[Το στίγμα της ημέρας] Οι δύο Ελλάδες των εκλογών

Αν στις εκλογές της 6ης Μαΐου 2012 μαζεύτηκαν σύννεφα πάνω από την Ελλάδα, αυτά δεν φαίνονταν στον ουρανό. Η μέρα ήταν καταγάλανη, ηλιόλουστη, πρόωρα καλοκαιρινή. Ισως ο καλός καιρός να δικαιολογεί την άγνοια κινδύνου μεγάλου μέρους του εκλογικού σώματος. Αυτό γύρισε την πλάτη στα κόμματα εξουσίας επιλέγοντας ακραίες πολιτικές προτάσεις στα δεξιά και στα αριστερά.

Ολες οι ενδείξεις συνηγορούν στην εκτίμηση ότι, αν η Ελλάδα είναι κομμένη στα δύο, το ρήγμα είναι και ηλικιακό. Η κάλπη αποτυπώνει επίσης ένα πολιτικό χάσμα γενεών. Είναι, κυρίως, οι ψηφοφόροι κάτω των 45 ετών που επέλεξαν τον αρνητισμό της διαμαρτυρίας σε μια φάση που η χώρα βρίσκεται στο χείλος της καταστροφής. Οι ίδιοι δεν το βλέπουν έτσι. Οι 45 ετών και κάτω είναι η γενιά που όχι μόνο απόλαυσε την ευμάρεια και την ανάπτυξη της τελευταίας εικοσαετίας, αλλά και που δεν έχει γνωρίσει τίποτε άλλο. Οι ψηφοφόροι αυτοί θεωρούν ότι καταστροφή δεν είναι αυτό που έρχεται αλλά αυτό που έζησαν τα δύο τελευταία χρόνια. Γι’ αυτό θέλουν να στείλουν μήνυμα στην Ευρώπη, χωρίς να χαμπαρίζουν αν επιστραφεί στον αποστολέα με γραμματόσημο δραχμής.

Στο πολιτικο-οικονομικό επίπεδο το ανάγλυφο αποτυπώνει δύο Ελλάδες. Την Ελλάδα που θέλει να παραμείνει στο ευρώ αποδεχόμενη τις θυσίες. Και την Ελλάδα που δεν θεωρεί ότι η παραμονή της στο ευρώ προϋποθέτει την τήρηση των υποχρεώσεων του Μνημονίου. Ψήφισαν και οι δύο, με σχεδόν ισοδύναμο αποτέλεσμα.

Μαγικό ραβδί. Ο μεγάλος αριθμός αναποφάσιστων, αλλά και οι ενδείξεις του exit poll υποδεικνύουν ότι όσοι αποφάσισαν στο τέλος δεν πήγαν στο ΠΑΣΟΚ ή στη ΝΔ αλλά στα μικρότερα κόμματα. Γιατί; Διότι ο δικομματισμός – τόσο η Ιπποκράτους όσο και η Συγγρού – έκανε τη χειρότερη προεκλογική καμπάνια της ιστορίας του. Ισως γιατί τελείωσε η Μεταπολίτευση κι έσπασε το μαγικό ραβδί των πελατειακών πολιτικών. Πάντως, ο μάστορας του λόγου Βενιζέλος δεν βρήκε ποτέ τη σωστή λέξη και τη μαγική φράση ώστε να επαναφέρει τους πασόκους στο μαντρί. Δύο στους τρεις δεν επέστρεψαν. Και οι επιτελείς του Σαμαρά ενέδωσαν στον ρομαντισμό των εμμονών μιας εκδοχής της ελληνικής Δεξιάς όπως η απάλειψη των μιναρέδων της Αγίας Σοφίας και η ποίηση του Ελύτη.

Το δεκαπενθήμερο των εκλογών ο δικομματισμός έχασε, δεν κέρδισε ψήφους. Κι αυτό εξηγεί γιατί νωρίς νωρίς χθες βράδυ στη Συγγρού δεν είχαν καμία διάθεση για επαναληπτικές εκλογές, παρά τα όσα έλεγαν την τελευταία εβδομάδα. Στερνή μου γνώση: δεν ξαναπάς στην κάλπη όταν δεν έχεις το momentum. Ή μάλλον όταν το momentum είναι προς τα κάτω.

Ασανσέρ προς τα κάτω αποδεικνύεται και η κυβέρνηση Παπαδήμου. Οποιος μπήκε στον θάλαμο με χειριστή τον Λουκά πέρσι τον Νοέμβριο, βγήκε σε πολύ χαμηλότερο όροφο ή βρέθηκε στο υπόγειο.

Οι διαπιστώσεις αυτές είναι κρίσιμες καθώς η χώρα εισέρχεται στο δεκαήμερο – εφόσον εξαντληθεί η διαδικασία – των διερευνητικών εντολών. Διότι ενδέχεται να λειτουργήσουν αποτρεπτικά για όσους κληθούν να συγκροτήσουν ένα σχήμα συνεργασίας. Ο Ε. Βενιζέλος δεν θέλει να ξαναμπεί μόνο του το ΠΑΣΟΚ σε ασανσέρ συγκυβέρνησης με τη ΝΔ. Η εμπειρία υπήρξε τραυματική. Στην Ιπποκράτους θέλουν να αναλάβουν μνημονιακά και αντιμνημονιακά κόμματα τις ευθύνες τους. Αντιθέτως, ο Α. Σαμαράς θα προσέλθει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για να επιχειρήσει τον σχηματισμό κυβέρνησης. Τσίπρας και Καμμένος κινήθηκαν φυγόκεντρα. Ενώ Παπαρήγα και Κουβέλης επιβεβαίωσαν ότι το ενιαίο μέτωπο της Αριστεράς αποτελεί θνησιγενή εκδοχή κυβέρνησης συνεργασίας.

Προφανώς, υπάρχει έλλειμμα πολιτικής διαπαιδαγώγησης μεγάλου μέρους του εκλογικού σώματος σε σχέση με τα πραγματικά διλήμματα της χώρας. Ο Λ. Παπαδήμος δεν άλλαξε τις αρνητικές προδιαθέσεις μεγάλου μέρους της κοινωνίας.

Ξημέρωμα Δευτέρας η Ελλάδα είναι μια μετέωρη χώρα. Αραγε το είχαν προβλέψει όλοι εκείνοι στις Βρυξέλλες και στο Βερολίνο – τελευταίος ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε – που έκαναν δηλώσεις εκφοβισμού; Το μήνυμα, πάντως, που έδωσε πρέσβης μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας σε κορυφαίο υπουργό της κυβέρνησης Παπαδήμου λίγες ώρες πριν κλείσουν οι κάλπες ήταν ωμό: «Δεν ξέρω τι θα κάνετε, αλλά θα πρέπει να φτιάξετε κυβέρνηση με πλειοψηφία στη Βουλή!». Η αντίδραση των ξένων είναι η παράμετρος που έχει υποεκτιμηθεί στα κομματικά επιτελεία.