[Φαινόμενα] Το τέλος των ψευδαισθήσεων

Λένε πως η φετινή διοργάνωση του γιουροβιζιονικού πανηγυριού στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν θα είναι η πιο… πολιτική όλων των εποχών.
Στην πραγματικότητα, παρά το ιδανικό «παραμύθι» που δημιούργησε η EBU για έναν ευρωπαϊκό διαγωνισμό τραγουδιού που δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με την πολιτική και θα είναι απλώς ένα πολιτισμικό ραντεβού των λαών της, η Γιουροβίζιον είχε πάντοτε σχέση με την πολιτική. Πώς θα μπορούσε να απουσιάζει αυτό που αποτελεί το βασικό συστατικό της ίδιας της ύπαρξης της Ευρώπης;
Η γιουροβιζιονική χρυσόσκονη έχει πολύ αδύναμη λάμψη για να καλύψει πλέον τον σπαραγμό μιας Ευρώπης σε κρίση, με τις πολιτικές λιτότητας να ξεσηκώνουν του λαούς προκαλώντας διχασμό μεταξύ πλούσιου Βορρά και  φτωχού Νότου, παρότι είναι άγνωστο προς το παρόν αν και πώς θα αποτυπώσει στα γιουροβιζιονικά αποτελέσματα όλα αυτά το πολύ νεανικό κοινό στο οποίο απευθύνεται πλέον ο διαγωνισμός. Λέγεται ότι ίσως το καλό τραγούδι της Κύπρου με την Εύη Αδάμου ευνοήσει μια «συμμαχία του Νότου» και ψηφιστεί.
Πάντως η περσινή «νίκη» του Αζερμπαïτζάν κανέναν δεν έπεισε ότι ήταν άσχετη με την πετρελαϊκή δύναμη μιας χώρας, της οποίας το καθεστώς απέχει από το να είναι δημοκρατία ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Η ανάληψη της διοργάνωσης από το Μπακού ανέδειξε πρωτίστως το πρόβλημα σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που υπάρχει σε μια χώρα την οποία κυβερνά από το 1991 η ίδια οικογένεια, χορηγός άλλωστε και του γιουροβιζιονικού πανηγυριού. Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί, όπως οι ήδη κυνηγημένοι ακτιβιστές στη χώρα υποστηρίζουν, ότι η Γιουροβίζιον είναι η ευκαιρία να δει η Ευρώπη και ο κόσμος όλος τις πραγματικές πολιτικές συνθήκες που επικρατούν στο Αζερμπαϊτζάν. Αλλά μάλλον ουδείς θα τις δει, καθώς η κυβέρνηση έχει φροντίσει να διαμορφώσει ειδικές συνθήκες αποστείρωσης για τους καλεσμένους, με μεγάλο τίμημα για τον λαό καθώς για την κατασκευή του γιουροβιζιονικού Κρίσταλ Πάλας στο κέντρο του Μπακού εκδιώχθηκαν βιαίως οι κάτοικοι, ενώ οι μπουλντόζες σάρωναν σπίτια και υπάρχοντα. Ολα αυτά αποδεικνύουν ότι ένα λασπώδες πολιτικό πεδίο περιβάλλει ασφυκτικά την πεισματική αμεριμνησία του γιουροβιζιονικού πανηγυριού.
Από τη στιγμή που η οικονομική κρίση σήμανε για την παγκόσμια κοινότητα το τέλος των ψευδαισθήσεων, δεν θα μπορούσε να μη σημάνει και το «τέλος της αθωότητας» μιας Γιουροβίζιον, που άλλωστε ουδέποτε υπήρξε αθώα της εποχής της.
