[Προβολείς] Μπερνάνκι ο φιλόσοφος

Χαμηλή ανεργία και σταθερές τιμές: αυτή είναι η βασική αποστολή μιας κεντρικής τράπεζας, κάθε κεντρικής τράπεζας. Τόσο τοις εκατό το ένα, τόσο το άλλο. Νούμερα. Ποσοστά. Δείκτες. Αριθμητικοί στόχοι. Ορια που δεν πρέπει να ξεπεραστούν. Εκτιμήσεις, προβλέψεις, συγκρίσεις, επαληθεύσεις, απολογισμοί. Έλλειμμα, ανάπτυξη, πληθωρισμός. Νούμερα, νούμερα, νούμερα. «Πόσο», «πότε», ενδεχομένως «πώς», αλλά ποτέ «γιατί». Το «γιατί» δεν είναι δουλειά των οικονομολόγων, αλλά των φιλοσόφων.

Αυτός που έσπασε το ταμπού είναι ο Μπεν Μπερνάνκι. «Ο απώτατος στόχος της οικονομικής επιστήμης είναι φυσικά η κατανόηση και η προώθηση της ευημερίας», είπε πριν από λίγες ημέρες ο διοικητής της Fed στο Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης, μιλώντας στη Διεθνή Ενωση Ερευνών για το Εισόδημα και τον Πλούτο. Δείκτες όπως το ΑΕΠ ή οι δημόσιες δαπάνες, όμως, δεν υπηρετούν από μόνοι τους αυτόν το στόχο. Οι στατιστικές αποκρύπτουν συχνά σημαντικές πληροφορίες. Ολο και λιγότεροι πολίτες είναι ευτυχισμένοι, και κανείς δεν γνωρίζει γιατί. Είναι δύσκολο φυσικά να μετρηθεί η ευτυχία. Αξίζει τον κόπο όμως κανείς να το προσπαθήσει. Το μικρό Μπουτάν, εγκαινιάζοντας πριν από σαράντα ολόκληρα χρόνια τον δείκτη της Ακαθάριστης Εθνικής Ευτυχίας, δείχνει τον δρόμο.

Το εισόδημα και ο πλούτος συμβάλλουν ασφαλώς στην προσωπική ικανοποίηση του ατόμου. Ο Μπερνάνκι όμως ανέφερε στην ομιλία του κι άλλους παράγοντες: την υποστήριξη που αισθάνεται ότι έχει κάποιος όταν ανήκει σε μια οικογένεια ή μια κοινότητα, τον έλεγχο που ασκεί στη ζωή του, ένα αίσθημα εμπιστοσύνης ή αισιοδοξίας για το μέλλον και την ικανότητα να προσαρμόζεται σε περιστάσεις που αλλάζουν. Απ’ όλα αυτά τα κριτήρια, ποια πληρούνται στην περίπτωση των Ελλήνων, των Ισπανών, των Πορτογάλων, των Ιταλών; Στην καλύτερη περίπτωση, μόνο η υποστήριξη από την οικογένεια. Τα υπόλοιπα απουσιάζουν. Η οικονομική επιστήμη απέτυχε.

Η Ανγκελα Μέρκελ έλαμπε στη χθεσινή της συνάντηση με τον καναδό Πρωθυπουργό. Ο Καναδάς, τόνισε, πρέπει να χρησιμεύσει ως πρότυπο για την Ευρώπη. Είναι γνωστό ότι οι δύο ηγέτες συμμερίζονται την άποψη ότι αυτό που έχει προτεραιότητα είναι η λιτότητα, όχι η ανάπτυξη. Κάποιος θα έπρεπε να τους πει, παραφράζοντας εκείνο τον σύμβουλο του Κλίντον: «Είναι η ευτυχία, ηλίθιοι!».