[Φαινόμενα] Πίσω από το ντιμπέιτ για τον Λευκό Οίκο

Είναι επόμενο να έχει αναδειχθεί το πρώτο ντιμπέιτ – θα ακολουθήσουν άλλα δύο – των Ομπάμα και Ρόμνεϊ στις 21.00 ώρα ΗΠΑ στο Ντένβερ, με συντονιστή τον βετεράνο στο είδος παρουσιαστή του PBS Τζιμ Λέρερ (Jim Lehrer), σε κορυφαίο θέμα της αμερικανικής πολιτική σκηνής.

Αλλά αυτό που απασχολεί δεν είναι ούτε ποιοι και πόσοι δημοσιογράφοι ούτε από ποια κανάλια θα πάρουν μέρος, χαρακτηριστικό ενός τηλεοπτικού ναρκισσισμού που σε ανώριμες μιντιακές αγορές – όπως η εγχώρια – αντανακλά τη συγχυσμένη σχέση τηλεόρασης και πολιτικής. Ούτε τίθεται θέμα κανόνων, που στις ΗΠΑ είναι προκαθορισμένοι, τους συντάσσει ειδική επιτροπή, η οποία αναλαμβάνει να τους αναπροσαρμόζει με βάση τις εξελίξεις της πολιτικής σκηνής και ανάλογα με τις ανάγκες του κοινού.

Ακριβώς για να ικανοποιηθούν αυτές οι τελευταίες αποφασίστηκε να διατεθεί περισσότερος χρόνος στους υποψηφίους, ώστε να μπορούν να διευκρινίσουν τις θέσεις τους. Με 11 προεδρικά ντιμπέιτ στο ενεργητικό του από το 1988, ο Τζιμ Λέρερ ήταν ένας από τους εισηγητές των κανόνων που τελικώς θα εφαρμοστούν.

Εχοντας καταγράψει την εμπειρία του σε βιβλίο που εκδόθηκε πέρυσι, ο Λέρερ είχε δηλώσει ότι δεν πρόκειται πλέον να συντονίσει άλλα ντιμπέιτ. Αλλαξε γνώμη όταν υιοθετήθηκαν οι προτάσεις του από την επιτροπή των ντιμπέιτ, γιατί ήθελε να διαπιστώσει ο ίδιος αν λειτουργούν στην πράξη.

Με επιχείρημα ότι το ντιμπέιτ «δεν είναι οποιοδήποτε τηλεοπτικό πρόγραμμα, αλλά κορυφαία στιγμή της πολιτικής επικοινωνίας, όπου καλούνται οι πολίτες να κατανοήσουν τις θέσεις εκείνων που ζητούν την ψήφο τους», πρότεινε τον διαχωρισμό του περιεχομένου σε έξι 15λεπτες ενότητες. Καθεμία θα ξεκινά με ερώτηση του συντονιστή, οι υποψήφιοι θα απαντούν, αλλά θα μπορούν να διευκρινίζουν τη θέση τους και να κάνουν ακόμη και μεταξύ τους διάλογο. Πλησίασε το γαλλικό μοντέλο, που έδωσε την αλήστου μνήμης για τους προσωπικούς χαρακτηρισμούς συνάντηση Ολάντ – Σαρκοζί.

Χωρίς κανείς να αμφισβητεί ότι το προεδρικό ντιμπέιτ παραμένει τηλεόραση και έχει μεγάλη σημασία το θέαμα, δεν μπορεί να παραγνωριστεί η κορυφαία πολιτική του σημασία. Ιδίως σε μια εποχή που ο παγκόσμιος πολιτικός διάλογος σχεδόν διεξάγεται on camera. Και που ακόμη και αυτός που διεξάγεται σε μια μικρή χώρα, όπως η δική μας, μέσα στις συνθήκες αστάθειας από την οικονομική κρίση αποκτά παγκόσμιας σημασίας διαστάσεις.

Αλλο αν εμείς βρισκόμαστε ακόμη στο σημείο που ο ρόλος του συντονιστή ενός ντιμπέιτ γίνεται αντικείμενο κομματικής διαπραγμάτευσης – και κομματικής επιβράβευσης η επιλογή του. Και όχι μόνο, αλλά κάθε φορά αναπτύσσεται και μια παραπολιτική μυθολογία για τις διαπραγματεύσεις που εντάσσεται στη σφαίρα μάλλον ενός τηλεοπτικού επαρχιωτισμού παρά μιας σύγχρονης αντίληψης για τον πολιτικό διάλογο.  

Εν τέλει, ναι, είναι τηλεόραση το ντιμπέιτ, αλλά ακριβώς γι’ αυτό, είτε διενεργείται είτε όχι, αντανακλά τα ήθη κάθε πολιτικής σκηνής. Είναι η στιγμή που δοκιμάζει την αντοχή στην πίεση των υποψηφίων και την ικανότητα αντίληψης των θεατών.

Το πρώτο κουδούνι της παράστασης ήδη ήχησε. Και παρότι που οι θεατές ήδη ψήφισαν κατά 63% επικοινωνιακή υπεροχή του Ομπάμα, το σασπένς ανέλαβαν οι υποστηρικτές του Ρόμνεϊ – τι θέαμα θα ήταν άλλωστε – που λένε ότι κερδίζει τις εντυπώσεις αυτός που θα κάνει την έκπληξη.