Μπερνάνκι: Υποφέρουμε ακόμα από την κρίση του 2008

Η ομιλία του προέδρου της ομοσπονδιακής τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) Μπεν Μπερνάνκι στο συνέδριο που διοργάνωσε η κεντρική τράπεζα στην Ατλάντα θα μπορούσε να έχει τον τίτλο «διδάγματα από την κρίση».

Η κεντρική διαπίστωση του αμερικανού τραπεζίτη ήταν ότι «σχεδόν τριάμισι χρόνια μετά τις πιο σκοτεινές μέρες της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η οικονομία μας δεν έχει απομακρυνθεί εντελώς από τις συνέπειές της».

Ο Μπερνάνκι επέλεξε να μιλήσει με μετριοπάθεια και αυτοσυγκράτηση τόσο για την προ της κρίσης περίοδο όσο και για τα «απόνερα» της οικονομικής περιδίνησης που έπληξε τις ΗΠΑ και εν συνεχεία την παγκόσμια οικονομία μετά το 2008.

Αλλωστε, γνωρίζει ότι από το «βιογραφικό» του δεν λείπουν οι σκοτεινές σελίδες. Ο ίδιος ανέλαβε την προεδρία της κεντρικής τράπεζας δυόμισι χρόνια πριν από την κατάρρευση της Lehman Brothers (τον Φεβρουάριο του 2006) και αρκετό καιρό προτού ξεσπάσει η κρίση των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων που πυροδότησαν το οικονομικό τσουνάμι. Οι κατηγορίες που του προσάπτουν οι επικριτές του είναι ότι «δεν κατάφερε να προβλέψει την επερχόμενη κρίση αλλά και να σώσει την Γουόλ Στριτ» όπως έγραφαν στο αποκορύφωμα της οικονομικής κατάρρευσης οι «New York Times». Εκτοτε ο Μπερνάνκι προσπάθησε με αλλεπάλληλες ενέσεις ρευστότητας να διατηρήσει ζωντανό το τραπεζικό σύστημα και την πραγματική οικονομία.

«Ενα από τα πιο σημαντικά διδάγματα της οικονομικής κρίσης ήταν ότι η μεγέθυνση του αποκαλούμενου “σκιώδους τραπεζικού συστήματος” δημιουργεί περισσότερες διόδους μετάδοσης των κρίσεων, τόσο στο χρηματοπιστωτικό σύστημα όσο και στην οικονομία» δήλωσε από το βήμα του συνεδρίου ο Μπερνάνκι.

Οι επισημάνσεις του για την ανάγκη αυξημένου ελέγχου επί των κινήσεων των κερδοσκοπικών κεφαλαίων (hedge funds) δείχνουν αναμφίβολα ότι η Fed έχει πάρει το μάθημά της μετά το σκάσιμο της φούσκας της αγοράς κατοικίας. «Τα τελευταία χρόνια αυξήσαμε σημαντικά τις προσπάθειες επιβολής ελέγχου. Αναπτύσσουμε ένα πλαίσιο προκειμένου να προλάβουμε πιθανό συστημικό κίνδυνο στο μέλλον» είπε ο επικεφαλής της Fed. Οι ίδιες διαπιστώσεις όμως επιδέχονται και μια δεύτερη, λιγότερο τιμητική για την αμερικανική τράπεζα, ανάγνωση. Το γεγονός ότι – περίπου τέσσερα χρόνια μετά την πιο βαθιά κρίση που πυροδοτήθηκε από την ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία των σύνθετων χρηματοπιστωτικών προϊόντων – δεν υπάρχει ακόμα επαρκής εποπτεία της κερδοσκοπίας είναι ενδεικτικό της έλλειψης βούλησης ή απλώς της αδυναμίας δράσης εκ μέρους της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και της Fed.

Προφανώς μένουν ακόμα πολλά να γίνουν προς αυτή την κατεύθυνση. Ο Μπερνάνκι αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ομιλίας στις νέες πρωτοβουλίες των εποπτικών αρχών για τον έλεγχο της «χρηματοπιστωτικής καινοτομίας», δηλαδή για τη θέσπιση κανόνων διαπραγμάτευσης των ευφάνταστων τίτλων που προωθούν στις αγορές οι επενδυτικές τράπεζες.

Ωστόσο ο ίδιος παραδέχτηκε ότι άλλες πρωτοβουλίες, όπως ο «Κανόνας Βόλκερ» που περιορίζει τις επικίνδυνες τοποθετήσεις κεφαλαίων από τις τράπεζες, «είναι εξαιρετικά περίπλοκες» και, συνεπώς, η αποτελεσματικότητά τους θα είναι περιορισμένη σε διεθνές επίπεδο.