Παιχνίδια ισχύος στη Σινική Θάλασσα

Εστω και αν είχε προγραμματιστεί από καιρό, το σενάριο της κοινής ναυτικής άσκησης των Φιλιππινών και των ΗΠΑ, που διεξήχθη την Τετάρτη 25 Απριλίου στις όχθες του φιλιππινέζικου νησιού Παλάβαν, δεν μπορούσε να είναι λιγότερο σαφές: το Πολεμικό Ναυτικό και των δύο χωρών, που συνδέονται με αμοιβαία αμυντική συνθήκη, έπρεπε να ανακαταλάβει ένα νησάκι που είχε πέσει στα χέρια τρομοκρατών.

Το μεγαλύτερο μέρος της άσκησης διαδραματίστηκε 570 χλμ. μακρύτερα, στο Σκάρμπορο, ένα σύμπλεγμα υφάλων και ακατοίκητων βραχονησίδων που αποτελούν μέρος της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης των Φιλιππινών και θέατρο της τελευταίας αντιπαράθεσης ανάμεσα στους Φιλιππινέζους και στους Κινέζους.

Η Κίνα, οι ακτές της οποίας βρίσκονται σε απόσταση άνω των 1.200 χλμ., διεκδικεί μια απαράγραπτη κυριαρχία επί του Σκάρμπορο, επικαλούμενη τους ίδιους ιστορικοπολιτισμικούς λόγους που την κάνουν να θεωρεί δική της μια ζώνη τόσο μεγάλη όσο η Μεσόγειος στη Νότια Σινική Θάλασσα. Η περιοχή αυτή, η οποία αποκαλείται από τους Κινέζους «η γραμμή με τις εννέα κουκκίδες», κρύβει ολόκληρη σειρά από αρχιπελάγη: η Κίνα δεν ελέγχει παρά ένα μικρό μέρος τους (όπως τα Νησιά Παρασέλ), αλλά τα διεκδικεί όλα, προς μεγάλη απογοήτευση των παράκτιων χωρών.

Οι εντάσεις στη Νότια Σινική Θάλασσα έχουν επίσης αιτία τον έλεγχο των φυσικών πόρων. Σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στην Κίνα, η ζώνη μπορεί να περιέχει το αντίστοιχο 213 δισεκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου, δηλαδή το 80% των αποθεμάτων της Σαουδικής Αραβίας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ομίλου BP, η περιοχή περιέχει επίσης τα πενταπλάσια από τα αποθέματα φυσικού αερίου που είναι γνωστά στις ΗΠΑ. Ορισμένοι ειδικοί στα θέματα της Νοτιοανατολικής Ασίας επισημαίνουν έτσι ότι, κατά την άποψη του Πεκίνου, κάθε χρόνο «κλέβονται» από την Κίνα 1,4 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα εξαιτίας της «παράνομης» εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων που γίνεται από το Βιετνάμ, τις Φιλιππίνες, την Ινδονησία και τη Μαλαισία.

Η εξερεύνηση και η εκμετάλλευση των ενεργειακών ή των αλιευτικών πόρων οδήγησαν τα τελευταία χρόνια σε όλο και πιο συχνές συγκρούσεις – όπως στις αρχές Απριλίου στο Σκάρμπορο, όπου κινεζικά περιπολικά σκάφη έσπευσαν σε βοήθεια δέκα αλιευτικών που είχαν μπλοκαριστεί από τα σκάφη της Ακτοφυλακής των Φιλιππίνων, κάνοντας τη Μανίλα να στείλει μια φρεγάτα που τελικά εγκατέλειψε τη ζώνη μετά την αποχώρηση μερικών από τους κινέζους ψαράδες.

Το Πεκίνο επέλεξε όμως την αποκλιμάκωση, στέλνοντας ταυτόχρονα αντιφατικά σήματα, με υπόβαθρο αμοιβαίες κυβερνοεπιθέσεις. «Για την Κίνα ο δρόμος είναι στενός, ανάμεσα στη βούλησή της να επιβάλει την αυθεντία της σε αυτή τη ζώνη και στην προσπάθειά της να αποφύγει να επιστρέψουν σε αυτή μαζικά οι Αμερικανοί», εκτιμά ο Ζαν-Πιερ Καμπεστάν, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Βαπτιστών του Χονγκ Κονγκ. Η αμερικανική επιστροφή στην περιοχή από το 2011, δίπλα στον φιλιππινέζο σύμμαχο αλλά και δίπλα στον παλαιό βιετναμέζο εχθρό, έχει αναμφίβολα χρησιμεύσει ως σινιάλο συναγερμού για το Πεκίνο, εφόσον η Κίνα έχει επίσης δώσει ενδείξεις αυτούς τους τελευταίους μήνες ότι χαλαρώνει τη θέση της, τουλάχιστον στο διπλωματικό μέτωπο.