Το αυγό του φιδιού σύντομα θα κλουβιάσει
Πρέπει να ήταν στα τέλη της δεκαετίας του ‘80. Μια βιντεοκασέτα που φτάνει στα χέρια μου έχει μέσα το «Rom». Ισως το πιο αληθινό και συνάμα ποιητικό ντοκιμαντέρ που έχει γίνει ποτέ στη χώρα μας για τους Τσιγγάνους. Υπογραφή, Μενέλαος Καραμαγγιώλης. «Από πού ξεφύτρωσε τώρα αυτός», σκέφθηκα. Μεγαλωμένος εγώ στην Αγία Βαρβάρα, νόμιζα ότι τα ήξερα όλα για τους Τσιγγάνους. «Τι μέρος του λόγου είναι ο Καραμαγγιώλης;» άρχισα να ρωτάω. Οι απαντήσεις αντί να μου μειώσουν την περιέργεια, μου την αυξάνουν. Είκοσι, είκοσι δύο χρόνια από τότε, καθόμαστε βράδυ στα έρημα τραπέζια ενός κλειστού καφενείου. Εχει φέρει μαζί του τον υπολογιστή του για να μου δείξει τη νέα του ταινία «J.A.C.E.» («Just Another Confused Elephant» - Αλλος ένας μπερδεμένος ελέφαντας). Στο Ιντερνετ έχω δει ήδη τα τρέιλερ. Στιγμές αληθινού κινηματογράφου. Πέφτουν οι τίτλοι και μετά τις πρώτες σκηνές του κλείνω τον υπολογιστή. Ο διευθυντής του Φεστιβάλ του Τόκιο έχει χαρακτηρίσει την ταινία «κινηματογραφικό αριστούργημα, απόλυτα συναρπαστικό και απρόβλεπτο». Δεν είναι δηλαδή για ιδιωτική προβολή σε ένα έρημο καφενείο. Απενεργοποιώ το κινητό μου και το ίδιο κάνει και αυτός. Καθώς η οθόνη του σβήνει διακρίνω το πρόσωπο ενός ξανθού αγοριού.
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
8 λεπτά Ποιο είναι το παιδί στο κινητό του;
Είναι ο πρωταγωνιστής της ταινίας. Αυτός που σκοτώνει τον μπαμπά του. Ενας φοβερός τύπος. Σόμα Μπαντέκας. Ζει με τον πατέρα του και τον αδελφό του σε ένα σπίτι με 13 αρουραίους, δύο σαύρες, έναν πύθωνα, ένα σκυλί και ένα άλλο περίεργο ζώο, δεν θυμάμαι πώς το λένε, μάλλον δράκο.
Αλβανός;
Οχι, Ελληνας, ο μπαμπάς όμως είναι λίγο χίπης και τον έχει βγάλει Σόμα, όπως την ινδουιστική θεότητα. Υπάρχει μια σκηνή που τον έχουν απαγάγει και πρέπει να τον χώσουν σε ένα αυτοκίνητο ψυγείο με κρέατα.
Εχω κάνει αμάν να βρω 30 αρνιά, και πάμε να γυρίσουμε τη σκηνή και ο Σόμα μου λέει: «Είμαι χορτοφάγος και δεν δέχομαι να παίξω σε μια σκηνή για την οποία έχουν σφαχτεί 30 αρνιά». Τελικά έπρεπε να κάνουμε μια μεγάλη κουβέντα για τη χορτοφαγία προτού πεισθεί να γυρίσει την σκηνή.
Πόσων χρόνων είσαι;
Μετά τα σαράντα δεν μετράω πια. Παιδί μιας ευλογημένης γενιάς που έχει προλάβει όλο το μπέρδεμα. Τι θα κάνει τώρα είναι το θέμα.
Και τι σχέση είχες εσύ με τους ελέφαντες;
Ο ελέφαντας είναι το πιο κοντινό στον άνθρωπο ζώο.
Το έχω ακούσει και για άλλα ζώα. Για το χιμπαντζή, για το δελφίνι.
Ο ελέφαντας ζει περίπου όσο και ο άνθρωπος. Τα σεξουαλικά μας σκιρτήματα είναι παράλληλα. Θυμάται για πάντα ό, τι καλό του έχουν κάνει. Μνησικακεί επίσης ισοβίως. Μοιρολογάει τους πεθαμένους του. Και όταν ανακάλυψα ότι υπάρχει το σύνδρομο J. Α. C. Ε. είπα: Αυτό πρέπει να γίνει ταινία.
