Ακτιβίστρια στο Αιγαίο

Αφήνει το αποτύπωμά της στις εντατικές επιστημονικές έρευνες οι οποίες υλοποιούνται για την προστασία του φυσικού πλούτου των ελληνικών θαλασσών. Το όνομά της είναι άμεσα συνδεδεμένο με τη διάσωση του περιβάλλοντος και ειδικότερα του υγρού στοιχείου.

Από το 2000 βρίσκεται στην ομάδα του Ινστιτούτου Θαλάσσιας και Περιβαλλοντικής Ερευνας Αιγαίου Αρχιπέλαγος. Η 33χρονη υδροβιολόγος ανήκει στην κατηγορία των τυχερών, αφού κατάφερε να κάνει το όνειρό της πραγματικότητα: να εργάζεται πάνω σε κάτι που αγαπά πολύ, δηλαδή στην προστασία του περιβάλλοντος. Μόλις ολοκλήρωσε τις σπουδές υδροβιολογίας στην Αγγλία επέστρεψε στην Ελλάδα και ξεκίνησε να εργάζεται αμέσως. Κάποιος όμως θα μπορούσε να πει ότι η τύχη της ήταν διπλή, αφού στην προσπάθειά της για την υπεράσπιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος έχει σύμμαχό της τον σύζυγό της και διευθυντή του Ινστιτούτου Θοδωρή Τσιμπίδη – πρώην καπετάνιο του Εμπορικού Ναυτικού και νυν συνεργάτη του Πανεπιστημίου του Εσεξ. Χάρη στη δική του προσπάθεια δημιουργήθηκε το Ινστιτούτο Θαλάσσιας και Περιβαλλοντικής Ερευνας Αιγαίου Αρχιπέλαγος, αφού πούλησε την περιουσία του για να υλοποιήσει τον στόχο του.

ΤΑΝΖΑΝΙΑ, ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ. Η Αναστασία Μήλιου γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα – στην περιοχή της Νέας Ερυθραίας. Το τσιμέντο εκεί ήταν λιγότερο έντονο απ’ ό,τι σε άλλες γειτονιές της πόλης. Ισως εκεί βρίσκεται το πρώτο ακτιβιστικό της μπόλιασμα. Ο πατέρας της ήταν εκπαιδευτικός και η μητέρα – με μικρασιατική καταγωγή – μεγαλωμένη στην Τανζανία. Μια χώρα την οποία η Αναστασία Μήλιου επισκεπτόταν για τις καλοκαιρινές διακοπές της. Το φυσικό περιβάλλον αυτού του τόπου ήταν μαγικό στα παιδικά της μάτια. Τα χρώματα γύρω της, αλλά και τα νερά των θαλασσών, αποτέλεσαν το τέλειο σκηνικό σε εκείνα τα τρυφερά χρόνια για να αναπτυχθεί η οικολογική της συνείδηση.

«Σχεδόν όλα τα καλοκαίρια της παιδικής αλλά και της εφηβικής μου ηλικίας τα περνούσα στην Τανζανία. Η οικογένεια της μητέρας μου είχε μεταναστεύσει από τη Μικρά Ασία εκεί, οπότε οι επισκέψεις στους συγγενείς μας ήταν συχνές». Τα ντοκιμαντέρ για τη φύση και την απειλή για την καταστροφή της έγιναν η αγαπημένη της ψυχαγωγία. «Εψαχνα κι έβρισκα ό,τι είχε να κάνει με τη χλωρίδα και την πανίδα του πλανήτη. Τα είδη στα ζώα και τα φυτά που κινδυνεύουν με εξαφάνιση». Φυσικά το ενδιαφέρον της κορυφωνόταν όταν έβλεπε οτιδήποτε αφορούσε τη θαλάσσια ζωή, τον πλούτο των βυθών και ιδιαίτερα των ελληνικών θαλασσών. «Ακόμη περισσότερο όμως με γοήτευαν οι άνθρωποι που τα δημιουργούσαν. Οι επιστήμονες που ερευνούσαν και συνέλεγαν όλα τα στοιχεία που έδιναν μέσα από τα ντοκιμαντέρ. Ισως τότε άρχισα να βεβαιώνομαι ότι το μέλλον μου θα ήθελα να βρίσκεται στις ελληνικές θάλασσες».

Μόλις ολοκλήρωσε της σπουδές της αποφάσισε να εγκατασταθεί στη Σάμο, την έδρα του Ινστιτούτου. Η αλήθεια όμως είναι ότι το σπίτι της είναι τα ιστιοφόρα ή τα καΐκια πάνω στα οποία βρίσκεται και οργώνει της ελληνικές θάλασσες. «Υπάρχει μια μόνιμη κατοικία στη Σάμο, αλλά το… τρίγωνο όπου κινούμαι συμπληρώνεται από την Ικαρία και τους Φούρνους, όπου υπάρχουν ερευνητικοί σταθμοί του Αρχιπελάγους οι οποίοι διαθέτουν και χώρους φιλοξενίας».

