Το φουστάνι και ο εισβολέας

Ο λιθουανός σκηνοθέτης Τσεζάρε Γκραουζίνις παρουσίασε στην πρεμιέρα του Φεστιβάλ Επιδαύρου τη δική του, λιτή, εκδοχή – «γέννημα» και της οικονομικής κρίσης – του Οιδίποδα Τυράννου του Σοφοκλή, της αρτιότερης τραγωδίας, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη.

Λίγο μετά τις 21.00 και αφού έσβησαν τα φώτα, ένα μπουλούκι ανδρών, ντυμένων στα χρώματα της στάχτης φάνηκε πίσω από τα πεύκα, σα να αναδύθηκε. Δυο τύμπανα που έδιναν τον ρυθμό. Εντεκα άνδρες. Κανείς δεν ξεχώριζε. Ηταν ο χορός που έκρυβε στα σπλάγχνα του και τους κεντρικούς ήρωες, αλλά τελικά ήταν εκείνος που κρατούσε τον πρωταγωνιστικό ρόλο με το πικρό χιούμορ του, την ένταση που εξέφραζε με τα χτυπήματα του σώματος, τη χλεύη για τη μοίρα του ανθρώπου που επεφύλασσε στο φινάλε.

Μαζί τους κουβαλούσαν όσα σκηνικά θα χρειάζονταν για ολόκληρη την παράσταση: μία καρέκλα, δυο πόρτες ζωγραφισμένες σε τελάρα σαν πίνακες ζωγραφικής, ένα χαλί, λίγα ρούχα. Και αφού «δίστασαν» λίγες στιγμές να απευθυνθούν στο κοινό, άλλοτε με λόγο και άλλοτε με ρυθμικό τραγούδι διηγήθηκαν την τραγωδία – τον λοιμό – που είχε προσβάλει την πόλη τους τη Θήβα.

Σιγά- σιγά το αδιαίρετο σύνολο έσπασε. Ο καθένας πήρε κι έναν ρόλο. Ο βασιλιάς Οιδίποδας (Αιμίλιος Χειλάκης) άρχισε να σπέρνει κατάρες για να πείσει τους Θηβαίους να αποκαλύψουν τον μιαρό δολοφόνο, τον οποίο υπέδειξε με τον χρησμό του το μαντείο των Δελφών ως υπεύθυνο για τη συμφορά.

Ο Τειρεσίας (Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης) στα λευκά και πάνω σε ένα σκαμπό αποκάλυψε με ένα φάλτσο τραγούδι τα δεινά που περίμεναν τον Οιδίποδα με αποτέλεσμα ο χορός να τον απωθήσει σε μια από τις εντυπωσιακότερες και πιο ευρηματικές στιγμές της παράστασης, όπου οι ζωγραφισμένες πόρτες «καταπίνουν» τον μάντη.

Η πλοκή έκτοτε «έτρεξε» με την απολαυστική μετάφραση του Μίνου Βολανάκη. Και πάλι ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης μεταμορφώθηκε σε Ιοκάστη με ένα μακρύ φόρεμα, ο εξάγγελος – Χρήστος Σαπουντζής – άρχισε να αποκαλύπτει την αληθινή ταυτότητα του Οιδίποδα και…

Τα φώτα άναψαν. Η δράση μεταφέρθηκε στο κοίλο. Οι θεατές στις κεντρικές κερκίδες ανάστατοι και από άκρη σε άκρη ακουγόταν η λέξη «φίδι». Διακοπή μέχρι να ηρεμήσουν τα πνεύματα, αλλά το σκηνικό επαναλήφθηκε άλλες τρεις φορές σε διαφορετικά σημεία του θεάτρου, χωρίς όμως να διακοπεί η παράσταση. Στο φινάλε οι θεατές μιλούσαν για φίδι, οι ταξιθέτες για βατραχάκι, οι υπεύθυνοι ασφαλείας για ποντίκι, αλλά ελάχιστοι επιβεβαίωναν ότι είχαν δει τελικά τον ταραξία του θεάτρου.

Τρίτη εμφάνιση του Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη ως βοσκού του Λάιου, ο οποίος έριξε φως στο δράμα και στο σκοτάδι τον βασιλιά, ενώ λίγο πριν είχαμε δει τον Οιδίποδα να περιστρέφεται σε μια δίνη – πάνω στο χαλί που οριοθετούσε το παλάτι και την εξουσία του – και στιγμές αργότερα ο χορός – λαός να του το τραβά κάτω από τα πόδια του.