Θησαυρός τα θαλάσσια μικρόβια

Μικροοργανισμούς με εκατομμύρια, άγνωστα έως σήμερα, γονίδια και χιλιάδες νέες οικογένειες πρωτεϊνών κρύβουν οι ωκεανοί της Γης. Αυτά τα μικροσκοπικά θαύματα της φύσης μπορούν να αποτελέσουν αστείρευτη πηγή συστατικών, από τα οποία θα δημιουργηθούν νέα φάρμακα, βιομηχανικοί διαλύτες και χημικές ουσίες, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές. Ηδη, οι επιστήμονες έχουν παρασκευάσει νέα ένζυμα για τη διαχείριση των αποβλήτων και χημικά για τη δημιουργία σαπουνιών από υλικά που έχουν βρει σε θαλάσσιους μικροοργανισμούς.

«Οι δυνατότητες της νέας επιστήμης της θαλάσσιας βιοτεχνολογίας είναι απεριόριστες», λέει ο Κέρτις Σατλ, καθηγητής Ατμοσφαιρικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, στον Ρόμπιν Μακί της εφημερίδας «Independent».

«Γνωρίζουμε πλέον ότι στα θαλάσσια οικοσυστήματα κρύβεται η εντυπωσιακότερη βιοποικιλότητα στον πλανήτη, ειδικά στα μικροβιακά συστατικά τους. Αν λάβουμε υπόψη το βάρος των οργανισμών, 95% των έμβιων όντων στους ωκεανούς είναι μικρόβια. Πρόκειται για απίστευτη πηγή βιολογικού πλούτου», συνεχίζει ο Σατλ.

Από την άλλη, βέβαια, η ανακάλυψη αυτού του πλούτου, ανάμεσά τους και εκατοντάδες χιλιάδες νέοι σπόγγοι, ιοί και βακτήρια, προκαλεί ανησυχία για τη ζημιά που μπορεί να γίνει σε τόσο ευαίσθητα οικοσυστήματα όταν τα εκμεταλλευθούν για ιατρικούς και βιομηχανικούς σκοπούς. Ειδικότερα, οι επιστήμονες ανησυχούν ότι πολύτιμες πηγές όπως οι υδροθερμικές σχισμές, όπου ζουν φυτά και βακτήρια σε θερμοκρασίες υψηλότερες από το σημείο βρασμού, κινδυνεύουν να υποστούν μεγάλες καταστροφές σε περίπτωση ανεξέλεγκτης εκμετάλλευσής τους.

Αλλωστε πολλοί από αυτούς τους θαλάσσιους θησαυρούς βρίσκονται στα ύδατα φτωχών κρατών, τα οποία θα σπεύσουν να εκμεταλλευτούν δυτικές εταιρείες χημικών. Στην ξηρά, οι πατέντες προστατεύουν τα προϊόντα που προέρχονται από ντόπια ζώα και φυτά. Στο νερό, όμως, είναι πολύ πιο δύσκολο να εφαρμοστεί η διεθνής νομοθεσία, καθώς τα ρεύματα παρασύρουν ψάρια, σπόγγους και μικρόβια από μέρος σε μέρος. Αυτά τα ζητήματα βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της επιστημονικής κοινότητας μαζί με τα εκατοντάδες πειράματα που γίνονται σε όλο τον κόσμο για νέα φάρμακα.

Οι σπόγγοι ειδικά είναι από τους πιο πλούσιους θαλάσσιους οργανισμούς. Ο σπόγγος Tethya crypta, που ζει στο Μπελίσε και άλλα μέρη της Καραϊβικής, περιέχει χημικές ουσίες με αντικαρκινικές και αντιιικές ιδιότητες. Το αντικαρκινικό φάρμακο Halaven προέρχεται από άλλα σφουγγάρια της οικογένειας Halichondria.

Μέχρι σήμερα, ελάχιστα φάρμακα που σχετίζονται με τη θαλάσσια βιοτεχνολογία έχουν λάβει την έγκριση του Αμερικανικού Οργανισμού Φαρμάκων. Ωστόσο, περισσότερα από 1.000 ακόμα βρίσκονται στα σκαριά των επιστημονικών εργαστηρίων, στο στάδιο λίγο πριν από τις κλινικές δοκιμές. Αυτά προέρχονται από σαλιγκάρια, μικρόβια, ψάρια και άλλους θαλάσσιους οργανισμούς.