Η Σύλβια Πλαθ τώρα δικαιώνεται

Λίγες ώρες πριν αυτοκτονήσει η Σύλβια Πλαθ, στις 11 Φεβρουαρίου του 1963, πέρα από το να φράξει με υγρές πετσέτες τις πόρτες των δωματίων των παιδιών της και την πόρτα της κουζίνας όπου βρισκόταν η ίδια καθώς ετοιμαζόταν να βάλει το κεφάλι της μέσα στον φούρνο υγραερίου, είχε φροντίσει για δύο πράγματα: ν’ αφήσει φαγητό για τα παιδιά της στο τραπέζι και ν’ αφήσει πάνω στο γραφείο της ένα μαύρο ντοσιέ που περιείχε σαράντα χειρόγραφα ποιήματά της.

Επρόκειτο για μια συλλογή που η Πλαθ είχε προβλέψει ότι θα την έκανε διάσημη. Με τον τίτλο να έχει αλλαχτεί από «Αντίζηλος» σε «Δώρο γενεθλίων», έπειτα σε «Daddy (Μπαμπάς)», στη συνέχεια σε «Θηρευτής λαγών» και τελικά σε «Αριελ», το δακτυλόγραφο ήταν έτοιμο για να εκδοθεί.

Τελευταία φορά που η Πλαθ ασχολήθηκε με τη διάταξη αυτών των ποιημάτων ήταν τον Νοέμβριο του 1962, τρεις μήνες πριν να αυτοκτονήσει. Ομως η φιλόδοξη – όσο και βασανισμένη από την ταραγμένη ψυχική της υγεία – αμερικανίδα ποιήτρια, ίσως γιατί ήταν σίγουρη για τον εαυτό της και δεν επιζητούσε την αναγνώριση των άλλων, ουδέποτε έστειλε το «Αριελ» στους εκδότες. Η καθυστέρηση αυτή είχε αποτέλεσμα να παραποιηθεί, κατά κάποιον τρόπο, το τελευταίο και το πιο σημαντικό από τα έργα της, υπεύθυνος για τα οποία ήταν έπειτα από την αυτοκτονία της, ο (αποξενωμένος ως) σύζυγός της και επίσης ποιητής Τεντ Χιουζ.

Τελικά το «Αριελ» κυκλοφόρησε το 1965 υπό την επιμέλεια του Χιουζ και όπως επιβεβαιώνει η Φρίντα Χιουζ, ένα από τα δύο παιδιά των ποιητών, η συλλογή «ήταν ώς έναν βαθμό διαφορετική» από το κείμενο που είχε αφήσει η μητέρα της. Με πρωτοβουλία του Χιουζ, κάποια από τα ποιήματα που είχε επιλέξει η Πλαθ αποκλείστηκαν γιατί «κομμάτιαζαν τους οικείους της» – τον άνδρα της, τον πατέρα της, τη μητέρα της – και αντικαταστάθηκαν από ποιήματα που έγραψε μερικές ημέρες πριν πεθάνει και ο σύζυγός της θεωρούσε ανώτερα.

Οταν το 1981 ο Χιουζ εξέδωσε τα «Απαντα» της Πλαθ, συμπεριλαμβάνοντας το δακτυλόγραφο του «Αριελ», επικρίθηκε δριμύτατα καθώς η αρχική του επιμέλεια θεωρήθηκε «επέμβαση» στην ιερότητα της αυτοκτονίας της Πλαθ. Ο ίδιος είχε πει «ήθελα απλώς να κάνω το βιβλίο όσο καλύτερο μπορούσα» ενώ η κόρη του επιβεβαιώνει στον πρόλογο αυτής της αποκαταστημένης έκδοσης του «Αριελ» πως ο πατέρας της απέκλεισε τα πιο «επώδυνα» ποιήματα. Ομως η βασική διαφορά μεταξύ των δύο εκδόσεων δεν αφορά τόσο τους άλλους όσο την ίδια την ποιήτρια.

Στην έκδοση του 1965, σημειώνει η επιμελήτρια της έκδοσης Κατερίνα Ηλιοπούλου, υπήρξε «μία παραποίηση της τροχιάς του έργου» καθώς δόθηκε περισσότερη έμφαση στην κατάληξη, στον θάνατο και την απελπισία. Η αποκατεστημένη έκδοση απομακρύνει την ποιήτρια από τον θάνατο και την επαναφέρει στη σκληρή μεν αλλά πραγματική ζωή της, μετατρέποντας αυτό που έως τώρα θεωρούνταν ένα «σημείωμα αυτοκτονίας» σε μια εξαιρετικά ανθρώπινη ποιητική συλλογή.

Περισσότερο από ένα «χειρόγραφο θανάτου» το «Αριελ» υπήρξε, σύμφωνα με τη Φρίντα Χιουζ, το υπέροχο αποτέλεσμα της προσπάθειας της μητέρας να ελέγξει τα θυελλώδη συναισθήματά της σε μια δεδομένη στιγμή της ζωή της. Παραδόξως, το τέλος (της συλλογής) είναι αισιόδοξο καθώς οι «μέλισσες πετούν. Γεύονται την άνοιξη».