[Διαστάσεις] «Υβριδική» δημοκρατία

Ο Κίριλ Ρογκόφ είναι ένας ρώσος διανοούμενος της μετασοβιετικής εποχής που αντί να συζητά για το μέλλον της χώρας του σε μισοσκότεινα δωμάτια, προτιμά την άμεση εμπλοκή του στα πολιτικά δρώμενα ως αρθρογράφος σε εφημερίδες και ως αναλυτής στο Ινστιτούτο Γκαϊντάρ της Μόσχας. Παρόλο που του έχει προταθεί να εργαστεί σε κρατικές επιτροπές, ο Ρογκόφ προτιμά να εργάζεται ως σύμβουλος της άτυπης και ακόμα αδύναμης συμμαχίας μεταξύ της ρωσικής αντιπολίτευσης και των διαφόρων κινημάτων που κατεβαίνουν στους δρόμους των ρωσικών πόλεων για να διαμαρτυρηθούν κατά των πολιτικών του Πούτιν.

Την προηγούμενη εβδομάδα ο Ρογκόφ έδωσε μια διάλεξη, στην οποία μίλησε (και) για τη δημοτικότητα του ρώσου Προέδρου. Ο Πούτιν άγγιξε το ζενίθ της δημοτικότητάς του στη μέση της δεκαετίας του 2000, όταν το 80% των Ρώσων τον θεωρούσε καταλληλότερο για ηγέτη τους. Σημαντική μείωση σ’ αυτό το εξαιρετικό ποσοστό σημειώθηκε το 2008, όταν η οικονομική κρίση χτύπησε και τη Ρωσία. Αλλά στη συνέχεια – και αυτό είναι το σημαντικότερο – όταν η οικονομία άρχισε να ανακάμπτει και οι μισθοί να βελτιώνονται, η δημοτικότητά του παρέμεινε χαμηλή. Και ενώ το 2000, όταν ο Πούτιν κατάφερε να επιβληθεί επί του Γέλτσιν, το ποσοστό των Ρώσων που επιθυμούσε μια ισχυρή κεντρική (αν όχι συγκεντρωτική) εξουσία ανερχόταν στο 60%, σήμερα έχει πέσει στο 40%. Πριν από μία δεκαετία, οι περισσότεροι άνθρωποι στη Ρωσία επιζητούσαν περισσότερο ασφάλεια παρά δημοκρατία. Σήμερα αυτό έχει αντιστραφεί.

Σύμφωνα με τον Ρογκόφ, η Ρωσία σήμερα αποτελεί μια «υβριδική» δημοκρατία, την οποία ο ίδιος αποκαλεί «εκλογικό αυταρχισμό». Οι εκλογές διεξάγονται, αλλά όλοι γνωρίζουν πως τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει καθώς στη Ρωσία οι εκλογές δεν πραγματοποιούνται με στόχο την αλλαγή του πολιτικού κατεστημένου αλλά την επικύρωση αυτού. Επειτα από την ομιλία του Ρογκόφ, στο βήμα ανέβηκε ο Γιούρι Σαπρίσκιν. Δημοσιογράφος και εκδότης του εναλλακτικού περιοδικού «Αφίσα», ο Σαπρίσκιν υπογράμμισε πως ο έλεγχος των μέσων ενημέρωσης στη Ρωσία είναι περισσότερο σποραδικός παρά απόλυτος. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η σχέση που ο εκδότης έχει με τις κρατικές Αρχές καθώς και η γενικότερη στάση που κρατά.

Αυτό που υπενθύμισαν με τα λόγια τους οι δύο αυτοί νεο-Ρώσοι είναι ότι και οι φιλελεύθερες ΜΚΟ και οι δημοσιογράφοι μπορούν πράγματι να καταφέρουν πολλά, απλουστεύοντας τα δεδομένα και παρουσιάζοντας την κατάσταση όπως πραγματικά έχει. Η Ρωσία του Πούτιν μόνο μερικές φορές θυμίζει τη Ρωσία του Ψυχρού Πολέμου. Παραμένει γεγονός ότι ο έλεγχος είναι ακόμα ισχυρός και σε μερικούς τομείς καταλήγει να είναι ανυπόφορος. Παραδόξως όμως, σημειώνει σε άρθρο του ο Τζον Λόιντ, ανταποκριτής των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» στη Μόσχα, αυτό ενδέχεται να αποτελεί και σημάδι αδυναμίας. Με τα λόγια του Ρογκόφ, «σε οποιοδήποτε πολιτικό σύστημα, όταν η εξουσία αποδυναμώνεται, τότε ο ανταγωνισμός για αυτήν την εξουσία εντείνεται». Ο εντεινόμενος αυταρχισμός του Βλαντίμιρ Πούτιν ίσως να αποτελεί ένδειξη του ότι έχει αρχίσει να φοβάται.