[Ανορθόδοξα] Κλειστοφοβία στο Ιδρυμα Η Ελλάς

Δεν είμαι από τους φανατικούς των Φεστιβάλ Αθηνών, Επιδαύρου, και λοιπών ανά την επικράτεια ή αλλού. Συγκαταλέγομαι σ’ αυτό που λέμε «κοινό» χωρίς έτερο προσδιορισμό. Τα τελευταία χρόνια έχω δει παραστάσεις στην Αθήνα που μου άρεσαν, άλλες που περίμενα να μου αρέσουν και δεν μου άρεσαν κι άλλες που αναγκάστηκα να δω και δεν ήξερα από πού να φύγω. Και έχω την εντύπωση πως η συζήτηση που έχει ξεσπάσει γύρω από την παραμονή ή όχι του Γιώργου Λούκου αποκλείει ανθρώπους σαν και μένα, γιατί γίνεται μεταξύ φανατικών.

Κατ’ αρχάς να ξεκαθαρίσω κάτι. Οντως μια θητεία επταετής σε μια τέτοια θέση όπου, εκτός των άλλων, βαραίνουν και οι προσωπικές αισθητικές επιλογές τού κάθε διευθυντή, είναι υπεραρκετή. Επειτα από τόσα χρόνια αρχίζει η φθορά, η επανάληψη, η ανάγκη να δικαιολογήσεις με τις νέες επιλογές τις προηγούμενες, το πείσμα να αποδείξεις ότι έχεις δίκιο. Πράγματα φυσιολογικά που ισχύουν και για άλλους θεσμούς, όπως η Εθνική Πινακοθήκη για παράδειγμα. Και περιμένω πότε κάποιος υπουργός θα αποφασίσει πως τα μουσεία μας δεν είναι απλές εκθέσεις αρχαιολογικής έρευνας, άρα δεν φτάνουν οι αρχαιολόγοι για να τα διοικούν. Χρειάζονται άνθρωποι ικανοί να τα αντιμετωπίσουν ως μουσεία.

Η αξία της γλυπτικής του Φειδία ή του Ποσειδώνα του Αρτεμισίου δεν περιορίζεται στην αρχαιότητά τους. Κρίνεται από τον τρόπο με τον οποίο επηρέασαν τη δυτική τέχνη και η αξία των ελληνικών μουσείων θα αναδειχθεί μόνον αν κάποιοι βρουν τρόπους για να καταδείξουν αυτή την πλευρά της δυναμικής τους στους επισκέπτες τους. Ονειρα θερινής νυκτός, θα μου πείτε, όταν και στον τομέα αυτόν, όπως και σε όλους τους άλλους, τον τελευταίο λόγο τον έχει το δίκαιο του συνδικαλιστή. Τώρα λοιπόν άλλοι είναι υπέρ της παραμονής του κ. Λούκου, και υπογράφουν, κι άλλοι υπέρ της αντικατάστασής του, και πάλι υπογράφουν.

Γιατί πρέπει να ενδιαφέρει ο κ. Λούκος την πτωχευμένη χώρα; Μήπως γιατί με τη θητεία του ενεργοποίησε τα αντανακλαστικά τής εθνικής μας κλειστοφοβίας, αυτού του ελληνικού ιδρυματισμού που ισχύει στην τέχνη όπως ισχύει και στη ΔΕΗ; Πάρτε για παράδειγμα την Επίδαυρο. Το ωραιότερο αρχαίο θέατρο της Μεσογείου, και επειδή έξω απ’ την Μεσόγειο δεν υπάρχουν κοίλα και ορχήστρες, το ωραιότερο του κόσμου. Δεν θα μπορούσε το Φεστιβάλ Επιδαύρου να είναι αντίστοιχο με του Μπαϊρόιτ; Ενα γεγονός ευρωπαϊκού, ή και παγκόσμιου επιπέδου; Οχι βέβαια. Γιατί πώς θα ευχαριστηθούμε το κουτσομπολιό στο Ληγουριό μετά την παράσταση; Οπου ο τάδε ήταν εξαιρετικός στην πεντηκοστή του εμφάνιση ως Οιδίποδας, κι η μετάφραση του τάδε στέκει πάντα, κι ο κακοποιημένος από τον τάδε Αριστοφάνης παραμένει πάντα επίκαιρος; Αν λοιπόν χρειάζεται κάτι στην πτωχευμένη χώρα που ζητάει ανάπτυξη, υποτίθεται, είναι να θυσιάσει την ασφάλεια που της παρέχει το ίδρυμα που λέγεται Ελλάς, αυτό το ωραίο φαγοπότι μετά φαγωμάρας του «μεταξύ μας». Να σταματήσουμε να φέρνουμε «τις ξένοι», να λέμε τι ωραία που παίζουν, και μετά να συνεχίσουμε να παίζουμε εμείς τα ίδια τα δικά μας, με ολίγη από «ξένοι». Ισχύει κι εδώ ό,τι και με τον Φειδία: ο Αισχύλος δείχνει ακόμη περισσότερο τη δύναμή του όταν δεις πώς η τραγική σκέψη φτάνει ως τον Μπέκετ.

Το θέμα της διαχείρισης του πολιτισμού είναι το μείζον πολιτικό θέμα σήμερα. Απλώς οι πολιτικοί αδυνατούν να το αντιμετωπίσουν, γιατί άλλα έχουν στο μυαλό τους. Και αποδεικνύουν πως την «ανάπτυξη» την αντιμετωπίζουν όπως το «αμήν» στη λειτουργία.