Ραντεβού τον Σεπτέμβρη

Τελικά δεν ήταν τίποτε περισσότερο από ένα διάλειμμα ευφορίας. Ο Μάριο Ντράγκι βύθισε στην απογοήτευση χθες τις αγορές μόλις μία εβδομάδα μετά τη δήλωσή του ότι θα κάνει χωρίς ταμπού ό,τι χρειαστεί για να στηρίξει το ευρώ. Οι δηλώσεις εκείνες είχαν δημιουργήσει πολύ υψηλές προσδοκίες. Αλλά οι προσδοκίες κατέρρευσαν με τις χθεσινές τοποθετήσεις του μετά το πέρας της πολυαναμενόμενης συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ο επικεφαλής της ΕΚΤ εμφανίστηκε ασαφής ως προς τα βήματα που προτίθεται να κάνει για να προστατεύσει το κοινό νόμισμα. Ή τουλάχιστον αυτό κατάλαβαναν οι επενδυτές. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα χρηματιστήρια άρχισαν να πέφτουν και το ευρώ να υποχωρεί έναντι του δολαρίου πριν ακόμη τελειώσει η συνέντευξη Τύπου. Οπως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις, ακολούθησαν μερικές δηλώσεις στήριξης από ευρωπαίους ηγέτες και διεθνείς οργανισμούς. Τα αποτελέσματα ήταν πενιχρά. Πιθανότατα θα δικαιωθούν όσοι εκτιμούν ότι αυτός θα είναι ο πιο δύσκολος Αύγουστος στην ιστορία του κοινού νομίσματος. Κι ο Σεπτέμβριος ένας μήνας δύσκολων αλλά σημαντικών αποφάσεων.

Κάθε άλλο παρά καθησύχασε τις αγορές η υπόσχεση του Μάριο Ντράγκι ότι το σχέδιο για την απευθείας αγορά ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα παρουσιαστεί τις επόμενες εβδομάδες, παραπέμποντας ουσιαστικά για τον Σεπτέμβριο τα επόμενα βήματα. Στο κενό φαίνεται να έπεσε και η δέσμευση ότι το ΔΣ θα εξετάσει αν χρειαστεί την πιθανότητα λήψης «μη συμβατικών μέτρων».

Οι επενδυτές εισέπραξαν ως γενικόλογες τις δηλώσεις του επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το οποίο αποφάσισε να διατηρήσει αμετάβλητο το παρεμβατικό επιτόκιο στο 0,75%.

ΤΟ ΝΤΟΜΙΝΟ. Προτού ακόμη ολοκληρωθεί η συνέντευξη Τύπου, τα χρηματιστήρια άρχισαν να πέφτουν και τα επιτόκια δανεισμού να ανεβαίνουν. Το χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης έκλεισε με απώλειες 2,2%, το Σίτι έπεσε 0,88%, το Μιλάνο 4,6%, η Μαδρίτη 5,16%, το Παρίσι 2,7%. Το γενικό κλίμα απογοήτευσης έφτασε έως την Αθήνα όπου καταγράφηκαν απώλειες της τάξης του 1,05%, ενώ με απώλειες άνοιξε το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Την ίδια ώρα, τα σπρεντ των ιταλικών και των ισπανικών ομολόγων έπαιρναν την ανηφόρα. Το επιτόκιο των 10ετών ομολόγων της Ισπανίας ξεπέρασε εκ νέου το 7% και της Ιταλίας το 6%.

