[Δρόμοι] Η εποχή…

… της γρίπης αρχίζει και πάλι. Γιατροί και φαρμακοποιοί έχουν φρέσκα εμβόλια για τους πελάτες τους. Τα εμβόλια συνήθως προσφέρουν ισχυρή προστασία εναντίον του ιού της γρίπης αλλά για μικρό διάστημα. Τα εμβόλια για άλλες ασθένειες συνήθως είναι αποτελεσματικά για χρόνια ή δεκαετίες. Με τη γρίπη όμως, του χρόνου θα πρέπει κάποιος να εμβολιασθεί εκ νέου. «Στην ιστορία της ανοσολογίας είναι το μοναδικό εμβόλιο που ανανεώνουμε κάθε χρόνο» λέει ο Γκάρι Νάμπελ, διευθυντής του Κέντρου Ερευνας Εμβολίων του Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργίας και Λοιμωδών Νόσων.

Το πρώτο εμβόλιο…

… για τη γρίπη παρουσιάστηκε τη δεκαετία του ’50 και έκτοτε ανανεώνεται κάθε χρόνο. Ενας μεγάλος αριθμός πρόσφατων μελετών για τον ιό όμως δημιουργεί μεγάλες ελπίδες. Πολλοί ειδικοί προσβλέπουν σε ένα μέλλον στο οποίο τα εποχικά εμβόλια γρίπης θα αποτελούν παρελθόν καθώς θα έχουν αντικατασταθεί από εμβόλια τα οποία θα προστατεύουν τους πολίτες για πολλά χρόνια. «Αυτός είναι ο στόχος: δύο εμβόλια όταν είσαι νέος και κάποια ενισχυτικά αργότερα. Εκεί θέλουμε να φθάσουμε» υποστηρίζειει ο δρ Νάμπελ, ο οποίος προβλέπει ότι αυτό θα επιτευχθεί «στη διάρκεια της ζωής μας».

Η γρίπη…

… σκοτώνει περίπου 500.000 άτομα κάθε χρόνο. Περιοδικά όμως εμφανίζεται ένα νέο στέλεχος του ιού που εξαπλώνεται γοργά προκαλώντας πανδημίες όπως εκείνη του 1918 κατά την οποία είχαν χάσει τη ζωή τους 50 εκατομμύρια άνθρωποι. Με τη σύγχρονη τεχνολογία, οι επιστήμονες δεν θα έχουν ένα εμβόλιο για να αντιμετωπίσουν μια νέα πανδημία πριν αυτή εξαπλωθεί. Ομως ένα αποτελεσματικό γενικής χρήσης εμβόλιο θα μπορέσει να την αντιμετωπίσει. Τα εμβόλια λειτουργούν ενισχύοντας την προστασία του ανοσοποιητικού συστήματος. Στη μάχη εναντίον της γρίπης δύο ομάδες κυττάρων κάνουν όλη τη δουλειά: τα Β που δημιουργούν αντισώματα τα οποία προσκολλώνται στους ιούς, οι οποίοι έτσι δεν μπορούν να εισβάλουν στα άλλα κύτταρα. Αν όμως εισέλθουν το σώμα καλεί τη δεύτερη σειρά άμυνας. Τα κύτταρα που έχουν προσβληθεί συγκεντρώνουν κάποιες από τις πρωτεΐνες του ιού και τις βάζουν στην επιφάνειά τους. Τα ανοσοκύτταρα, γνωστά και ως κύτταρα Τ, περνούν, αναγνωρίζουν ότι το κύτταρο έχει μολυνθεί και απελευθερώνουν μόρια που ανοίγουν τα κύτταρα και τα σκοτώνουν.

Το πρόβλημα…

… με αυτό τον μηχανισμό είναι ότι το ανοσοποιητικό σύστημα πρέπει να συναντήσει ένα συγκεκριμένο είδος ιού της γρίπης ώστε να αναπτύξει μια αποτελεσματική αντίδραση σε αυτό. Η αέναη εξέλιξη της γρίπης αναγκάζει τους επιστήμονες να αναδιατάσσουν την άμυνα (και το εμβόλιο) κάθε χρόνο. Μερικούς μήνες πριν αρχίσει η εποχή της γρίπης, οι ειδικοί μαντεύουν ποια στελέχη του ιού θα είναι κυρίαρχα. Για να αναπτυχθεί ένα εμβόλιο γενικής χρήσης, η επίθεση των επιστημόνων θα πρέπει να γίνει σε ένα στέλεχος του ιού που αλλάζει ελάχιστα από χρόνο σε χρόνο. Ή στρέφονται σε εμβόλια που μπορούν να προκαλέσουν αντισώματα αποτελεσματικά εναντίον πολλών ιών γρίπης – ή ίσως εναντίον όλων.