Δύο έξοδοι κινδύνου για την Ευρώπη

Για την Ελλάδα τα σενάρια είναι δύο, και κάθε εχέφρων άνθρωπος τα γνωρίζει καλά: ή θα μείνουμε στο ευρώ και θα το παλέψουμε ή θα βγούμε και θα καταστραφούμε. Κακό σενάριο υπάρχει και για την Ευρώπη: να επιταχυνθεί η ισπανική κρίση πριν από τις 17 Ιουνίου, οπότε θα διεξαχθούν οι εκλογές στην Ελλάδα και ο δεύτερος γύρος των βουλευτικών εκλογών στη Γαλλία. Στη θύελλα που θα ξέσπαγε σε αυτή την περίπτωση, ο Φρανσουά Ολάντ δεν θα διέθετε ακόμη μια κοινοβουλευτική πλειοψηφία, η Ελλάδα δεν θα διέθετε μια εκλεγμένη κυβέρνηση για να διαπραγματευτεί με τους εταίρους της και οι Ευρωπαίοι θα βρίσκονταν με την πλάτη στον τοίχο.

Υπάρχει όμως και το καλό σενάριο για την Ευρώπη. Και όπως γράφει στη «Λιμπερασιόν» ο γνωστός γάλλος δημοσιογράφος Μπερνάρ Γκετά, ειδικός σε θέματα διεθνούς γεωπολιτικής, ο βασικός λόγος στον οποίο στηρίζεται αυτό το σενάριο είναι ότι έχουν αρχίσει να διαφαίνονται οι όροι του συμβιβασμού ανάμεσα στη Γαλλία και στη Γερμανία, ανάμεσα στην ανάγκη να εξυγιανθούν τα δημόσια οικονομικά και στην ανάγκη για ανάπτυξη.

Είναι αλήθεια ότι στην άτυπη Σύνοδο της 23ης Μαΐου υπήρξε μια σαφής γαλλογερμανική κόντρα για τα ευρωομόλογα. Ακόμη και ο Ολάντ, όμως, αναγνωρίζει ότι το θέμα αυτό δεν πρόκειται να λυθεί στο άμεσο μέλλον. Στο μεταξύ, το Παρίσι και το Βερολίνο φαίνεται να έχουν συμφωνήσει όχι μόνο στην αύξηση του κεφαλαίου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και στη χρηματοδότηση μελλοντικών επενδύσεων από ευρωπαϊκά δάνεια, αλλά και σε κάτι πολύ πιο σημαντικό: στον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα συμβάλει στην ανάπτυξη, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη θα εγγυηθεί τα εθνικά δάνεια των μελών της.

Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν μπορεί να δανείζει απευθείας τα εθνικά κράτη, καθώς με πρωτοβουλία της Γερμανίας περιελήφθη σχετική απαγόρευση στις συνθήκες. Και αυτό έγινε λόγω του φόβου ότι τα δημοσιονομικά ελλείμματα των πιο «απείθαρχων» χωρών θα προκαλούσαν έναν ανεπιθύμητο και οδυνηρό ευρωπαϊκό πληθωρισμό. Ο φόβος αυτός είναι θεμιτός, σημειώνει ο Γκετά. Εχουμε φτάσει, όμως, στο σημείο η ΕΚΤ να δανείζει τις ιδιωτικές τράπεζες σχεδόν με μηδενικό επιτόκιο, για να δανείζουν στη συνέχεια οι τράπεζες τα κράτη με επιτόκιο που μόνο συμβολικό δεν είναι. Ως αποτέλεσμα τα πιο αδύναμα κράτη αποδυναμώνονται ακόμη περισσότερο, αποδυναμώνοντας με τη σειρά τους ολόκληρη την Ευρώπη.

Η άλλη ανωμαλία στη λειτουργία της Ευρώπης είναι ότι τα κράτη-μέλη δεν μπορούν να δανειστούν από κοινού ώστε να επιτύχουν καλύτερα επιτόκια, αφού και πάλι η Γερμανία φοβάται ότι κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε χαλάρωση των μέτρων λιτότητας. Ούτε αυτός ο φόβος είναι παράλογος, οδηγεί όμως στην αποσύνθεση της Ευρώπης. Από αυτό τον φαύλο κύκλο υπάρχουν δύο διέξοδοι. Πρώτον, η ΕΚΤ θα μπορούσε να δανείζει τον νεοσύστατο Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, που με τη σειρά του θα δάνειζε υπό συλλογικό έλεγχο τα πιο εύθραυστα κράτη με πολύ χαμηλό επιτόκιο. Δεύτερον, τα κράτη θα μπορούσαν να συνδιαχειριστούν εκείνα τα δάνεια που προορίζονται για την κάλυψη του μέρους του χρέους που επιτρέπεται από τις συνθήκες, δηλαδή του 60% του ΑΕΠ. Με τον τρόπο αυτό, θα μπορούσαν να πάρουν μια ανάσα τα εύθραυστα κράτη, αντί να βυθίζονται όλο και περισσότερο στην ύφεση.

Ο ΣΤΟΧΟΣ. Αυτές είναι οι ιδέες πάνω στις οποίες εργάζονται αυτό τον καιρό το Παρίσι και το Βερολίνο, προετοιμάζοντας την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής της 28ης Ιουνίου. Παρά την επιδείνωση της ισπανικής κρίσης, η καταστροφή δεν είναι αναπόφευκτη. Κανείς δεν θέλει άλλωστε να βυθιστούν οι Ευρωπαίοι στο χάος, αφού κάτι τέτοιο θα αποσταθεροποιούσε την παγκόσμια οικονομία. Η Ευρώπη μπορεί να περάσει νικηφόρα τη δοκιμασία και να βγει ισχυρότερη. Η μεγάλη, η ουσιαστική πρόκληση για τη χώρα μας είναι αν στο τέλος του δρόμου θα είμαστε ακόμη πάνω στο τρένο.