[Πρόσωπα] Ο μετανάστης και τα δικαιώματα

Οι μετανάστες όχι μόνο κάνουν τις δουλειές που εμείς αρνούμαστε, αλλά και αγωνίζονται για δικαιώματα που εμείς δεν υπερασπιζόμαστε πλέον, λέει ο ιταλός συγγραφέας Ρομπέρτο Σαβιάνο, ένας μαχητής κατά της Μαφίας. Και προτείνει για τη δημαρχία του Καστελβολτούρνο τον καμερουνέζο αγροτικό εργάτη και μηχανικό Ιβάν Σανιέ, που ο αγώνας του για καλύτερες συνθήκες δουλειάς οδήγησε στην ψήφιση νόμου από το ιταλικό Κοινοβούλιο.

Ο Ιβάν Σανιέ, 27 χρόνων, ερωτεύθηκε την Ιταλία βλέποντας στην τηλεόραση το Μουντιάλ του 1990. «Ημουν 5 χρόνων, υποστήριζα τη Γιούβε και ονειρευόμουν την Ιταλία», λέει. Χάρη σε μια υποτροφία και στις θυσίες των δικών του πήγε να σπουδάσει στο Πολυτεχνείο του Τουρίνου. Ομως η κρίση δυσκόλεψε τα πράγματα. Εχασε τη δουλειά που είχε τα Σαββατοκύριακα και με την οποία κατάφερνε να συντηρείται. Και το καλοκαίρι του 2011, ενώ είχε μόλις τρία μαθήματα για το πτυχίο μηχανικού ηλεκτρονικών υπολογιστών, βρέθηκε να μαζεύει ντομάτες στο Ναρντό, στην επαρχία του Λέτσε. Η Ιταλία είναι πρώτη παραγωγός ντομάτας στον κόσμο και ολόκληρος ο τομέας βρίσκεται στα χέρια του οργανωμένου εγκλήματος, επισημαίνει ο Σαβιάνο. Η Μαφία αποκομίζει κάθε χρόνο 50 δισ. ευρώ από τον γεωργικό τομέα.

Ο Ιβάν Σανιέ βρέθηκε υπό τις διαταγές ενός γκανέζου προϊστάμενου. Για κάθε κασόνι που γέμιζε έπαιρνε 3,5 ευρώ. Την πρώτη ημέρα κατάφερε να ετοιμάσει μόλις τέσσερα και πήρε 14 ευρώ για 12 ώρες δουλειάς. Μετά έγινε λίγο πιο γρήγορος. Ομως τα χρήματα των εργατών «φορολογούνταν» από τους προϊσταμένους. Και έπρεπε επιπλέον να πληρώνουν για να τρώνε, να έχουν λίγο χώρο σε ένα στρώμα, να τους πηγαίνουν στο νοσοκομείο όταν αρρωσταίνουν. Υπήρχαν πέντε ντους για 500 εργάτες. Και η εξέγερση ξέσπασε όταν το αφεντικό – ο επιχειρηματίας – ζήτησε οι ντομάτες να τοποθετούνται μία-μία στα κασόνια. Η δουλειά επιβραδυνόταν, αλλά η πληρωμή ανά κασόνι παρέμενε η ίδια.

Ο Ιβάν τέθηκε επικεφαλής της διαμαρτυρίας. Ζήτησε να αυξηθεί η πληρωμή στα 6 ευρώ (είχε ανακαλύψει πως οι προϊστάμενοι πληρώνονταν 15). Και η απεργία μπλοκάρισε την παραγωγή. Η πρώτη απάντηση ήταν αρνητική, μετά οι προϊστάμενοι πρότειναν στους εργάτες 4,5 ευρώ, ο Ιβάν αρνήθηκε, οι πολιτικοί και τα συνδικάτα άρχισαν να ενδιαφέρονται, όμως σταμάτησε η καταβολή των μεροκάματων και άρχισαν οι γκρίνιες. Η διαμαρτυρία εκφυλίσθηκε, ο Ιβάν δέχθηκε απειλές.

Χάρη στον αγώνα του Ιβάν και των συντρόφων του, πέρυσι τον Σεπτέμβριο ποινικοποιήθηκε στην ιταλική νομοθεσία το σύστημα εργασίας με τους «προϊσταμένους», που εφαρμόζεται από τη Μαφία στις καλλιέργειες αυτές. «Το δημοτικό συμβούλιο του Καστελβολτούρνο», γράφει ο Σαβιάνο, «έχει απαλλαγεί εδώ και μήνες από την Καμόρα. Το πεδίο είναι δύσκολο, καθώς υπάρχει τεράστια παρουσία της νιγηριανής μαφίας. Αποτελεί όμως κι ένα εργαστήριο. Και ο Ιβάν είναι άριστος υποψήφιος για τη δημαρχία». Στο μεταξύ, ο Ιβάν ζητάει περισσότερους ελέγχους, περισσότερη συνεργασία με τους επιθεωρητές εργασίας, περισσότερη νομιμότητα.