[Διαστάσεις] Οι εντάσεις επιταχύνουν την πρόοδο

Τελικά, η Ευρώπη νίκησε στην Καρλσρούη. Και πώς θα μπορούσε να γίνει αλλιώς; Οι οκτώ δικαστές του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου δεν ζουν ξεκομμένοι από τον κόσμο, δεν υπακούουν σε δικά τους κριτήρια, η δουλειά τους είναι να προστατεύουν και να ισχυροποιούν τους δημοκρατικούς θεσμούς. Είπαν λοιπόν το αυτονόητο: Ναι στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, Οχι στην απεριόριστη αύξηση της οικονομικής συνεισφοράς της Γερμανίας στον νέο αυτό ευρωπαϊκό θεσμό. Οποιαδήποτε καινούργια απόφαση ληφθεί θα πρέπει να επικυρωθεί από το γερμανικό Κοινοβούλιο. Αυτό επιτάσσει η λειτουργία της δημοκρατίας.

Τελικά, η Ευρώπη νίκησε και στην Ολλανδία. Και πώς θα μπορούσε να γίνει αλλιώς; «Ανήκουμε στην Ευρώπη, την έχουμε ανάγκη περισσότερο απ’ ό,τι τη Γερμανία», λέει στη «Ρεπούμπλικα» ο πιο γνωστός συγγραφέας αυτής της χώρας, ο μονίμως υποψήφιος για Νομπέλ Λογοτεχνίας Σέις Νόοτεμποομ. «Ζούμε από τις υπηρεσίες, όχι από τη βιομηχανία. Οι εμπορικοί μας εταίροι βρίσκονται στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Ο χαρακτήρας μιας χώρας δεν μπορεί να αλλάξει. Παρά τα προβλήματά μας, είμαστε και παραμένουμε ένας λαός ανεκτικός, πραγματιστής και βαθιά φιλοευρωπαίος».

Θα νικήσει τελικά η Ευρώπη και στην Ελλάδα; Η λογική λέει πως ναι. Οι Ελληνες είμαστε, ή εν πάση περιπτώσει δηλώνουμε, φίλοι της Ευρώπης και οπαδοί του ευρώ. Κακομαθημένοι ασφαλώς, εθνικιστές περισσότερο από πατριώτες, ίσως εντονότερα εξυπνάκηδες από έξυπνοι, είμαστε πάντως πρόθυμοι να υποβληθούμε σε θυσίες – αρκεί να μην αισθανόμαστε ότι μας πιάνουν κορόιδα. Το αίσθημα της δικαιοσύνης, που στη Γερμανία είναι έντονο, εδώ απουσιάζει πλήρως. Με άλλα λόγια, αν η ελληνική κυβέρνηση δείξει πολιτική βούληση για την επίλυση χρόνιων προβλημάτων και αν η Ευρώπη δείξει καλή θέληση, θα τα βγάλουμε πέρα. Αρκεί όμως ένα «ατύχημα» – ή μια προβοκάτσια – για να τινάξει τα πάντα στον αέρα.

Οι παραπάνω διαπιστώσεις είναι ήδη πολύ σημαντικές, αν λάβει κανείς υπόψη του πως η ευρωζώνη χαρακτηρίζεται από μεγάλη ετερογένεια και ότι όλοι γνώριζαν από την αρχή πως η νομισματική ένωση δεν μπορεί να λειτουργήσει αν δεν συνοδευτεί από μια πολιτική ένωση. Η Ευρώπη δεν είχε ποτέ προχωρήσει τόσο πολύ όσο στη διάρκεια αυτής της κρίσης, λέει στη «Μοντ» ο Ολιβιέ Παστρέ, καθηγητής Οικονομίας στο Paris VIII. Μέχρι πριν από έξι μήνες, κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα άλλαζε τόσο γρήγορα τον τρόπο που λειτουργεί. Το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων που ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα μπορεί να μη λύνει όλα τα προβλήματα, αποδεικνύει όμως ότι οι εντάσεις δεν εμποδίζουν την πρόοδο. Ισως μάλιστα να την επιταχύνουν.

Και μια κουβέντα για την Ανγκελα Μέρκελ. Την καταγγείλαμε, τη χλευάσαμε, την ειρωνευτήκαμε, την προσβάλαμε, την υποτιμήσαμε. Θα πρέπει σήμερα να παραδεχθούμε ότι, όσο κι αν διαφωνούμε μαζί της, έχει πολλά από τα προσόντα που χαρακτηρίζουν έναν ηγέτη.