Πώς το ανακάλυψες, δηλαδή;
Εχω μανία με τα αποκόμματα. Τα κόβω, τα αρχειοθετώ… Κάποια στιγμή διαβάζω για το σύνδρομο J. A. C. E. Ή στην «Ελευθεροτυπία» ή στα «ΝΕΑ» πρέπει να ήταν. Τους ελέφαντες όταν δεν είναι αποδοτικοί τους σκοτώνουν και τα ορφανά τους τα κλείνουν στο πάρκο Kruger, στη Νότια Αφρική. Εκεί τα ελεφαντάκια μεγαλώνουν χωρίς οικογένεια. Κάποια στιγμή χάνονται και όταν γυρίζουν έπειτα από ημέρες, οι φύλακες κάνουν μια δυσάρεστη ανακάλυψη. Οι ρινόκεροι είναι σκοτωμένοι και βιασμένοι και έχουν σημάδια από χαυλιόδοντες. Οι ειδικοί αποφασίζουν ότι για όλα φταίει η απουσία γονεϊκής διαπαιδαγώγησης και φέρνουν ελέφαντες από άλλα πάρκα για να λειτουργήσουν ως θετοί γονείς. Αυτό το σύνδρομο το ονομάζουν J. A. C. E.
Και εσύ ονομάζεις J. A. C. E. τον πρωταγωνιστή σου.
Στην γειτονιά μου είχα έναν μικρούλη, τον Οδυσσέα, που τα βράδια όταν με έβλεπε φώναζε : Γεια σου Μενέλαε. Γεια σου Οδυσσέα. Είχαμε πολύ πλάκα με τα αρχαία ελληνικά ονόματα.
Ελληνας;
Αλβανός. Ή, για την ακρίβεια, παιδί ελληνικής οικογένειας γεννημένο στο Αργυρόκαστρο. Οταν μένει ορφανός, τον φέρνουν πίσω στην Ελλάδα – «στην πατρίδα», όπως του έλεγε ο πατέρας του. Είναι παράνομος όμως, χωρίς χαρτιά, ένας «ξένος» δηλαδή, και έτσι αρχίζει η δική του Οδύσσεια.
Αυτά στην ταινία ή στην πραγματικότητα;
Τι σημασία έχει; Και κάποια στιγμή βρίσκει δουλειά σε ένα τσίρκο, όπου συναντάει έναν J. A. C. E. Ο ελέφαντας γίνεται ο πρώτος φίλος του και αυτός αποφασίζει να κυκλοφορεί πια με το όνομα J. A. C. E.
Πρωταγωνιστές;
Ο μικρός J. A. C. E. είναι ο Σόμα Μπαντέκας, ο έφηβος J. A. C. E. είναι ο Γιώργος Μέλλος και ο ενήλικος είναι ο Αλμπαν Ουκάζ, ένα παλικάρι από το Σαράγεβο. Πρωταγωνιστεί στη «Σιωπή της Λόρνα» των αδελφών Νταρντέν. Κάναμε κάστινγκ σε εννιά χώρες μέχρι να τον βρούμε. Το μεγαλύτερο ατού της ταινίας είναι οι ηθοποιοί της. Η Γουλιώτη, ο Ξάφης, η Καρβούνη, ο Τσορτέκης, ο Καλετσάνος, ο Λούλης, θεατρικοί ηθοποιοί κυρίως. Ο Χατζησάββας, ο Καραζήσης.
Εμαθα ότι έχεις κάνει γυρίσματα στη μισή Ευρώπη.
Η ταινία είναι μια συμπαραγωγή της Ελλάδας με τους δύο παραδοσιακούς της εχθρούς, Τουρκία και Σκόπια, και με την Πορτογαλία και την Ολλανδία. Η Πορτογάλοι έβαλαν λεφτά και μηχανήματα. Οι Τούρκοι έβαλαν ηθοποιούς και όλη την γραφειοκρατία για να πάρουμε λεφτά από ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Οι Ολλανδοί πλήρωσαν τα γυρίσματα στα Τσίρκα.
Και οι Σκοπιανοί; Εχουν λεφτά για ταινίες οι Σκοπιανοί;
Ναι, βάζουν λεφτά οι Σκοπιανοί γιατί θέλουν να είναι παρόντες στο ευρωπαϊκό και στο διεθνές γίγνεσθαι. Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Τόκιο. Είχαν προγραμματίσει δύο προβολές 800άρες και τελικά, έπειτα από απαίτηση του κοινού, που λένε, έγιναν τέσσερις. Οι ουρές έξω από τις αίθουσες ήταν αδιανόητες. Η χαρά του σκηνοθέτη, δηλαδή.
