[Δρόμοι] Το εντυπωσιακό…

… στην υπόθεση Κοπέ (φωτογραφία) – Φιγιόν δεν είναι η διαμάχη μεταξύ δύο αρχηγών κατά την οποία το μίσος περισσεύει. Αυτό που κυρίως αναδεικνύει η πάλη για την εξουσία είναι τα νέα «δημοκρατικά» ήθη που λίγο – πολύ βλέπουμε να επικρατούν σε όλο τον κόσμο.

Η Ενωση…

… για ένα Λαϊκό Κίνημα (UMP), ένα κόμμα βγαλμένο από μία μακρά βοναπαρτιστική παράδοση, θέλησε να οργανώσει μια δημοκρατική διαδικασία: την εκλογή του νέου της προέδρου με καθολική ψηφοφορία. Και το αποτέλεσμα «δεν απογοήτευσε»: κακή οργάνωση, παρατυπίες, νοθεία σε κάποια εκλογικά τμήματα, εκφοβισμός, χρήση των πόρων του κόμματος από τον έναν υποψήφιο. Τις ημέρες που ακολούθησαν την ψηφοφορία, το ψυχόδραμα συνεχίστηκε: ο ένας υποψήφιος διεκδίκησε κατ’ επανάληψη τη νίκη του, τα μέσα ήταν πανταχού παρόντα, οι ρυθμιστικοί φορείς χειραγωγήθηκαν. Επί της ουσίας, όλα αυτά δεν είναι πολύ διαφορετικά από αυτά που βλέπουμε να συμβαίνουν, για παράδειγμα, στην Αίγυπτο με τον Μοχάμεντ Μόρσι (και το διάταγμα που τον θέτει στο απυρόβλητο της Δικαιοσύνης), στην Ουγγαρία με τον Βίκτορ Ορμπάν (και την ευνοϊκή για τον ίδιο εκλογική μεταρρύθμιση), αλλά και στον Ισημερινό με τον αριστερό Ραφαέλ Κορέα (και τη χρήση της Δικαιοσύνης εις βάρος των Μέσων).

Ολοι αυτοί…

… οι ηγέτες έχουν αναδειχθεί με «δημοκρατικές» διαδικασίες και διατείνονται πως υπερασπίζονται τη δημοκρατία στο σύνολό της. Παρ’ όλα αυτά, κάνουν τα πάντα για να μεταβάλουν το νόημά της ή να την ανατρέψουν (και δεν αναφερόμαστε στο χαρακτηριστικό παράδειγμα του Βλαντίμιρ Πούτιν). Οι αποκλίσεις αυτές δεν αγγίζουν μόνο τις «νέες» δημοκρατίες, οι οποίες προέρχονται είτε από το τέλος της αποικιοκρατίας είτε από λατινικές δικτατορίες είτε από την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ. Αγγίζουν επίσης χώρες όπως η Ιταλία του Σίλβιο Μπερλουσκόνι και δίχως αμφιβολία παρόμοιοι πειρασμοί έχουν καταγραφεί στη Γαλλία του πρόσφατου παρελθόντος.

Η δημοκρατία…

… σήμερα έχει εγκαθιδρυθεί παντού με τη μορφή ενός καθολικού καθεστώτος. Με εξαίρεση ορισμένους άραβες πρίγκιπες και κάποιους ηγεμόνες με ψυχροπολεμική καταγωγή (όπως στη Βόρεια Κορέα), οι δικτάτορες παλαιάς κοπής δεν είναι πλέον επίκαιροι. Η νέα κατάσταση που βλέπουμε να αναδύεται σε όλο τον κόσμο είναι τα λεγόμενα μεταδημοκρατικά καθεστώτα. Οπου η ψηφοφορία δεν είναι παρά μια πρόφαση και η κύρια εξουσία περνάει αλλού. Το συγκεκριμένο φαινόμενο ανέλυσε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 ο βρετανός κοινωνιολόγος Κόλιν Κράουτς. Εξήγησε τότε για ποιο λόγο, λίγο λίγο, τα ιδιωτικά συμφέροντα και η εξουσία των λόμπι, οικονομικών, μιντιακών και άλλων, στραγγίζουν τη δημοκρατία από την ουσία της σε όλη την Ευρώπη. Αργότερα, και ο γερμανός φιλόσοφος Γιούργκεν Χάμπερμας χαρακτήρισε την Ανγκελα Μέρκελ μεταδημοκρατική. Ισως, όμως, το πιο εντυπωσιακό από όλα αυτά είναι πως μέσα σε αυτό το μεταδημοκρατικό σύμπαν οι πολιτικοί δυσκολεύονται να σεβαστούν τον διαχωρισμό των εξουσιών. Το νομοθετικό σώμα είναι μια σκιά και το δικαστικό είναι υποχρεωμένο να ενδώσει. Ενώ λοιπόν φαίνεται να έχουμε τελειώσει με τα πραξικοπήματα, εισερχόμαστε σε μια νέα εποχή: των μόνιμων πραξικοπημάτων.