[Ανορθόδοξα] Το χαμένο κέντρο

«Ο πολιτισμός είναι το μόνο όπλο που έχουμε για να ξαναβρούμε το χαμένο μας κέντρο», δήλωσε ο κ. Τζαβάρας αναλαμβάνοντας τα καθήκοντά του στο υπουργείο Παιδείας ως αρμόδιος για τον πολιτισμό. Οταν άκουσα τη μάλλον κρυπτική δήλωση άρχισα να αναρωτιέμαι με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να αντιληφθούν την έκφραση «χαμένο κέντρο» οι διάφοροι συνάδελφοι του κ. Τζαβάρα. Υποθέτω ότι ορισμένοι θα χαμογέλασαν με νόημα και θα σκέφτηκαν πως επιτέλους βρέθηκε κι ένας υπουργός που καταλαβαίνει τι ζητάει κατά βάθος από τον πολιτισμό η αθάνατη ελληνική ψυχούλα. Γι’ αυτούς το κέντρο δεν μπορεί παρά να έχει μαρκίζα, μεγάλα ονόματα, γερή πίστα, καψούρα και άφθονες γαρδένιες. Μπορεί και να θυμήθηκαν τον αείμνηστο Ευάγγελο Γιαννόπουλο, ο οποίος είχε ανακηρύξει ένα από αυτά τα κέντρα σε κοιτίδα του πολιτισμού για να εξασφαλίσει κάποιες ευρωπαϊκές επιδοτήσεις. Αυτό το κέντρο, λοιπόν, με την οικονομική κρίση κινδυνεύει να χαθεί και ο κ. Τζαβάρας αποφάσισε να το ξαναβρεί για να υλοποιήσει το πρόγραμμα μιας κυβέρνησης που δεν υπόσχεται μόνον ευθύνη αλλά και ανάπτυξη. Κάποιων άλλων ο νους θα πήγε στην Ομόνοια, στο κέντρο της Αθήνας και θα ζήλεψαν το εκφραστικό εύρημα του συναδέλφου τους, ο οποίος αναβάθμισε το λυρικό επίπεδο του πολιτικού λόγου. Είμαι βέβαιος επίσης πως ορισμένοι, σκεπτόμενοι πολιτικά, θα προσπαθούν ακόμη να αποκρυπτογραφήσουν τη σημασία του αποφθέγματος. Με ποιον τρόπο δηλαδή ο πολιτισμός θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάκτηση του χαμένου πολιτικού κέντρου, δεξιού ή αριστερού, το οποίο κατακερματίστηκε στις τελευταίες εκλογές. Ενδεχομένως να σκέφτηκαν πως ο κ. Τζαβάρας τον έχει πάρει ψηλά τον αμανέ και ως υπουργός του κινηματογράφου και του θεάτρου νομίζει πως είναι ικανός να παίξει ηγετικό ρόλο στην ανεύρεση του χαμένου κέντρου. Δεν είμαι σε θέση να ξέρω πόσων ο νους πήγε στον Ζήσιμο Λορεντζάτο, στο περίφημο δοκίμιο που έγραψε για τον Σεφέρη – το 1961 αν δεν κάνω λάθος – και το οποίο αναφέρεται στο «χαμένο κέντρο». Το «κέντρο», ή τη «μεταφυσική επαφή» που έχασε ο δυτικός πολιτισμός με τον ανθρωποκεντρισμό της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού, απώλεια στην οποία οφείλεται, πάντα κατά τον δοκιμιογράφο, η ευρωπαϊκή κρίση – όχι η οικονομική, η πολιτισμική. Απώλεια που επηρέασε αρνητικά την Ελλάδα γιατί διέρρηξε την ομαλή συμβίωση της αρχαίας με τη χριστιανική παράδοση. Η Δύση, όπως λέει ο Λορεντζάτος, θα πρέπει να διαγράψει τους τελευταίους πέντε αιώνες της Ιστορίας της για να το ξαναβρεί αυτό το κέντρο, ενώ εμείς, που δεν ζήσαμε Αναγέννηση ούτε Διαφωτισμό δεν έχουμε παρά να κάνουμε μόνο μερικά βήματα για να το βρούμε. Οφείλω να συγχαρώ τον κ. Τζαβάρα για τις γνώσεις του. Απλώς αναρωτιέμαι με ποιον τρόπο μπορεί να υλοποιηθεί πολιτικά η ανεύρεση του χαμένου κέντρου. Ισως με την αποκατάσταση της επαφής με τα μουσεία μας και τους αρχαιολογικούς μας χώρους, η οποία επειδή θα είναι μεταφυσική δεν θα έχει σχέση με ωράρια και άλλα φυσικά φαινόμενα, όπως η συντήρηση και η φύλαξή τους.