e-mail

Αφήσανε

τ’ Αμπελάκια και πάνε για πουρνάρια

Αγαπητή Φοίβη Αθηναίου.

Επιστρέφοντας από μία εκδρομή στον Ολυμπο η περιηγητική μου διάθεση με παρακίνησε να σταματήσω στα Αμπελάκια. Οπου και θέλησα να επισκεφθώ το φημισμένο Αρχοντικό του Γεωργίου Σβαρτς που κτίστηκε το 1778 ως κατοικία του προέδρου του Συνεταιρισμού των Αμπελακίων και έδρα της πρώτης συνεταιριστικής οργάνωσης στον κόσμο. Το οποίο ως διατηρητέο κτίριο (ανήκει από το 1970 στο υπουργείο Πολιτισμού) διαφυλάττει στοιχεία ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής και φυσικά στοιχεία ενός ανθηρού κεφαλαίου της ελληνικής οικονομίας.

Το Αρχοντικό πήρε το όνομά του από τον έμπορο-ιδιοκτήτη του Γεώργιο Μαύρο ο οποίος εξήγε στη Γερμανία βαμβακερά νήματα, βαμμένα κόκκινα από τη φυτική βαφή που επεξεργάζονταν οι κάτοικοι της περιοχής από το φυτό ριζάρι. Ο έλληνας έμπορος, γνωστός πλέον στη Βιέννη ως Σβαρτς (στα γερμανικά το μαύρο χρώμα) τα πήγε καλά στις εξαγωγές τότε, όπως και όλος ο συνεταιρισμός των εμπόρων στα Αμπελάκια. Κι επειδή αναφερόμαστε στον 18ο αιώνα δεν σκέφτηκε να τραβήξει τα κέρδη του σε κάποια τράπεζα του Αμβούργου, αλλά προτίμησε να τα κρατήσει εντός της περιοχής που τόσο γενναιόδωρα έδωσε στους ανθρώπους τους θησαυρούς της.

Για την ιστορία, γύρω στα 1750-1760, σχηματίστηκε η πρώτη συντροφιά οικογενειακής μορφής. Το 1780 αποφασίστηκε η ένωση όλων των συντροφιών σε μια Κοινή Συντροφιά, για να εξαλειφθεί ο ανταγωνισμός, και εξήγαν τα προϊόντα τους σε περισσότερες από 10 χώρες της Ευρώπης. Την ιδέα αυτή είχε ο Γεώργιος Σβαρτς που μαζί με τον αδερφό του Δημήτριο γνώριζαν τους κανόνες του εμπορίου, καθώς εργάστηκαν επί χρόνια στη Βιέννη.

Ολοι οι Αμπελακιώτες ήταν μέτοχοι της Κοινής Συντροφιάς και Αδελφότητας. Είχαν ίσα προνόμια είτε ήταν γαιοκτήμονες, είτε εργάτες, είτε κεφαλαιούχοι. Ενώ στα υποκαταστήματα, σε πόλεις όπως η Βιέννη και το Λονδίνο, εργάζονταν Αμπελακιώτες και παράλληλα σπούδαζαν και μάθαιναν ξένες γλώσσες. Και μια ακόμη πρωτοποριακή ιδέα: η Γενική Συνέλευση διένεμε τα κέρδη στο τέλος της οικονομικής χρονιάς, φροντίζοντας πρώτα για τη νοσοκομειακή περίθαλψη και την εκπαίδευση και ό,τι περίσσευε στο τέλος το μοιράζονταν οι γαιοκτήμονες, οι εργάτες, οι κεφαλαιούχοι.

Προκομμένοι άνθρωποι, ρομαντικά χρόνια και φτάνω στο διά ταύτα του 21ου αιώνα και της πολιτισμικής μας πανωλεθρίας.

Ναι, κυρία Αθηναίου, η οικονομική κρίση είναι προπάντων απειλή για τον πολιτισμό. Καθώς με πρόφαση τις περικοπές και το «συμμάζεμα» του δημόσιου ελλείμματος όπως ήταν αναμενόμενο το Αρχοντικό Σβαρτς καταρρέει χρόνο με τον χρόνο.

Οι επισκέπτες δεν είναι πολυάριθμοι ώστε τα 2 ευρώ που είναι το αντίτιμο εισιτηρίου να επαρκούν για τη συντήρησή του. Οι ξύλινες κατασκευές παραδίδονται στη φθορά του χρόνου και στο σαράκι. Οι τοιχογραφίες ξεθωριάζουν. Οι μεγαλορρήμονες υποσχέσεις της πολιτικής για μεταρρυθμίσεις προφανώς δεν περικλείουν την αφήγηση της Ιστορίας μέσα από μνημεία πολιτισμού. Ούτε καν οι τουριστικές νέες διαδρομές (σαν αυτές που μας υπέδειξε η επικεφαλής του ΔΝΤ, για να αναπτύξουμε τη βιομηχανία του τουρισμού) δεν περιλαμβάνουν το σχετικό δρομολόγιο.

Ευχαριστώ για τη φιλοξενία,

Ευανθία Σπυροπούλου

Τι να πει κάποιος στην Ελλαδάρα του εκ-πολιτισμού, αγαπητή Ευανθία. Οπου ό,τι πολιτιστικό είναι το πρώτο που τρώει τη μεγάλη περικοπή και όπου όλα τα κόμματα το θυμούνται μόνον για προεκλογικούς λόγους. Και παρότι κάποια χρήματα έχουν δοθεί σποραδικά, τα έργα μένουν στη μέση γιατί πάντα βρίσκουν κάτι άλλο πιο «γοητευτικό» (ίσως και για τις τσέπες κάποιων) για να ρίξουν τα επιπλέον χρήματα. Και έτσι αφήνουν τον πολιτισμό μας, αναίσχυντα να ρημάξει, έρμαιο στα μεγάλα λόγια εθνικιστών και εθνικοπαραφρόνων…

Απελθέτω

από μένα, μπάρμπα

Αγαπητή Φοίβη,

Δεν σας είδα να σχολιάζετε το βιντεάκι της εκ Τουρκίας ορμώμενης, λόγω καριέρας σε τουρκικά σίριαλ, Κατερίνας Μουτσάτσου, με τον εθνικό ύμνο στο φόντο και με τον τίτλο «I’m Hellene» (όχι greek, αλλά hellene, χελίν!), όπου ακούγεται με φόντο τον εθνικό ύμνο να λέει: «Δεν είμαι δημόσιος υπάλληλος, ούτε κλέφτης, δεν πίνω ούζο κάθε λεπτό της ζωής μου, δεν λέω όπα κάθε δευτερόλεπτο. Η χώρα μου είναι Δημοκρατία, η αλήθεια είναι ότι εφηύρε τον όρο. Εμείς εφηύραμε τη Δύση. Αν σήμερα χρωστάω, παρεμπιπτόντως δεν είμαι η μόνη» και άλλα.

Με εκτίμηση, Ακης Δερτιλής

Εσείς θα διαθέτατε παραπάνω χρόνο, αγαπητέ Ακη, σε ένα βιντεάκι που χρησιμοποιεί δίχως ντροπή τον εθνικό μας ύμνο, που αντιγράφει παλαιότερο καναδέζικο βίντεο και που – όπως σωστά παρατήρησε συνάδελφος – είναι εν τέλει σαν κομμένη σκηνή από το «My Big Fat Greek Wedding» ή ελληνιστί «Γάμος α λα ελληνικά», σε σκηνοθεσία Καρατζαφέρη – με ολίγη Μπάρμπα;