Σε αυτούς τους χώρους εκτός από την ίδια και τη Νεφέλη, την τετράχρονη κόρη της, την οποία όπου μπορεί παίρνει μαζί της, μένουν και ξένοι επιστήμονες οι οποίοι έρχονται στα ελληνικά νησιά για να συμμετάσχουν στις έρευνες. «Ερχονται πολλοί φοιτητές για να κάνουν τις δικές τους έρευνες. Αυτή η συνεργασία με τους νέους επιστήμονες, εκτός από το ότι είναι δημιουργική, είναι και απαραίτητη για τη βιωσιμότητα του Ινστιτούτου.

Η βοήθεια από την ελληνική Πολιτεία ήταν σχεδόν ανύπαρκτη για να το Αρχιπέλαγος, οι πόροι για την επιστημονική μελέτη αλλά και την ύπαρξή του έρχονται από τα ξένα πανεπιστήμια τα οποία είναι οι χορηγοί μας. Χρηματοδοτούν τις έρευνές μας σε πολύ μεγάλο βαθμό, γι’ αυτό και συνεχίζουμε να υπάρχουμε ως οργανισμός». Φυσικά, όσο συχνές κι αν είναι οι χορηγίες από τα ξένα εκπαιδευτικά ιδρύματα, πάντα οι ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν περισσεύουν. Ετσι, τα μέλη του Ινστιτούτου αναγκάζονται να χρηματοδοτούν το Αρχιπέλαγος με δικά τους χρήματα. «Κι επειδή κανείς από μας δεν είναι πλούσιος, πολλές φορές αναγκαστήκαμε να πάρουμε προσωπικά δάνεια για να καλύψουμε τα έξοδά μας. Η αμοιβή μας μόλις που φτάνει για να βιοποριστούμε». Η Αναστασία Μήλιου, αν και είχε την ευκαιρία να αναζητήσει καλύτερη τύχη στο εξωτερικό δεν ενέδωσε στις δελεαστικές προτάσεις.

Η έλλειψη βοήθειας στην προσπάθεια του Αρχιπελάγους από τους κρατικούς φορείς δεν είναι όμως το μοναδικό αγκάθι για την επιστημονική έρευνα. «Αγνοούμε τον πλούτο των ελληνικών θαλασσών και αυτό πιστεύω ότι μας κάνει να αδιαφορούμε για την προστασία τους. Κανείς δεν ξέρει πόσα σπάνια είδη ψαριών, θηλαστικών, αλλά και φυτών υπάρχουν στον ελληνικό βυθό. Στα ελληνικά νερά, για παράδειγμα, ζουν τέσσερα είδη σπάνιων δελφινιών, τρία είδη φάλαινας και τρία θαλάσσιας χελώνας. Φυσικά ο πλούτος δεν εξαντλείται εδώ».

«ΝΑΥΜΑΧΙΑ». Υπάρχουν όμως δύο μεγάλες μάχες που πρέπει να δίνονται καθημερινά για τα πελάγη και τα είδη που φιλοξενούνται στον ελληνικό βυθό: πρόκειται για τις μάχες κόντρα στην παράνομη αλιεία και τη χρήση καταστροφικών μεθόδων, που έχουν φέρει το θαλάσσιο περιβάλλον της χώρας στα όριά του. Σύμφωνα με την Αναστασία Μήλιου υπάρχει ακόμη χρόνος να αναστραφεί η κατάσταση αν ευαισθητοποιηθούν και εργαστούν κράτος, επιστήμονες και πολίτες πάνω σε αυτό.

Το Αρχιπέλαγος παλεύει και για τη θεσμοθέτηση και εφαρμογή ενός πιο αποτελεσματικού πλαισίου για τον περιορισμό των θαλάσσιων ατυχημάτων. Οπως επισημαίνει η κ. Μήλιου δεν υπάρχει ετοιμότητα για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά ένα μεγάλο ατύχημα που θα έχει συνέπεια τη διαρροή καυσίμων – άρα ρύπανση – στα ελληνικά νερά. Κάτι τέτοιο είναι καταστροφικό όχι μόνο για το περιβάλλον, τονίζει η υδροβιολόγος, αλλά έχει κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις. Η υποβάθμιση στη θαλάσσια ζωή είναι αναπόφευκτη, καθώς επίσης στην αλιεία, τον τουρισμό αλλά και την υγεία εκείνων που ζουν στις παράκτιες περιοχές. «Ακόμη και με οικονομικά κριτήρια να το δει κανείς, έχει λιγότερο κόστος να προλάβεις ένα ατύχημα απ’ ό,τι να το αντιμετωπίσεις»!