Η αρνητική αντίδραση των αγορών προϊδεάζει για μια νέα περίοδο νευρικότητας. Ο Μάριο Ντράγκι δεν έβγαλε «τον μεγάλο λαγό από το καπέλο» που περίμεναν οι αναλυτές ούτε τράβηξε κάποιον άσο από το μανίκι, όπως θα ήταν η αγορά ομολόγων από την ΕΚΤ στη δευτερογενή αγορά. Τον λόγο θα μπορούσε να τον αναζητήσει κανείς κάπου ανάμεσα στο Βερολίνο όπου εδρεύει η Καγκελαρία, τη Φρανκφούρτη όπου βρίσκεται η έδρα της Μπούντεσμπανκ και την Καρλσρούη όπου συνεδριάζει το Συνταγματικό Δικαστήριο και το οποίο στις 12 Σεπτεμβρίου θα αποφανθεί για τη συνταγματικότητα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης. «Η σημερινή συνέντευξη Τύπου έδειξε ποιος είναι πραγματικά ο βασιλιάς» σχολίαζε αναλυτής στο Ασοσιέιτεντ Πρες. Ο Μάριο Ντράγκι θα ήθελε ενδεχομένως να κινηθεί «χωρίς ταμπού» για να σώσει το ευρώ. Αλλά το γερμανικό τείχος που υψώνει η Μπούντεσμπανκ αποδεικνύεται πολύ γερό για να πέσει. «Το πρόβλημα δεν είναι τι θέλει να κάνει, είναι τι μπορεί να κάνει» σημείωνε έτερος αναλυτής. Ο επικεφαλής της ΕΚΤ παραδέχθηκε εξάλλου – έστω και εμμέσως – ότι ο διοικητής της Μπούντεσμπανκ Γενς Βάιντμαν ήταν ο μόνος που καταψήφισε στη χθεσινή συνεδρίαση το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων.

Είναι γεγονός, πάντως, ότι οι αναλυτές δεν εισέπραξαν τόσο αρνητικά όσο οι αγορές τις δηλώσεις τού επικεφαλής της ΕΚΤ. Αρνητικό αντίκτυπο είχε ασφαλώς η δήλωση του Μάριο Ντράγκι ότι οι χώρες που επιθυμούν να λάβουν βοήθεια από τον Προσωρινό Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ή τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης θα πρέπει πρώτα να ζητήσουν την ένταξή τους στους σχετικούς μηχανισμούς, δηλαδή να υπογράψουν μνημόνιο και να υποβάλλονται στις επιθεωρήσεις της τρόικας. Αναλυτής της βρετανικής Barclays πάντως σημείωνε ότι οι δηλώσεις Ντράγκι αποτελούν σαφές σημάδι ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ετοιμάζεται να αλλάξει πολιτική τον Σεπτέμβριο σε ό,τι αφορά την αγορά χρέους – τον ίδιο μήνα που το Συνταγματικό Δικαστήριο της Καρλσρούης θα αποφασίσει για τη συνταγματικότητα του ESM και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών αναμένεται να προχωρήσει «περαιτέρω στις ενδεδειγμένες ενέργειες για την προώθηση μιας ισχυρότερης οικονομικής ανάπτυξης», όπως αποφασίστηκε στην προχθεσινή της συνεδρίαση.

ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ. Αντιθέτως, δηκτικός εμφανίστηκε ο γερμανικός Τύπος που υποδέχθηκε με σπόντες και πικρόχολα σχόλια τις ανακοινώσεις του επικεφαλής της ΕΚΤ. «Το σχέδιο Ντράγκι απογοητεύει το χρηματιστήριο» ήταν ο τίτλος της ηλεκτρονικής έκδοσης του περιοδικού «Σπίγκελ» ενώ το περιοδικό «Φόκους» υπαινισσόταν κάποιου είδους πατριωτική αλληλεγγύη ανάμεσα στον Μάριο Ντράγκι προς τον ιταλό Πρωθυπουργό Μάριο Μόντι. Χαρακτηριστικός είναι και ο τίτλος της ηλεκτρονικής έκδοσης του περιοδικού «Στερν»: «Η ΕΚΤ σπεύδει προς βοήθεια του ευρώ – πότε όμως;». Στο ρεπορτάζ εμφανίζεται ανήσυχος ο πρόεδρος του Γερμανικού Ταμιευτηρίου, Γκέοργκ Φάρενσον, επειδή «η ΕΚΤ βρίσκεται σε μια διαδικασία συνεχούς απομάκρυνσης από τη σταθεροποιητική κουλτούρα της Κεντρικής Τράπεζας της Γερμανίας». Στον αντίποδα, πάντως, η οικονομική εφημερίδα «Χάντελσμπλατ» φιλοξενεί δήλωση του Πέτερ Μπόφινγκερ, οικονομολόγου και μέλους του Συμβουλίου των Σοφών στη Γερμανία, ο οποίος εμφανίζεται να μην κατανοεί την αντίθεση της Μπούντεσμπανκ στην αγορά νέων ομολόγων.