Εκανε το μάρμαρο να τρέμει

Η μαρμάρινη πλευρά του γλύπτη που τάραξε τα νερά της τέχνης στα τέλη του 19ου αιώνα τολμώντας να σκαλίσει στον λίθο κάθε ανθρώπινη αδυναμία – του Ογκίστ Ροντέν – αναδεικνύεται τώρα μέσα από μια σπάνια έκθεση που περιλαμβάνει περισσότερα από 60 μαρμάρινα γλυπτά και σπουδές. Εκθεση που έρχεται να καλύψει το κενό το οποίο δημιουργεί η ανακαίνιση του Μεγάρου Μπιρόν στο Παρίσι, όπου ζούσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο καλλιτέχνης και λειτουργεί ως μουσείο των έργων του.

Το διάσημο «Φιλί» είναι ένας από τους πρωταγωνιστές της έκθεσης που αποδεικνύουν αυτό που πίστευαν οι σύγχρονοι του για τον Ροντέ: ότι ήταν ο «κυρίαρχος της πέτρας» και ότι μπροστά του «το μάρμαρο έτρεμε». Και δεν είχαν άδικο. Διότι μέσα από την ψυχρή επιφάνεια του μαρμάρου κατάφερε όχι απλώς να πλάσει ένα παράνομο ζευγάρι εραστών που προλαβαίνουν να δώσουν το πρώτο και τελευταίο τους φιλί, τον Πάολο και την Φραντζέσκα που έζησαν στον Μεσαίωνα και δολοφονήθηκαν από τον απατημένο σύζυγο. Οποιος πλησιάσει το γλυπτό μπορεί σχεδόν να νιώσει τη θέρμη του κορμιού των δύο ερωτευμένων, να ζεσταθεί από την ανάσα τους. Ο Ροντέν σκόπευε να προσθέσει τη σύνθεση στην περίφημη «Πύλη της Κολάσεως», αλλά τελικά άλλαξε γνώμη θεωρώντας πως οι δυο εραστές απολαμβάνουν μια ευτυχισμένη στιγμή που δεν ταίριαζε με το πνεύμα της υπόλοιπης σύνθεσης.

Η «Αυγή» μοιάζει να ξυπνάει την στιγμή που τη βλέπουμε και να αναδύεται μέσα από το σκληρό μάρμαρο. Και ενώ οι περισσότεροι βλέπουν ένα γυναικείο πρόσωπο, ο καλλιτέχνης γι’ αυτό το αλληγορικό έργο – όπως και για πολλά άλλα – είχε επιλέξει ως μοντέλο την αγαπημένη του μαθήτρια και μούσα Καμίλ Κλοντέλ, παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο γλυπτό φιλοτεχνήθηκε όταν η σχέση τους είχε τελειώσει.

Είναι σαφές πως το μάρμαρο μόνο δευτερεύοντα ρόλο δεν έπαιξε στην καριέρα του Ροντέν, που φτωχός στην αρχή της καριέρας του, δούλευε για να συντηρήσει την οικογένειά του και είχε στήσει το ατελιέ του σε έναν παγωμένο στάβλο. Αυτή η παγωνιά ήταν και η αιτία που έσπασε το πρόπλασμα από πηλό του πρώτου σημαντικού έργου του «Ανδρα με τη σπασμένη μύτη», έργο που δεν έγινε δεκτό στο ετήσιο Σαλόνι του Παρισιού το 1865 διότι πέραν του ρεαλιστικού του χαρακτήρα είχε και ένα άλλο βασικό χαρακτηριστικό που αποτέλεσε σήμα κατατεθέν για τον Ροντέν: έμοιαζε ημιτελές. Δέκα χρόνια αργότερα το ίδιο έργο έγινε δεκτό, αλλά δουλεμένο σε μάρμαρο.

Αριστος τεχνίτης, πέρα από εμπνευσμένος καλλιτέχνης, ο Ροντέν θύμωνε όταν τον κατηγορούσαν ότι δεν σμίλευε ο ίδιος τα γλυπτά του, αλλά ανέθετε σε άλλους αυτή τη δουλειά. Ποιος θα μπορούσε όμως να έχει στιλβώσει τόσο το μάρμαρο ώστε το αίμα να μοιάζει να κυλά στις φλέβες και η σάρκα να τρεμοπαίζει στο σώμα της Δαναΐδος, της μίας εκ των 50 θυγατέρων του μυθικού βασιλιά Δαναού, που σπαράζει καθώς συνειδητοποιεί ότι έχει καταδικαστεί με τις αδελφές της να γεμίζει αιωνίως στον Αδη ένα άπατο βαρέλι ως τιμωρία για τη δολοφονία των συζύγων τους την πρώτη νύχτα του γάμου;

Η έκθεση «Ροντέν, σάρκα και μάρμαρο» στον εκθεσιακό χώρο Chapel του Μουσείου Ροντέν στο Παρίσι έως τις 3 Μαρτίου 2013