Η λογοτεχνία σηκώνει το γάντι στις αγορές

Στις 4 Σεπτεμβρίου, ένας κινέζος αντιφρονών, ο συγγραφέας και ποιητής Λιάο Γιβού, άνοιξε με την ομιλία του το φετινό Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας του Βερολίνου, στο οποίο συμμετέχουν επίσης πολλοί διάσημοι συγγραφείς, όπως η Ιζαμπέλ Αλιέντε από τη Χιλή, οι Γάλλοι Εμανουέλ Καρέρ, Ζαν Εσενόζ και Ερίκ Εμανουέλ Σμιτ, οι Γερμανοί Χέρτα Μίλερ και Ντουρς Γκρινμπάιν, ο Γαλλοελβετός Βαλέρ Νοβαρινά, ο Ετγκαρ Κέρετ από το Ισραήλ και ο Χα Τζιν από την Κίνα, οι Ρώσοι Βλαντίμιρ Σορόκιν και Μιχαήλ Σίσκιν και από την Ελλάδα ο κομίστας Τάσος Μαραγκός (Tasmar) και η συγγραφέας Μαρία Παπαγιάννη στο πρόγραμμα παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας. Στην καρδιά της Γερμανίας, λοιπόν, εκεί όπου αυτή τη στιγμή οι πολιτικοί της χαράσσουν τη σκληρή τους γραμμή, πραγματοποιείται ένα Φεστιβάλ που δείχνει την άλλη όψη των Γερμανών. To Φεστιβάλ θα κλείσει μάλιστα στις 16 του μηνός με μια συζήτηση, κατά την οποία η λογοτεχνία θα βρεθεί αντιμέτωπη με τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Τη συζήτηση συντονίζει ο διευθυντής του Φεστιβάλ Ούλριχ Σράιμπερ και θα πάρουν μέρος ο αιρετικός έλληνας βιβλιοκριτικός και συγγραφέας Δημοσθένης Κούρτοβικ, η ισπανίδα ιντιγκνάδος Πιλάρ Βελάσκο, ο Ιταλός Φλάβιο Σορίγκα, ο Ολλανδός Αντριαν βαν Ντις .

Τι σημαίνει όμως η Ευρώπη για τους συγγραφείς σήμερα; Τι είναι διατεθειμένοι να αφήσουν και πόσο έτοιμοι να αναλάβουν τις ευθύνες τους για την ιδέα της Ευρώπης; Και τελικά μπορεί άραγε η λογοτεχνία να γίνει ασπίδα προστασίας ενάντια στην κρίση;

Οι Νοτιοευρωπαίοι και ειδικά οι Ελληνες χαρακτηριζόμαστε ως τα PIGS, οι αποδιοπομπαίοι, οι απροσάρμοστοι και οι βάρβαροι της Ευρώπης. Ποια είναι η θέση του δικού μας εκπροσώπου; Ο Δημοσθένης Κούρτοβικ σκοπεύει να υπενθυμίσει κυρίως στο γερμανικό κοινό τη ρήση του Αυστριακού Καρλ Κράους, ότι «ένας πολιτισμός πεθαίνει όταν δραπετεύουν από αυτόν οι βάρβαροι». Οπως τονίζει: «Χωρίς βεβαίως να παραβλέπω ή να αποσιωπώ τις ευθύνες της Ελλάδας για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η χώρα με όλα τα λάθη, τις παραλείψεις, την κακή οργάνωση και την κακή νοοτροπία που υπήρχε, θέλω να τους υπενθυμίσω ότι δεν μπορούν όλοι οι Ευρωπαίοι να γίνουν Δυτικοευρωπαίοι. Η ευρωπαϊκή ταυτότητα πρέπει να έχει το χαρακτηριστικό της πολλαπλότητας των πολιτισμών. Με την έννοια των αγορών, εμείς οι Ελληνες αντιπροσωπεύουμε τους βαρβάρους της Ευρώπης με τα καλά μας και τα κακά μας. Αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη από τα ευρωπαϊκά κέντρα ότι και αυτό το στοιχείο, το βάρβαρο, το απείθαρχο, το απροσάρμοστο, χρειάζεται. Οσο για το αν μπορεί να γίνει ασπίδα προστασίας, δεν νομίζω ότι η λογοτεχνία μπορεί να μας προστατεύσει πράγματι από τον Αρμαγεδδώνα των αγορών. Είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν λογοτέχνες που θα στραφούν προς την αγορά αδιαφορώντας για όλα, αλλά πιστεύω ότι οι αυθεντικοί καλλιτέχνες εκφράζουν τον περίγυρό τους, οπότε και η κρίση μπορεί να είναι θετική. Μπορεί πάντως να θεωρηθεί ασπίδα με την έννοια ότι η λογοτεχνία δημιουργεί συνείδηση. Είναι ο κατεξοχήν τομέας της τέχνης ο οποίος δημιουργεί συνείδηση και η συνομιλία μεταξύ διαφορετικών λογοτεχνιών της Ευρώπης συμβάλλει όσο τίποτε άλλο σε αυτό».