Το σινεμά τώρα και σε ρόλο ψυχοθεραπευτή

ι πιο διάσημες μέθοδοι θεραπείας που σχετίζονται με την τέχνη και εφαρμόζονται σήμερα είναι η εικαστική ψυχοθεραπεία (art therapy), το ψυχόδραμα, η μουσικοθεραπεία και η χοροθεραπεία. Τώρα, και ύστερα από επιστημονικές μελέτες ετών, έχει ξεκινήσει και έχει δημιουργήσει νέες τάσεις η κινηματογραφοθεραπεία.

Πρόκειται για μία μέθοδο που όπως οι περισσότερες ψυχολογικές αναζητήσεις βασίζεται στην διαλεκτική μέθοδο του Σωκράτη, η οποία αποκαλύπτει την αλήθεια μέσα από ένα διαρκές παιχνίδι ερωτήσεων και απαντήσεων. Ολο αυτό όμως μέσα από μία απλή, κινηματογραφική ταινία. Και μετά τις ΗΠΑ και τη Βρετανία, η νέα θεραπευτική μέθοδος έχει ξεκινήσει και εφαρμόζεται και στη χώρα μας σε ομάδες ανθρώπων που επιθυμούν να αντιμετωπίσουν τα στρεσογόνα προβλήματα της καθημερινότητας.

Δηλαδή, δεν χρειάζεται κάποιος να έχει εκδηλώσει κάποια ψυχική νόσο όπως είναι η κατάθλιψη για να μπει σε τέτοια θεραπευτική διαδικασία. Ακόμη και η διαχείριση και αντιμετώπιση του στρες, που πολλές φορές οδηγεί σε κατάθλιψη, μπορεί να περάσει στα χέρια του ατόμου που αισθάνεται αδύναμο μέσα από τη συγκεκριμένη διαδικασία. Τα θεραπευτικά αποτελέσματα της μεθόδου επιβεβαιώνονται μέσα από μελέτες που έχουν δημοσιευτεί σε επιστημονικές επιθεωρήσεις (Counselling Psychology Quarterly, American Journal of Community Psychology, Psy-chotherapy in Private).

ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ. Οταν σε έναν κατάμεστο κινηματογράφο παρακολουθούμε μία ταινία, δεν υπάρχει περίπτωση να αγγίζει μια ίδια σκηνή με τον ίδιο τρόπο όλους τους θεατές. Σε μια ερωτική σκηνή, για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να αισθανθεί πόθο, άλλος να συγκινείται και να δακρύζει και άλλος να βλέπει απλώς δύο άτομα να έρχονται κοντά τα κορμιά τους και να ερεθίζεται. Επίσης, άλλος θα ζηλέψει, άλλος θα το δει αδιάφορα. Ολες αυτές οι αντιδράσεις σε μία κοινή για όλους σκηνή σημαίνουν πως για να εκδηλώσουμε τόσο διαφορετικά συναισθήματα έχουμε διαφορετικές εμπειρίες και τελικά αυτό είναι που λέμε  «διαφορετική ψυχολογία».

Παρατηρώντας και καταγράφοντας επί χρόνια οι ειδικοί τις αντιδράσεις του κοινού κατάλαβαν ότι μπορούν να αποτελέσουν ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για την ταχύτερη επίτευξη του στόχου των ατόμων που κάνουν ψυχοθεραπεία. Κάνοντας όμως μελέτες, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι όχι απλώς βοηθάει στο πλαίσιο της θεραπείας, αλλά ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως βασικό εργαλείο για την αναζήτηση των συναισθημάτων που κάποιος δεν επιτρέπει στον εαυτό του να εκδηλώσει.

«Μέσα από την ταινία και με τρόπο πιο ευφάνταστο και διασκεδαστικό, ο θεραπευόμενος μπορεί να ταυτιστεί με τους ρόλους, τους χαρακτήρες και τις καταστάσεις που βιώνουν οι ηθοποιοί. Από εκεί και πέρα, ο εξειδικευμένος ψυχολόγος μπορεί μέσα από μία διαλεκτική μέθοδο να τον βοηθήσει να καταλάβει πράγματα που ούτε φανταζόταν για τον εαυτό του», εξηγεί η Αννα Χατζηδημητρίου, ψυχολόγος υγείας, BA, MSc.Cpsychol.

Μέσω της διαδικασίας της προβολής των συναισθημάτων που ενοχλούν ή αρέσουν στην ταινία, οι ειδικοί βοηθούν τους θεραπευόμενους να συνειδητοποιήσουν για ποιον λόγο τους ενοχλεί κάτι το οποίο σε κάποιον άλλον είναι αδιάφορο. Ακολούθως, συμπληρωματικά τη διαδικασία της ομαδικής ψυχοθεραπείας, μπορούν να ακούσουν και τις εμπειρίες των άλλων ή θέματα που οι ίδιοι ντρέπονται να συζητήσουν και να ανακαλύψουν άγνωστες πτυχές του εαυτού τους. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούν στο μέλλον να διαχειρίζονται καλύτερα το συναίσθημά τους.

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. «Ο υποψήφιος θεραπευόμενος κάνει περίπου μισή ώρα γνωριμία με τον ειδικό. Εκεί θα πει στον ψυχολόγο τι τον απασχολεί και για ποιο λόγο θα ήθελε να παρακολουθήσει το πρόγραμμα», εξηγεί η Ελίνα Πανταλέων, συμβουλευτική ψυχολόγος, BA, MSc.

Συνήθως σχηματίζονται ομάδες οκτώ ατόμων που παρακολουθούν την ταινία. Μετά, υπάρχει ένα διάλειμμα στο οποίο οι θεραπευόμενοι γνωρίζονται και μεταξύ τους. Ακολουθεί ένα δίωρο, όπου με την επίβλεψη των ειδικών, οι συμμετέχοντες εκδηλώνουν τα συναισθήματα που βίωσαν έντονα μέσα από την ταινία ή ακόμη και το αντίθετο, δηλαδή για ποιον λόγο δεν αισθάνθηκαν κάτι που σε άλλους ήταν ιδιαίτερα έντονο. Το άτομο δηλαδή κάνει προβολή των προβλημάτων του μέσω της ταινίας.

Συνήθως, χρειάζονται 16 συνεδρίες σε συνδυασμό με άλλες μεθόδους. Βέβαια, για όσους αισθάνονται παραβιάζονται όταν διηγούνται τα συναισθήματά τους σε σχεδόν αγνώστους, υπάρχουν και οι ατομικές διαδικασίες.