[Ενστάσεις] Απολίτιστη πόλη

Οταν, το βράδυ των Χριστουγέννων, βγήκαμε από το θέατρο, στο Κέντρο της Αθήνας, η εικόνα της πρωτεύουσας ήταν απολύτως εχθρική. Η οδός Πανεπιστημίου, η κεντρική λεωφόρος, πριν από τα μεσάνυχτα ήταν ήδη βυθισμένη στο ημίφως. Τα μισά μαγαζιά κλειστά με βαριά προπετάσματα, κάποια άλλα άδεια, ερημωμένα… Πουθενά στέκια με πελάτες – εστιατόρια, καφέ, μπαρ… Ελάχιστα αυτοκίνητα στον δρόμο, και στο πεζοδρόμιο συναντούσες μόνο περιστασιακά διαβάτες που κι αυτοί προσπερνούσαν βιαστικά. Οπου υπήρχε εσοχή, στοά ή προστατευμένο υπόστεγο, κοιμούνταν άστεγοι, τυλιγμένοι σε βρώμικους υπνόσακους. Φοβόσουν. Τι θα μπορούσες να κάνεις αν συνέβαινε κάτι; Αν, ας πούμε, ένας κλέφτης, επωφελούμενος από τα σκοτάδια, επιχειρούσε να αρπάξει την τσάντα της συνοδού σου;

Η κατάσταση αυτή δεν ήταν περιστασιακή. Είναι η κανονική εικόνα του αθηναϊκού Κέντρου τις βραδινές ώρες. Μια πόλη που έσφυζε από ζωή, τα τελευταία χρόνια έχει καταδικαστεί σε μαρασμό. Η αιτία είναι αναγνωρίσιμη, θα πει κανείς. Η κρίση. Δεν επαρκεί ως εξήγηση.

Ο κοινωνικός ιστός διερράγη όταν αμφισβητήθηκαν στην πράξη οι λειτουργίες της πόλης. Οταν, δηλαδή, οι θεσμοί της χρεοκοπημένης σήμερα Μεταπολίτευσης αδιαφόρησαν ή δεν μπόρεσαν να προασπίσουν τα αυτονόητα. Το πρώτο που κατέρρευσε ήταν η νομιμότητα. Οταν το Κέντρο της πρωτεύουσας έγινε εστία διακίνησης και χρήσης ναρκωτικών, κι αυτό δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί, ήταν μοιραίο ότι οι περιοχές όπου αυτό θα συνέβαινε θα υποβαθμίζονταν. Οι πορείες, αλλά κυρίως τα επεισόδια σ’ αυτές, που συνοδεύονταν υποχρεωτικά από πετροπόλεμο, μολότοφ, δακρυγόνα, σπασίματα και καψίματα, έδιωξαν κόσμο και μαγαζιά. Αλλά το μεγάλο πλήγμα στην πόλη δόθηκε τον Δεκέμβριο του 2008, στα γεγονότα που ακολούθησαν τον φόνο του Αλέξη Γρηγορόπουλου στα Εξάρχεια. Στις εκτεταμένες καταστροφές, στα καψίματα και στις λεηλασίες στο όνομα «ενός άλλου κόσμου», ενός άλλου κοινωνικού οράματος, κατέρρευσαν κάμποσοι επιχειρηματίες και μαζί τους κατέρρευσε το Κέντρο της δυτικής, ευρωπαϊκής πόλης, κυψέλης ζωής και ανθρώπινης δραστηριότητας.

Τα αποτελέσματα είναι ορατά διά γυμνού οφθαλμού σήμερα. Λιγότερα μαγαζιά, λιγότερη ανθρώπινη δραστηριότητα. Επλήγη ο καπιταλισμός; Οχι βέβαια, οι μικροί επλήγησαν. Οι μεγάλες επιχειρήσεις μεταφέρθηκαν στα προάστια και στα μολ. Οπως μετακόμισαν στα προάστια όσοι είχαν δυνατότητα – με αποτέλεσμα η πληθυσμική αλλοίωση του Κέντρου και η άνοδος της εγκληματικότητας να δώσουν το έναυσμα σε οργανωμένες συμμορίες που διεκδίκησαν να υποκαταστήσουν την Αστυνομία στην επιβολή της τάξης. Κάπως έτσι ανέβηκε και η Χρυσή Αυγή.

Αποτέλεσμα; Μια ευρωπαϊκή πόλη με ρημαγμένα πεζοδρόμια, δρόμους, στοές. Με βρώμικους τοίχους από κακόγουστα γκράφιτι. Με δρόμους που κλείνουν. Χωρίς υποδομές για αναπήρους, για πεζούς, για όσους έχουν ανάγκη.

Μια απολίτιστη πόλη.