[Ανάλυση] Το ευρώ, το χρέος και η αξιοπιστία

Ο ισχυρισμός ότι η τρέχουσα κρίση στην ευρωζώνη προέρχεται από την ευρεία, ανεύθυνη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών κατά τη δεκαετία που προηγείται της επονομαζόμενης κρίσης κρατικού χρέους δεν δείχνει να λέει όλη την αλήθεια. Εξάλλου το δημόσιο χρέος ως ποσοστό επί του ΑΕΠ κινήθηκε πτωτικά στην ευρωζώνη έως το 2008, από περίπου 72% το 2000 σε 67% το 2007, δηλαδή πριν από τη Μεγάλη Οικονομική Κρίση του 2008, και τη βαθιά ύφεση που ακολούθησε, όταν το δημόσιο χρέος ως προς το ΑΕΠ άρχισε να αυξάνεται έντονα και βρέθηκε σε ορισμένες δυτικές οικονομίες ενδεχομένως σε μη βιώσιμη τροχιά.

Ισως λοιπόν αυτό που προκάλεσε την κρίση στην ευρωζώνη ήταν πολύ περισσότερο ένας συνδυασμός του σοκ από την παγκόσμια οικονομική κρίση, την παγκόσμια ύφεση που ακολούθησε και την ασταθή φύση της οικονομίας της ευρωζώνης, παρά η δημοσιονομική πολιτική πριν από το 2008. Ο αναπτυγμένος κόσμος μάλιστα δείχνει ότι δεν βρίσκεται αντιμέτωπος τόσο με μια κρίση κρατικού χρέους, αλλά κατά κύριο λόγο με μια διαδικασία επιθετικής απομόχλευσης (μείωσης των δανεικών) του ιδιωτικού τομέα που συμπιέζει την τελική ζήτηση και έτσι δημιουργεί μεγαλύτερα ελλείμματα ως αποτέλεσμα της αναιμικής οικονομικής ανάπτυξης. Ετσι, η κρίση χρέους δείχνει ότι δεν προκλήθηκε από έναν ανεύθυνο δημόσιο τομέα (εκτός ίσως από την περίπτωση της Ελλάδας), αν και σίγουρα πρόκειται για μια συστημική κρίση που ακολούθησε μια περίοδο υπερδανεισμού τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα.

Σήμερα η Ελλάδα έχει συντριβεί, το μεγαλύτερο μέρος του ευρωπαϊκού Νότου βρίσκεται σε πολύ επώδυνη θέση, ενώ οι πιστώτριες βόρειες χώρες υιοθετούν ολοένα και πιο σκληρή στάση. Μάλιστα η Moody’s εκτιμά πως παρότι οι μεταρρυθμίσεις που υιοθετήθηκαν από την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία και την Ισπανία οδήγησαν στη βελτίωση της οικονομικής τους κατάστασης, η οριστική όμως επίλυση των προβλημάτων τους θα διαρκέσει πολλά χρόνια.

Η πολιτική και δημοσιονομική ενοποίηση και εντέλει η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δείχνουν να αποτελούν ζητούμενο, ενώ αν και δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς ότι οι ισχυροί της ευρωζώνης, εν μέσω βαθιάς κρίσης, θα επιβάλουν την αποπομπή μιας χώρας από την ευρωζώνη, τα δεδομένα δείχνουν πως η έξοδος της Ελλάδας παραμένει ένα βαθύτατα πολιτικό ζήτημα και σχετίζεται με σοβαρό κόστος τόσο για την ίδια όσο και για τις άλλες χώρες-μέλη. Παρότι το τελευταίο διάστημα οι εκτιμήσεις των αναλυτών σχετικά με την παραμονή της χώρας στο ευρώ έχουν βελτιωθεί, βέβαιο είναι πως αν δεν ξαναχτίσουμε την αξιοπιστία μας σχετικά γρήγορα, προκειμένου να εξασφαλίσουμε περισσότερη στήριξη από εταίρους και δανειστές, τότε όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοικτά…