[Ανορθόδοξα] Πόσο απέχει η 21η Απριλίου 1967

Η 21η Απριλίου του 1967 απέχει από την 21η Απριλίου του 2012 σαράντα πέντε συναπτά έτη, μισόν αιώνα, μια ολόκληρη εποχή και μιαν άλλη Ελλάδα. Πόσο μακριά είναι η μικρή βαλκανική χώρα της δεκαετίας του εξήντα, με τις ανοιχτές ακόμη πληγές του Εμφυλίου, τα σύνορα με το Σύμφωνο της Βαρσοβίας, τον αβέβαιο κοινοβουλευτισμό, το παπαδοπούλειο καθαρευουσιάνικο ιδιόλεκτο και την παντοδύναμη αμερικανική πρεσβεία; Αρκετά μακριά ώστε οι παλαιότεροι, όσοι την έζησαν, να την έχουν αρχειοθετήσει κάπου στα ράφια του παρελθόντος και οι νεότεροι να μην έχουν τα μέσα για να την αναγνωρίσουν. Οι νεότεροι, αυτοί που μεγάλωσαν σε μια χώρα όπου οι δημοκρατικοί θεσμοί λειτουργούσαν, ο εκάστοτε πρωθυπουργός της μιλούσε ισότιμα με τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, έβγαινες από τα σύνορά της χωρίς να περνάς από ανάκριση και κατανάλωνε με την άνεση του νεόπλουτου το νόμισμά της που περνούσε παντού. Αυτή τη χώρα που σήμερα παραπαίει καταχρεωμένη, με δημοκρατικούς θεσμούς απαξιωμένους στη συνείδηση των πολιτών της. Μας λένε πως η σωτηρία αυτής της χώρας, της έστω ημιερειπωμένης, είναι το ζητούμενο που θα βγει από τις κάλπες. Μπορεί. Εκείνο όμως που δεν τολμάει κανείς να πει είναι πως η σημερινή κατάσταση της Ελλάδας δείχνει ότι η απόσταση που μας χωρίζει από εκείνη τη χώρα που κάποτε έδεσαν χεροπόδαρα πέντε συνταγματάρχες δεν είναι και τόσο μεγάλη.

Δεν αναφέρομαι στα τρομολαγνικά σενάρια περί κατάλυσης της δημοκρατίας. Αυτά ας τα αφήσουμε να στοιχειώνουν εκεί όπου ανήκουν, στις διάφορες θεωρίες της συνωμοσίας. Αναφέρομαι στην παθογένεια που τόσα χρόνια περιφερόταν ανάμεσά μας και τώρα που μείναμε γυμνοί, χωρίς το πρόσχημα του πλούτου, χορεύει στο προσκήνιο. Ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες που απευθύνουμε στην πολιτική ζωή της μεταπολίτευσης; Την αντιμετώπιση του πολίτη ως πελάτη, την αυθαιρεσία της ατιμωρησίας, την κατάργηση κάθε αξιολόγησης, άρα την αναξιοκρατία. Επονται η διαφθορά και τα παρελκόμενα. Μήπως όμως αυτά όλα δεν είναι εφευρήματα του κοινοβουλευτισμού της μεταπολίτευσης αλλά κληροδοτήματα που επέζησαν αθόρυβα και αόρατα, ακόμη και μετά την κατάρρευση του οικοδομήματος της χούντας, στην κοινωνία που είχε γίνει οροθετική; Η χούντα δεν εγκατέστησε τις πελατειακές σχέσεις προκειμένου να εξασφαλίσει το λαϊκό έρεισμα που δεν είχε; Η χούντα δεν κατάργησε την αξιοκρατία, ακόμη και στο στράτευμα, προκειμένου να αποκτήσει συμμάχους; Η αυθαιρεσία της εξουσίας των συνταγματαρχών δεν λειτούργησε με το αίσθημα της ατιμωρησίας; Η Ελλάδα του 1974 ήταν διψασμένη για τη δημοκρατία και την πολιτική που είχε στερηθεί για μια ολόκληρη επταετία. Σου έφτανε που μπορούσες να μιλάς ελεύθερα, να διαβάζεις την εφημερίδα που θέλεις και να ψηφίζεις όποιον θέλεις χωρίς να σε ελέγχει κανείς. Ολα τα υπόλοιπα ήταν λεπτομέρειες. Πολλοί πίστεψαν πως έφτανε η ένταξή μας στην Ευρώπη για να θεραπευθούμε από τις εγγενείς παθογένειες. Μόνον που την Ευρώπη τη φορέσαμε σαν κοστούμι που έκρυβε τα παχάκια και τα στραβά κανιά και άφηνε γύρω μας μια γενική εντύπωση κομψότητας. Τώρα που το κοστούμι χάλασε, μπορούμε να πούμε πως στη διάρκεια του μισού αυτού αιώνα χάσαμε πολλά, κερδίσαμε όμως τη συνείδηση της παθογένειας. Ή μήπως όχι;