Οι νύφες, προίκα του Ασαντ

Η Νατάλια ζει στη Λατάκια, μόλις τρεις πόρτες μακριά από τη Νίνα, δυο πόρτες μακριά από την Ολγκα, απέναντι από την Τατιάνα και μια ανάσα δρόμο από τη Γιελένα, τη Φάινα και τη Ναντέζντα. Ολες τους, γυναίκες από την πρώην Σοβιετική Ενωση που παντρεύτηκαν Σύρους. Ανοίγοντας τον φακό ώστε να συμπεριλάβει ολόκληρη τη Συρία, ο αριθμός των ρωσίδων συζύγων φτάνει τις 20.000. Είναι το ανθρώπινο κληροδότημα μιας ψυχροπολεμικής συμμαχίας, η οποία, αρχής γενομένης από το 1963, ανακάτεψε τις νεαρές ελίτ της στους σοβιετικούς κοιτώνες και τις τάξεις.

Η ασυνήθιστη αυτή διασπορά αποτελεί μία ακόμα διάσταση της σχέσης που διατηρούν οι δύο χώρες, μιας σχέσης που κάνει το Κρεμλίνο απρόθυμο να εγκαταλείψει τον σύρο Πρόεδρο Μπασάρ αλ Ασαντ. Η Ρωσία έχει στρατηγικά συμφέροντα στη Συρία, έχει εξοπλιστικά συμβόλαια που φτάνουν τα 555 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, και ένα μικρό λιμάνι στη Μεσόγειο που αποτελεί την τελευταία της στρατιωτική βάση εκτός της πρώην ΕΣΣΔ. Υπάρχει όμως και ένας ανθρώπινος παράγοντας. Η ρωσική διασπορά στη Συρία είναι αποτέλεσμα ενός πειράματος που ξεκίνησε το 1963, όταν ανέλαβε την εξουσία το σοσιαλιστικό κόμμα Μπάαθ. Οι Σοβιετικοί προσέφεραν εκπαίδευση στους καλύτερους μαθητές από την Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική, ρίχνοντάς τους μαζί με τους σοβιετικούς συμμαθητές τους σε μπριγάδες εθελοντικής εργασίας και «βραδιές φιλίας». Ο στόχος ήταν μια παγκόσμια, φιλοσοβιετική πνευματική ελίτ• το άμεσο αποτέλεσμα ήταν γάμοι.

Οι συρορωσικοί γάμοι ήταν ιδιαίτερα συνηθισμένοι, και όχι μόνο για γεωπολιτικούς λόγους. Πολλοί Σύροι ένιωθαν πραγματικά μεταμορφωμένοι από την περίοδο της παραμονής τους στη Ρωσία – και ήθελαν επίσης να αποφύγουν την «προίκα» που έπρεπε να δώσουν για μια σύρια νύφη. Ενα νέο κύμα γάμων ακολούθησε την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, καθώς οι νεαρές γυναίκες αναζητούσαν μια διέξοδο από το οικονομικό χάος. Κάπου 30.000 ρώσοι πολίτες ζουν σήμερα στη Συρία, κυρίως γυναίκες και παιδιά. Είναι ένα ζήτημα που η Μόσχα έχει αντιμετωπίσει και άλλες φορές στη Μέση Ανατολή, όταν η κατάρρευση συμμάχων κυβερνήσεων παγίδευσε ρώσους πολίτες. Ουδέποτε όμως σε τόσο μεγάλες διαστάσεις ούτε στην εποχή των κοινωνικών μέσων. «Βάσει των εμπειριών μας από τον Λίβανο και την Παλαιστίνη, πάντα προκύπτουν προβλήματα όταν πρέπει να απομακρυνθούν πολίτες, κι εκεί δεν μιλούσαμε για χιλιάδες ή δεκάδες χιλιάδες αλλά για μερικές εκατοντάδες», λέει η Γιελένα Σουπόνινα, μια ρωσίδα πολιτική αναλύτρια. Η αποστολή της απομάκρυνσης των Ρώσων από τη Συρία, λέει, «θα ήταν 100 φορές χειρότερη».