Τα ναυτιλιακά θαλασσοδάνεια τρομάζουν το Βερολίνο

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τις γερμανικές τράπεζες δεν είναι ούτε το grexit ούτε μια πιθανή πτώχευση άλλης χώρας του ευρωπαϊκού Νότου. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Γερμανίας είναι εκτεθειμένο πολύ περισσότερο στην παγκόσμια ναυτιλιακή αγορά από όσο στα χρέη της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας.

Το πρόβλημα έγκειται στο ότι η ναυπηγική βιομηχανία διανύει το πέμπτο συνεχόμενο έτος ύφεσης, κι έτσι το άνοιγμα των γερμανικών τραπεζών σε αυτή την αγορά ισοδυναμεί με νάρκη στον πυθμένα του συστήματος, όπως σημειώνει χαρακτηριστικά το δημοσίευμα των «Νιου Γιορκ Τάιμς».

Οι 10 μεγαλύτερες γερμανικές τράπεζες έχουν έκθεση 98 δισ. ευρώ στη ναυπηγική βιομηχανία, άθροισμα που αντιστοιχεί, σύμφωνα με τον οίκο Moody’s, σε υπερδιπλάσιο ποσό από τη συνολική αξία των ομολόγων Ελλάδας, Ιρλανδίας, Ιταλίας, Πορτογαλίας και Ισπανίας που κατέχουν οι ίδιες τράπεζες.

Φταίνε για την κατάρρευση. Αλλά το ζήτημα για τις γερμανικές τράπεζες δεν περιορίζεται στην έκθεσή τους σε έναν προβληματικό κλάδο. Διότι είναι οι ίδιες τράπεζες οι οποίες έχουν συντελέσει σε μεγάλο βαθμό στην πτωτική πορεία της ναυπηγικής βιομηχανίας. «Με την ενίσχυση των χρηματοδοτικών ταμείων και των παραγόντων της αγοράς που κατασκευάζουν και πωλούν πλοία – μια αγορά που αποτελεί δημοφιλές επενδυτικό καταφύγιο – οι τράπεζες συνέβαλαν στον κορεσμό της αγοράς μεγάλων εμπορευματικών πλοίων ο οποίος, με τη σειρά του, οδήγησε σε κατάρρευση τις διεθνείς τιμές μεταφοράς εμπορευμάτων», αναφέρουν οι αμερικανικοί «Τάιμς».

Τα δάνεια δεκάδων δισεκατομμυρίων που έχουν δοθεί σε ναυτιλιακές εταιρείες έχουν μετατραπεί σε ζημιές και συνιστούν μία ακόμα υπενθύμιση των ευθυνών που φέρουν όχι μόνο το χρηματοπιστωτικό σύστημα αλλά και η πολιτική ηγεσία της χώρας.

Η παρατεταμένη ύφεση στη ναυτιλία έχει επισκιαστεί από την κρίση στην ευρωζώνη αλλά έχει πανομοιότυπα χαρακτηριστικά: είναι μια αγορά που κατακλύζεται από περίπλοκα δομημένα επενδυτικά προϊόντα, υποτίμηση κινδύνου σε πολύ μεγάλες διαστάσεις και κυβερνητικές παρεμβάσεις στις συναλλαγές.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η τράπεζα HSH Nordbank με έδρα το Αμβούργο. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη παγκοσμίως τράπεζα χορήγησης δανείων σε ναυτιλιακές εταιρείες, η οποία έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα χρειαστεί τουλάχιστον 1,3 δισ. ευρώ τα επόμενα χρόνια για να καλύψει τις ζημιές της. Ασφαλώς το ποσό θα πρέπει να διαθέσουν από κοινού οι μέτοχοι της τράπεζας, δηλαδή οι τοπικές κυβερνήσεις των γειτονικών κρατιδίων και οι τράπεζες. Στην πραγματικότητα τον λογαριασμό θα κληθεί να πληρώσει ο φορολογούμενος. «Οφείλω να ομολογήσω ότι έχουν γίνει μεγάλα λάθη πριν από το 2009», δηλώνει απολογητικά ο νυν διευθυντής της τράπεζας Κονσταντίν φον Εστεράιχ.

Η Commerzbank, η οποία έχει ήδη περάσει εν μέρει στα χέρια του ομοσπονδιακού κράτους, έκλεισε στις αρχές του έτους τη διεύθυνση ναυτιλιακών χρηματοδοτήσεων υπό το βάρος των σωρευμένων ζημιών.

Δεν θα τα πάρουν πίσω. Αλλωστε η έκθεση στα προβληματικά δάνεια στη ναυπηγική βιομηχανία ήταν ένας από τους λόγους που επικαλέστηκε η Moody’s όταν υποβάθμισε, προ μηνών, μεγάλες γερμανικές τράπεζες. Ακόμη όμως κι αν ανακάμψει η αγορά, κάτι που ίσως χρειαστεί χρόνια, τα οφέλη θα διοχετευθούν στην κάλυψη των τεράστιων χρεών. «Είναι ελάχιστες έως μηδαμινές οι πιθανότητες να πάρουν (οι τράπεζες) τα λεφτά πίσω», δηλώνει ο Γιαν Χένινγκ Αρενς της συμβουλευτικής εταιρείας KWAG.