[Κριτική θεάτρου] Από τον Λοπάχιν στον Μπέρια

Οι νοτιοαμερικανικές δημοκρατίες, συχνά τραγικά δημοκρατίες της Μπανανίας, τυραννοκρατούμενες, παγιδευμένες στα δίχτυα των πολυεθνικών εταιρειών, προσπαθούν, παλεύοντας ανάμεσα στη φτώχεια και την ανελευθερία, να αρθρώσουν λόγο ελευθερίας και ανεξαρτησίας όταν αφιονιστούν, εκφράζουν έναν ενδιαφέροντα μεταξύ κραυγής και απολύτρωσης λόγο.

Αλλοτε πάλι, όπως και εδώ, μιλούν συμβολικά ή αλληγορικά για να αποφύγουν τη δαμόκλειο σπάθη των τυράννων και της λογοκρισίας.

Μόνο έτσι δικαιολογείται πως ένας συγγραφέας από το Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης μιλάει για τα δεινά του λαού του μέσα από τα προσωπεία του Τσέχοφ και του σταλινισμού ταυτόχρονα.

Το έξοχο τέχνασμα είναι σαφές. Ο «Βυσσινόκηπος» των μεγαλοαστών που πτώχευσαν αγοράζεται από έναν πρώην μουζίκο, μικροαστό αγρότη – επιχειρηματία, τον Λοπάχιν. Το δάσος των οπωροφόρων δένδρων ξυλεύεται, έρχεται η Οκτωβριανή Επανάσταση, το κτήμα περιέρχεται στο καθεστώς και επί σταλινικής τρομοκρατίας η πρώην μεγαλοαστική, μικροαστική βίλα μετατρέπεται σε χώρο κράτησης, βασανιστηρίων και δολοφονιών αντιφρονούντων.

Ο συγγραφέας από την Ουρουγουάη Σέρχιο Μπλάνκο μάς παρουσιάζει μια οικογένεια της δικής μας εποχής που όπως στον Τσέχοφ πουλάει το κτήμα στη νέα εξουσία, που ήδη το έχει κάνει μυστικό στρατόπεδο και φυλακή με την εποπτεία και την ανοχή των νέων κληρονόμων του Λοπάχιν.

Η εποχή του δράματος είναι κάπου κοντά στα γεγονότα του Τσερνόμπιλ και μεταφέρεται στην ιερή σλαβική πόλη Κίεβο, που έχει υποστεί πυρηνικό ολοκαύτωμα. Η οικογένεια που έρχεται να ξεπουλήσει το αμαρτωλό κτήμα είναι μια χαλασμένη οικογένεια αιμομικτών, αναπήρων, ναρκομανών και παιδόφιλων.  

Ο Μπλάνκο σαφώς μιλάει για τις τραγικές δικές του και των λαών της Λατινικής Αμερικής τραυματικές εμπειρίες. Δεν υπάρχει χώρα μικρή ή μεγάλη του αμερικανικού Νότου που να μην έχει υποστεί ακόμη και τρεις δικτατορίες σε έναν αιώνα.

Ευφυές το έργο «Κίεβο» του Μπλάνκο, καταιγιστικά διακειμενικό (κάτι κάθε σκηνή, κάθε ατάκα το θυμίζει) δίνει αφορμή για μια ενδιαφέρουσα παράσταση. Και ευτυχώς έπεσε στα χέρια μιας ειδικής σε αυτό το είδος του ρεαλιστικού θρίλερ, της Ελένης Σκότη και της ομάδας της στο θέατρο Επί Κολωνώ. Ομάδα Νάμα. Η Σκότη είναι πριν από όλα δασκάλα ηθοποιών, ιδιότητα που έχει εκλείψει στον τόπο μας τα τελευταία χρόνια.

Ξέρει να διδάξει ρόλο, ανάπτυξη χαρακτήρα, ρυθμό και εσωτερική τεχνική, και φτιάχνει παραστάσεις ζυγιασμένες με το αλφάδι.

Είχε στη διάθεσή της την έξοχη μετάφραση των Μαρίας Χατζηεμμανουήλ και Δ. Ψαρρά, τροφοδοτών της χώρας μας με σπουδαία κείμενα της Λατινικής Αμερικής.

Με βοηθό της η Σκότη τη συνεργάτιδά της Δάφνη Λαρούνη και εικαστική σκευή του συνιδρυτή του θιάσου Γιώργου Χατζηνικολάου, φωτισμούς του Μπιρμπίλη δίδαξε μια έξοχη ερμηνεία του αλληγορικού κειμένου, με σοφό κώδικα απόκρυψης και αποκωδικοποιητή συνάμα.

Η διπλή διανομή της καρτερικής ηρωίδας αποδείχθηκε σοφή. Η Φιλαρέτη Κομνηνού και η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη ανήκουν στην ίδια υποκριτή σχολή, αλλά έχουν τελείως διαφορετική υποκριτική υποδομή ρυθμών και τεχνικής. Δεν θα πέσω στην παγίδα της σύγκρισης. Είναι έξοχες και οι δύο και φωτίζουν δύο διαφορετικές πτυχές του ρόλου. Αξίζει να τις δει κανείς και τις δύο. Από την έξοχη διανομή δεν θα διακρίνω κανέναν ιδιαίτερα, αλλά θα επιμείνω σε μια διδασκαλία να θέλει να εκμαιεύει πολύτιμα ορυκτά από τους ηθοποιούς. Δημ. Λάλος, Στ. Σταμουλακάτος, Ηλ. Μαυρομάτη, Γιάννης Λεάκος: άξιοι.