Είναι γεγονός ότι το γιουροβιζιονικό, εκθαμβωτικό κιτς θεωρήθηκε ιδανικό χωνευτήρι των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων, των εθνικών φαντασιακών επενδύσεων, της σεξουαλικής διαφορετικότητας, ακόμη και των πολιτικών διαφορών μεταξύ κρατών. Αλλά η ιστορία του διαγωνισμού βρίθει παραδειγμάτων πολιτικής παρέμβασης, από εκείνη του 1968 που «μαγειρεύτηκαν» τα αποτελέσματα για να υποστηριχθεί η φρανκική προπαγάνδα με μια νίκη του ισπανικού τραγουδιού, του 1976 όταν η Τουρκία αρνήθηκε να αναμεταδώσει το ελληνικό τραγούδι «Παναγιά μου, Παναγιά μου» με τη Μαρίζα Κωχ επειδή υπαινισσόταν την εισβολή στην Κύπρο, αλλά και με τη συμμετοχή της Αρμενίας να αποκλείεται λόγω της έχθρας με το Αζερμπαϊτζάν.Πολιτική χροιά αποδίδεται και στη μετατόπιση των νικητήριων τραγουδιών από τη Δυτική Ευρώπη (Δουβλίνο, Λονδίνο κ.λπ.) στην Ανατολική, καθώς οι νεοεισερχόμενες στην ευρωπαϊκή οικογένεια χώρες ψήφιζαν τις πολιτισμικά συγγενείς τους. Φανερό ότι το αισθητικό κριτήριο ήταν πάντα το πιο αδύναμο στις γιουροβιζιονικές επιλογές.
Αλλωστε, ποια «αισθητική»; Η Γιουροβίζιον εξελίχθηκε σε μια βιομηχανία κονσερβαρισμένων ποπ ήχων, η οποία ενισχύθηκε από τους όρους ενός φαντασμαγορικού τηλεοπτικού θεάματος υπηρετώντας τις δεκαετίες της ευρωπαϊκής ευφορίας τους κανόνες μιας παγκοσμιοποιημένης αγοράς. Δηλαδή την ομοιομορφία της μόδας και την καθησυχαστική κατανάλωση πανηγυρτζίδικων εφήμερων σόου. Ηταν η εποχή της κυριαρχίας των αγορών.
Πίσω από αυτήν τη λουσάτη, βιομηχανική γιουροβιζιονική «κουρτίνα», ωστόσο, συνέχισαν να εξελίσσονται επιμέρους πολιτικές επιλογές, παράδειγμα και η εγχώρια κυβερνητική υπερεπένδυση στη γιουροβιζιονική αφασία την εποχή της κορύφωσης του εγχώριου «πάρτι με δανεικά».  
Ακόμη και η φετινή τουρκική συμμετοχή με τον εβραίο στο θρήσκευμα ερμηνευτή εντάσσεται στην ερντογανική προπαγάνδα, που έχει βρει ήδη ανταπόκριση με μια έντονη ιντερνετική συζήτηση όπου νεαροί Τούρκοι δηλώνουν υπερήφανοι που η χώρα τους δείχνει ότι σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ανεξιθρησκία και διαχωρίζουν ότι άλλο «Ισραηλινός» και άλλο «Εβραίος».
Εν τέλει το γιουροβιζιονικό πανηγύρι αποδεικνύεται ένας φαντασμαγορικός καμβάς μιας διευρυμένης βιαστικά Ευρώπης, που πάνω του προβάλλουν από τα πολιτισμικά αποτελέσματα των ιστορικών πολιτικών και γεωπολιτικών ανατροπών της μέχρι οι παραδοσιακές διαφορές εθνικών νοοτροπιών. Οι Βρετανοί λένε ότι είναι «ένα πολύ πολιτικό παιχνίδι» για να χάσουν χρόνο και χρήμα και στέλνουν τον γερόλυκο Χάμπερντινγκ, οι Γάλλοι αγωνίζονται να ανατρέψουν την εικόνα της πολιτισμικής αλαζονείας και στέλνουν τραγούδι ακόμη και με αγγλικό τίτλο και οι Ρώσοι δείχνουν να απολαμβάνουν το πανηγύρι στέλνοντας τις «γιαγιάδες» με μια γιουροβιζιονική έθνικ εκδοχή της συνάντησης των γενεών και των παραδόσεων.