[Ανορθόδοξα] Δεν θα σε ξανάβρω στους μπαξέδες

Προχθές, στο Μουσείο Μπενάκη, δεν ακούστηκε το «Θα σε ξανάβρω στους μπαξέδες», αφού ο δημιουργός του Ηλίας Ανδριόπουλος απαγόρευσε τη χρήση του από το ΠΑΣΟΚ. Απουσία διόλου ηχηρή, θα πείτε, μπροστά στις άλλες, των στελεχών. Απουσία όμως σημαδιακή. Το τραγούδι αυτό μπορεί να ήταν το γεφύρι που συνέδεε το νεογέννητο ΠΑΣΟΚ του 1974 με την ελληνική Ιστορία, όμως η ιδεολογία του, ο «μακρυγιαννισμός», ξεπερνούσε κατά πολύ τα όρια της κομματικής ή της πολιτικής ένταξης.

Ο «μακρυγιαννισμός» υπήρξε η κυρίαρχη ιδεολογία της Μεταπολίτευσης, ο ελάχιστος κοινός παρονομαστής, ό,τι χάραξε μέσα σ’ αυτά τα σαράντα χρόνια τα όρια της κοινωνικής συναίνεσης. Ποια ιστορική μορφή ενσάρκωνε καλύτερα την προσωπογραφία του λαϊκού ανθρώπου από τον αγωνιστή που «ήξερε να γράφει μόνο το όνομά του», κι εκείνο μισό; Ποιος αδικημένος υπήρξε πιο αδικημένος απ’ αυτόν που, ενώ τον πονούσαν οι πληγές του, η Πολιτεία δεν τον αντάμειψε όπως θα έπρεπε ή όπως ο ίδιος θεωρούσε ότι έπρεπε; Η Μεταπολίτευση δεν θα ήταν η Μεταπολίτευση που ξέρουμε αν το πολιτικό και το κοινωνικό παιχνίδι δεν παιζόταν στην πλειοδοσία της αδικίας, ανάμεσα σε ομάδες που ανταγωνίζονταν στο ποια είναι πιο αδικημένη από τις άλλες, άρα ποια έχει το δικαίωμα να ζητάει περισσότερα προνόμια από τις άλλες. Απ’ αυτήν την άποψη ο «μακρυγιαννισμός» υπήρξε ιδεολογικός πρόγονος του σημερινού συνδικαλισμού.

Να τολμήσω να πω πως η αγιοποίηση ενός προσώπου που ζητούσε το δίκιο του με τα πέντε κολλυβογράμματα επηρέασε καταλυτικά και τον τρόπο που αντιμετωπίσαμε την παιδεία; (Και δεν εννοώ μόνο την εκπαίδευση, εννοώ την αναγόρευση της αμορφωσιάς σε κοινωνική αρετή). Να τολμήσω να πω πως στο πρόσωπο του στρατηγού Μακρυγιάννη συναντήθηκαν αυτά που σήμερα ονομάζουμε «αντίθετα» άκρα και απορούμε πώς μπορούν να συνεννοηθούν με τόση άνεση; Ο «μακρυγιαννισμός» ήταν αυτός που επέτρεψε για πρώτη φορά τον συνδυασμό της θρησκοληψίας με το εθνικιστικό αίσθημα ότι ο τόπος είναι στο έλεος των μεγάλων που συνωμοτούν για να τον φάνε, κυρίως όμως να τον αδικήσουν. Γιατί έτσι είναι ο ντουνιάς, άδικος, άδικος, άδικος. Κι ακόμη πιο άδικος όταν ξέρεις πως έσπασες το χέρι σου για «να χορεύουν σέικ τα κωλόπαιδα», όπως λέει ο καθ’ έξιν εκφραστής του περιθωριακού νταλγκά Ντίνος Χριστιανόπουλος.

Ναι, τα είχε όλα ο «μακρυγιαννισμός», την εθνικοφροσύνη, την κοινωνική αδικία, τους αγώνες για διορισμό στο Δημόσιο, όλο τον αριστεροδεξιό χυλό της Μεταπολίτευσης, ακόμη και το περιθώριο. Γιατί όλη η Ελλάδα της Μεταπολίτευσης αισθανόταν περιθώριο που διεκδικεί ένα κέντρο το οποίο κάποιοι «άλλοι» τής το στερούν – όσοι πάνε στη δουλειά τους και εμποδίζουν το δικαίωμα της διαμαρτυρίας να κλείνει δρόμους. Κατά τον Σεφέρη, βέβαια, είχε και λογοτεχνική αξία, όμως το θέμα μας δεν είναι εκεί.

Ασχέτως απαγόρευσης, λοιπόν, ευτυχώς που δεν ακούστηκε το «Θα σε ξανάβρω στους μπαξέδες» προχθές στο Μουσείο Μπενάκη. Θα ταίριαζε ούτως ή άλλως περισσότερο στη συγκέντρωση του κ. Τσίπρα όπου, απ’ ό,τι έμαθα, διέπρεψε το ανανεωτικό πνεύμα της «Ρωμιοσύνης» του Ρίτσου.