Α, ήσουν εκεί;
Ναι, και υπέγραψα και αυτόγραφα! Δεν μου έχει ξανατύχει. Είμαστε στο ξενοδοχείο και έρχονται κάτι τύποι, μας παίρνουν και μας βάζουν σε κάτι λιμουζίνες. Κάνουμε δύο τετράγωνα και μας κατεβάζουν μπροστά σε ένα πράσινο χαλί. Αριστερά και δεξιά του χαλιού είναι 5.000-6.000 Γιαπωνέζοι, οι οποίοι φωνάζουνε. Προχωράω σαστισμένος πάνω στο χαλί όταν κάποιοι με βουτάνε και με γυρνάνε πίσω. Δεν είχα χαιρετίσει τον Πρωθυπουργό της Ιαπωνίας ο οποίος υποδεχόταν διά χειραψίας όλους τους σκηνοθέτες. Και ήταν 30 ημέρες μετά τη μεγάλη καταστροφή που είχαν υποστεί στον πυρηνικό τους σταθμό.
Πότε τελείωσε η ταινία;
Πριν από περίπου έναν χρόνο και έχει παιχτεί ήδη στο Βερολίνο, στο Βουκουρέστι, στο Μόντρεαλ, στη Μελβούρνη και βέβαια στο Διεθνές της Θεσσαλονίκης. Και έχει πάρει και τρία βραβεία.
Πόσο καιρό τη γύριζες;
Δέκα εβδομάδες περίπου, και το μοντάζ κράτησε έναν χρόνο. Γιατί έχω και τη λύσσα οι ταινίες μου να αφηγούνται μια ιστορία. Στέρεη, χωρίς κενά.
Πόσο κρατάει η ταινία;
Δύο ώρες και δεκαπέντε λεπτά. Η Ελευθερία όμως μου είπε το μεγαλύτερο κομπλιμέντο…
Εννοείς η Ελευθερία Αρβανιτάκη;
Ναι, η Ελευθερία λέει το τραγούδι της ταινίας. Της πήγα λοιπόν να δει την ταινία σε DVD. Και μου τηλεφωνεί αργά το βράδυ, κοιμόμουνα δηλαδή, για να μου πει «έχω πάθει πλάκα». Και με ρωτάει: «Πόσο κράτησε η ταινία, καμία ώρα;»
Είναι φίλη σου η Ελευθερία; Τη θυμάμαι να τραγουδάει και στο «Ρομ».
Και στο «Rom» και στο «Black Out». Ναι, και χάρη στην Ελευθερία η ταινία διαφημίζεται χωρίς έξοδα. Γιατί το τραγούδι της παίζεται ήδη στο ραδιόφωνο.
Να θυμηθούμε λίγο τα χρόνια του «Rom»; Πώς αποφασίζεις να κάνεις ένα ντοκιμαντέρ για τους Τσιγγάνους;
Μεγάλωσα στη Θήβα και ο μπαμπούλας εκεί ήταν πάντα οι Τσιγγάνοι. Φάε γιατί θα σε δώσω στους γύφτους. Απ’ την άλλη οι γύφτισσες απέπνεαν έναν ερωτισμό. Θυμάμαι ότι η πρώτη φορά που είδα γυναίκα γυμνή ήταν μια τσιγγάνα. Καλοκαίρι. Σήκωσε την φούστα της και δεν φορούσε καθόλου εσώρουχα. Μετά μπήκε στη ζωή τους βίαια η πλαστική καρέκλα και άλλαξαν και αυτοί. Μέχρι τότε τα μόνα εγκλήματα που έκαναν ήταν τα εγκλήματα τιμής. Η πλαστική καρέκλα όμως τα άλλαξε όλα. Νοθευτήκαμε εμείς, νοθεύτηκαν και οι γύφτοι.
Πες μου για τη ζωή στη Φωκίωνος; Πόσα χρόνια μένεις εκεί;
Από τα 15 μου. Τη γουστάρω πολύ την Αθήνα, ακόμα και στα εφιαλτικά της σημεία είναι γοητευτική. Αυτή την εποχή έχω τη μάνα μου σε ένα νοσοκομείο και σηκώνομαι νωρίς το πρωί να πάω να τη δω. Συναντώ συνεχώς ανθρώπους που ψάχνουνε στα σκουπίδια. Μια γιαγιά, χρησιμοποιεί τις σακούλες σαν σκαλοπάτια για να μπορέσει να φτάσει πιο βαθιά. Ενας παππούς μαζεύει μόνο εφημερίδες και ένας άλλος, νεότερος αυτός, μαύρος, μαζεύει μπουκάλια και σίδερα για ανακύκλωση. Είναι άγριες εικόνες, αλλά με μια υπόγεια αισιοδοξία. Ανθρωποι που παλεύουν για να επιβιώσουν.
