12 ώρες θεατρικής τρέλας

υμίζει θηρίο σε κλουβί καθώς πηγαινοέρχεται νευρικά πάνω – κάτω με ένα τσιγάρο στο χέρι. Στο ξυρισμένο κεφάλι του φορά έναν μαύρο σκούφο. Η φωνή του βαριά. Η προφορά του τραχιά, μοιάζει περισσότερο με λιμενεργάτη παρά με έναν από τους σημαντικότερους και ριζοσπαστικότερους πολυπράγμονες καλλιτέχνες της εποχής μας.

Ο 54χρονος χορογράφος, περφόρμερ, ζωγράφος και γλύπτης χαμογελά σε όσους κάνουν ουρά μπροστά του για να τους υπογράψει τον κατάλογο της νέας του έκθεσης στο κοσμοπολίτικο θέρετρο Κνόκε του Βελγίου, που τρέχει παράλληλα με μια σημαντική εγκατάσταση αυτοπροσωπογραφιών του στο Βασιλικό Μουσείο του Βελγίου στις Βρυξέλλες και ενώ ετοιμάζεται να φέρει δυο ιστορικές παραστάσεις του στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Οι ρυτίδες αυλακώνουν το πρόσωπό του καθώς θυμάται την επίθεση που δέχτηκε λίγες ημέρες προτού τον συναντήσουν «ΤΑ ΝΕΑ».

«Μου επιτέθηκαν στην πόλη μου, την Αμβέρσα, με κλομπ. Με χτύπησαν. Με έλεγαν αριστερό, καλλιτέχνη, βρωμιάρη, προκλητικό. Για αρκετές ημέρες κοιμόμουν κάθε βράδυ και σε άλλον χώρο», λέει θυμωμένος. Το αμάρτημά του; Επισήμως πίσω από την επίθεση βρίσκονται φιλοζωικες εταιρείες που τον κατηγόρησαν επειδή σε μια από τις περφόρμανς του (τις οποίες αναβίωσε αυτές τις ημέρες για τα γυρίσματα μιας ταινίας που θα παρουσιαστεί σε μεγάλα διεθνή φεστιβάλ) πετούσε ζωντανές γάτες στον αέρα. Εκείνος ωστόσο πιστεύει πως πίσω από όλα αυτά κρύβονται οπαδοί της Ακρας Δεξιάς. «Ελαβα χιλιάδες υβριστικά ηλεκτρονικά μηνύματα και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μού εύχονταν να πεθάνω, να πάθω καρκίνο, απειλούσαν να με σκοτώσουν… Ο κόσμος αντιδρά ως όχλος κι εγώ εκ φύσεως δεν εμπιστεύομαι τις μάζες», εξηγεί ο Γιαν Φαμπρ. Και γι’ αυτό πιστεύει πως αξίζει τον κόπο να δούμε τις δύο παραστάσεις του – «Η δύναμη της θεατρικής τρέλας» και «Αυτό είναι θέατρο όπως θα ελπίζαμε και όπως θα περιμέναμε να είναι», διάρκειας τεσσάρων και οκτώ ωρών αντίστοιχα – που σχεδόν 30 χρόνια μετά την πρεμιέρα τους ανεβαίνουν ξανά στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και «αποτίνουν φόρο τιμής στο άτομο».

ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Οταν όλοι μιλούν για έλλειψη συλλογικότητας, ο Γιαν Φαμπρ μάς προσκαλεί στην ωδή της ατομικότητας; «Οταν στην Αμβέρσα το 38% ψηφίζει Ακρα Δεξιά, είναι ένα σύνολο. Σε καμιά πενταετία θα συνειδητοποιήσουν τι έχουν επιλέξει και θα λένε “πω πω δεν το εννοούσαμε”. Ως μονάδες πρέπει να αναλάβουμε τις ευθύνες μας. Δυστυχώς όμως φαίνεται πως δεν μάθαμε τίποτα από την Ιστορία», συνεχίζει ο καλλιτέχνης που έχει φανατικό κοινό στην Ελλάδα και προγραμματίζει έκθεση με μακέτες και ταινίες του στην Αθήνα.

Οι δύο παραστάσεις του – που επέλεξε να τις «αναστήσει» για να εκπαιδεύσει τους χορευτές του ενόψει μιας μελλοντικής 24ωρης παράστασης – εξακολουθούν να είναι «πρωτοποριακές και ριζοσπαστικές», όπως λέει ο δημιουργός τους. «Η δύναμη της θεατρικής τρέλας» είναι το έργο που τον καθιέρωσε διεθνώς όταν παρουσιάστηκε στην Μπιενάλε της Βενετίας και στο «Αυτό είναι θέατρο όπως θα ελπίζαμε και όπως θα περιμέναμε να είναι» επιχειρεί να απομυθοποιήσει όλα όσα φανταζόμαστε για τον κόσμο του θεάτρου.

«Οταν έφτιαχνα αυτά τα έργα έφτανε το φαξ στο ταχυδρομείο και ακουγόταν ο χτύπος από το καμπανάκι. Σήμερα όλα γίνονται με απίστευτη ταχύτητα. Γι’ αυτό και οι παραστάσεις αυτές μοιάζουν σαν το ψάρι που πάει κόντρα στο ρεύμα και μας καλούν να συνειδητοποιήσουμε τον χρόνο», συνεχίζει ο καλλιτέχνης του οποίου τα έργα φτάνουν στην Αθήνα χάρη στη χορηγία έλληνα συλλέκτη που ζει στο Βέλγιο και διέθεσε το 90% των χρημάτων που απαιτούνταν για τη μετάκληση των παραστάσεων, ενώ το 10% καλύπτεται από την ομάδα του Γιαν Φαμπρ, Troubleyn Ensemble.