«Καλά, υπάρχει θέατρο όρθιο στην Ελλάδα για να παίξεις;»

Ξεκινά με τον μύθο του Περσέα, το έργο του Κέντριτζ όμως ενδιαφέρεται λιγότερο για τον φόνο της Μέδουσας και περισσότερο για τον φόνο του παππού του Περσέα, του Ακρίσιου, βασιλιά του Αργους. Τον καλλιτέχνη τον ενδιαφέρει δηλαδή κυρίως το ζήτημα του πεπρωμένου, του προαναγγελθέντος τέλους, αφού τον φόνο είχε ανακοινώσει η Πυθία με χρησμό της. Το έργο του σπουδαίου νοτιοαφρικανού εικαστικού και σκηνοθέτη Ουίλιαμ Κέντριτζ «Refuse the Hour», που ανεβαίνει στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών από αύριο, είναι ένας στοχασμός για τον αμείλικτο χρόνο. Ολα – μουσική, χορός, προβολές – μιλούν για τον χρόνο, ο οποίος δεν σταματά ποτέ να περνά και μέσα από ένα ταξίδι στην επιστήμη, στην κοσμολογία και στον χωροχρόνο καταλήγει στις μαύρες τρύπες. Στη βαρύτητα (gravity) που είναι και τάφος (grave), που είναι δηλαδή θάνατος, «σκοτάδι όπου χάνεται κάθε μνήμη, κάθε ίχνος, κάθε σκέψη».

«Στο Παρίσι τον 19ο αιώνα υπήρχε ένα σύστημα συγχρονισμού των ρολογιών με σωλήνες πεπιεσμένου αέρα», λέει ο Ουίλιαμ Κέντριτζ. «Ηταν σαν αναπνοές που ρύθμιζαν τον χρόνο. Στο έργο ο πνεύμονας γίνεται και αυτός ρολόι που ελέγχοντας τις αναπνοές, έτσι ώστε να γίνονται πιο αργές, προσπαθεί να καθυστερήσει τον χρόνο».

Ταυτόχρονα, στο έργο υπάρχει και μια πολιτική πτυχή. Στα τέλη του 19ου αιώνα η Βρετανία έφερε και στη Νότια Αφρική την ώρα Γκρίνουιτς έχοντας καθορίσει τον πρώτο μεσημβρινό. Το Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς στο Λονδίνο προσπάθησε μάλιστα κάποιος τότε να το ανατινάξει. «Επρόκειτο για μια πράξη αντίστασης στην επιβολή του ευρωπαϊκού χρόνου, του ευρωπαϊκού ρολογιού, μια πράξη αντίστασης στην αποικιοκρατία, μια συμβολική πράξη εναντίον του παγκόσμιου ελέγχου του κόσμου», λέει ο Κέντριτζ. «Η αντίσταση στην αποικιοκρατία», συνεχίζει, «θυμίζει κάτι και από τις διαμαρτυρίες στην Ευρώπη σήμερα. Δεν λέω ότι το έργο έχει να κάνει με τους αντιαποικιακούς αγώνες ή την κρίση στην Ελλάδα σήμερα, αλλά δεν είναι και εντελώς αποσυνδεδεμένο από αυτά τα ζητήματα».

Ως προς τη σημερινή ελληνική κρίση, πάντως, σχολιάζει ότι είναι ιδιαίτερα περίπλοκη υπόθεση. Οπως και οι ελληνογερμανικές σχέσεις: «Το “κάνε αυτό, κάνε το άλλο”, το “άλλαξε τον εαυτό σου, όπως κάναμε εμείς” έχει ένα άρωμα αποικιοκρατικό», λέει. «Μου θυμίζει τη Μεγάλη Βρετανία που έδινε εντολές πώς πρέπει να είναι δομημένη η νοτιοαφρικανική κοινωνία. Οι Γερμανοί έχουν παρελθόν με την Ελλάδα, με τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με τον Χάιντεγκερ, τον Γκαίτε, αλλά και με τους αρχαιολόγους τους, αρχής γενομένης από τον Βίνκελμαν που έφερε την αρχαία Ελλάδα στη Δύση. Προσωπικά αισθάνομαι προνομιούχος που εμφανίζομαι στην Αθήνα σε μια στιγμή που τίθενται τόσο σοβαρά ερωτήματα για τον κόσμο».

Οσο για το πώς μας βλέπουν τώρα οι άλλοι, τονίζει: «Στη Νότια Αφρική τα μέσα ενημέρωσης δίνουν την εικόνα μιας χώρας με κατεστραμμένα κτίρια, κάτι σαν τη Βηρυτό παλαιότερα. Οι άνθρωποι, όταν άκουγαν ότι έρχομαι στην Αθήνα, ρωτούσαν: “Καλά, υπάρχει θέατρο όρθιο εκεί να παίξεις;”».