ειδικός δεν θα γίνει ποτέ. Ευτυχώς που δεν έζησε στην Ελλάδα, τη χώρα των ειδικών. Θα ήταν άνεργος.

Στο τελευταίο τεύχος του «Νιου Γιόρκερ», ο ανταποκριτής του περιοδικού στην Κίνα χαρακτηρίζει τον Κάρνοου πρωτοπόρο της «αργής δημοσιογραφίας». Εκεί εντάσσει και τον Πολ Σάλοπεκ, έναν πολυβραβευμένο αμερικανό δημοσιογράφο που πριν από λίγο καιρό ξεκίνησε να κάνει τον γύρο του κόσμου περπατώντας. Θα του πάρει εφτά χρόνια. Σε μια παλιότερη συνομιλία τους, με αφορμή ένα οδοιπορικό μερικών εβδομάδων με τα πόδια στην επαρχία Σιτσουάν, ο Σάλοπεκ του είχε δώσει την εξής συμβουλή: «Αν πρόκειται να νοικιάσεις μουλάρι, να διαθέσεις αρκετό χρόνο για να μάθεις να το χειρίζεσαι. Είναι πιο δύσκολο από το να οδηγείς αεροπλάνο».

Δύσκολο, απαιτητικό και ακριβό είδος η αργή δημοσιογραφία, στην Ελλάδα δεν ευδοκίμησε ποτέ. Υπάρχουν βέβαια και φωτεινές εξαιρέσεις: τα ρεπορτάζ του Καρανίκα τα θαυμάζω και τα ζηλεύω. Ετσι κι αλλιώς, ύστερα από τόσα χρόνια, πρόσωπα έμαθα πρώτα απ’ όλα να παρακολουθώ, όχι θέματα. Τίμιους γραφιάδες που αγαπούν τη δουλειά τους και δεν διαπραγματεύονται τα πάθη τους, όπως λέει ο Τζορτζ Στάινερ. Ανθρώπους που πορεύονται με τη ρήση τής Βισουάβα Σιμπόρσκα, η οποία την είχε πάρει με τη σειρά της από τον αγαπημένο της Μοντέν: «Δείτε πόσες άκρες έχει αυτό το μπαστούνι!»

Πρόσωπα είμαστε κι εμείς σε αυτήν εδώ την εφημερίδα. Μια ζωή έφηβοι, που αγαπάμε τη δημοσιογραφία, υπογράφουμε τη δουλειά μας και (θέλουμε να) ελεγχόμαστε γι’ αυτήν. Κάνουμε λάθη φυσικά, κάθε ημέρα κάνουμε λάθη και προσπαθούμε να διδασκόμαστε από αυτά. Οι μεγαλύτερες τραγωδίες από τους αλάθητους και τους αλαζόνες προκαλούνται.