Την έχουν εγκαταλείψει πάντως οι παλιοί Αθηναίοι τη Φωκίωνος, όπως και την Κυψέλη.
Η Φωκίωνος ήταν το πρώτο Κολωνάκι. Ο Φρανκ Σινάτρα πήγαινε στην Γκουίντα μόλις ερχόταν στην Αθήνα. Ναι, οι άνθρωποι που τη στήσανε οι περισσότεροι έχουν φύγει. Τώρα έχει λίγα γερόντια, πολλούς μετανάστες και αρκετούς νέους ανθρώπους που έρχονται γιατί έχει φτηνά και μεγάλα διαμερίσματα. Ψηλοτάβανα μάλιστα. Το βράδυ βλέπεις ανθρώπους που βγάζουν όλοι μαζί τα σκυλιά τους βόλτα ή παίζουν μπουζούκι και τραγουδούν, αρχίζουν και γίνονται, δηλαδή, μικρές κολεκτίβες.
Μήπως όμως αυτή η περιοχή φορτώθηκε πολύ περισσότερο κόσμο από αυτόν που μπορεί να εντάξει;
Ετσι είναι, η περιοχή αυτή φορτώθηκε τόσο κόσμο γιατί έχει πολλά υπόγεια σπίτια που δεν μένουν πια οι Ελληνες. Μερικά σημεία της θυμίζουν τη Νέα Υόρκη, κινέζικα μαγαζιά, μαύροι… Το Σάββατο το βράδυ οι μαύροι μαζεύονται έξω από ένα μεγάλο προποτζίδικο και περιμένουν τα αποτελέσματα ενός τυχερού παιχνιδιού. Θυμάσαι το τραγούδι του Μητσιά; Τραγουδάνε οι νέγροι στην Φωκίωνος Νέγρη. Και τις Κυριακές φοράνε τα καλά τους και πάνε στην καθολική εκκλησία, κάνουν γάμους, κηδείες, βαφτίσια. Το νιώθεις ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι νοικοκυραίοι, δεν είναι περαστικοί.
Η Χρυσή Αυγή δεν έχει κάνει την εμφάνισή της στη περιοχή;
Η Χρυσή Αυγή εμφανίστηκε εφιαλτικά ένα Σάββατο πρωί. Ηρθαν και παρατάχθηκαν πάνω στη Φωκίωνος με μηχανές και έφιπποι όπως ήταν έκαναν ναζιστικούς χαιρετισμούς και φωνάζανε. Ηταν άγριο θέαμα. Κάνανε δυο τρεις φορές πάνω – κάτω τον πεζόδρομο, είχε πλάκα αυτό γιατί από την άλλη υπερασπίζονται δήθεν τη νομιμότητα, τρομοκρατώντας τους πεζούς;
Παρά τις αγριάδες τους όμως τα ποσοστά τους ανεβαίνουν.
Η Ελλάδα όμως ήταν η μόνη χώρα της Ευρώπης χωρίς ρατσισμό. Ο μόνος τόπος που οι Τσιγγάνοι δεν βασανίστηκαν. Η γαμημένη όμως δεκαετία του ’90 με το life style της μας μπέρδεψε πολύ το μυαλό. Δεν πιστεύω πάντως ότι στην Ελλάδα θα επωαστεί το αυγό του φιδιού. Σύντομα θα κλουβιάσει.
Πώς βλέπεις τα τουρκικά σίριαλ;
Οι Τούρκοι δεν έχουν μόνο τις σαπουνόπερες που βλέπουμε, έχουν και ταινίες που έχουν μαζέψει όλα τα βραβεία στις Κάννες, στο Βερολίνο.
Εμείς βλέπουμε όμως τα δακρύβρεχτά τους.
Ναι, γιατί τα κανάλια τα πήραν πολύ φτηνά. Αλλά μη νομίζεις ότι ο κόσμος θα τις αγαπήσει. Το τηλεοπτικό κοινό το ξεκουράζουν τα στερεότυπα, προδοσίες, έρωτες, αγάπες. Αλλά μετά βαριέται. Κάποτε δεν έβλεπαν όλοι βραζιλιάνικα;
Θα τη δεις την ταινία σου στον κινηματογράφο;
Ναι, θα πηγαίνω για να παρακολουθήσω τους θεατές. Να δω πώς αντιδρούν. Από αυτούς μαθαίνω.
Google news
