Δεν «αμάρτησε»
μόνον η Ελλάδα με τα swaps
της Goldman Sachs
Το «μακιγιάρισμα» του χρέους με πολύπλοκες χρηματοοικονομικές συμφωνίες δεν είναι πατέντα της Goldman Sachs που επινοήθηκε ειδικά για την Ελλάδα. Μία δεκαετία πριν από τη χώρα μας το Βέλγιο είχε ήδη αρχίσει να εφαρμόζει τη μέθοδο swap για να «ομορφύνει» τα δημοσιονομικά του μεγέθη, ενώ λίγα χρόνια μετά ακολούθησε και η Ιταλία. Και ενώ κάποιοι ειδικοί χτυπούσαν το καμπανάκι για τις εν λόγω πρακτικές από τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, οι αρμόδιοι ελεγκτές υποστήριζαν ότι δεν υπήρχε απολύτως κανένα πρόβλημα. Αποτέλεσμα ήταν έως το 2008, οπότε και εντάχθηκαν τα swaps σε ρυθμίσεις, να έχουν καταφύγει σε «εξωτικές συμφωνίες» και η Πορτογαλία και η Πολωνία, ενώ ενδείξεις υπάρχουν και για την υποδειγματική σε θέματα στατιστικής Γερμανία.
Και έτσι εγείρεται το ερώτημα: αφού επρόκειτο για μια τόσο διαδεδομένη πρακτική καμουφλάζ των οικονομικών στοιχείων, γιατί ολόκληρος ο πλανήτης έπεσε πάνω στην Ελλάδα για τη συμφωνία με την Goldman Sachs;
«ΤΑ ΝΕΑ», έπειτα από μακρόχρονη έρευνα για τα swaps που οι διαχειριστές κρατικού χρέους προσπαθούν εδώ και χρόνια να κρατήσουν κρυφά, ρίχνουν φως στις μεθόδους μεγάλων τραπεζών της Γουόλ Στριτ και στη βοήθεια που προσέφεραν με το αζημίωτο σε ευρωπαϊκά κράτη ώστε να καμουφλάρουν τα δημοσιονομικά τους μεγέθη.
«Ηταν σαν να εισπράττει κάποιος 100 σήμερα και να ξεπληρώνει 150 έπειτα από 10-15 χρόνια. Η καλή πρακτική στη λογιστική είναι να αναγνωρίζεται το χρέος των 150 σήμερα και να πληρώνονται τα χρεολύσια που ανέρχονται σε 50 μέσα στην περίοδο των 10-15 χρόνων. Αντ’ αυτού η κυβέρνηση πιθανότατα αναγνώρισε σήμερα τα 100 ως έσοδα, βελτιώνοντας τα στοιχεία του ελλείμματος, και πέρασε τις δαπάνες 10-15 χρόνια αργότερα. Τόσο απλά. Τώρα, όσο για τα 50 που δεν αναγνώρισαν ως τόκο, υπάρχει πάντα το επιπρόσθετο ερώτημα αν η κυβέρνηση πλήρωνε την τράπεζα περισσότερο από τις τιμές της αγοράς για να την αποζημιώσει για το ρίσκο. Επιπλέον, ποτέ δεν θα μάθουμε αν η τράπεζα εξασφάλισε και άλλων ειδών χάρες επειδή βρισκόταν σε θέση ισχύος και γνώριζε τη συμφωνία που η κυβέρνηση ήθελε να αποκρύψει», λέει στα «ΝΕΑ» ο ιταλός οικονομολόγος Γκουστάβο Πίγκα, ο οποίος πρώτος το 2001 δημοσίευσε σε έρευνά του δείγμα «αμαρτωλού» swap στο οποίο προχώρησε μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα στα μέσα της δεκαετίας του 1990.
«Αυτές οι συμφωνίες δεν ήταν απαγορευμένες ούτε μυστικές. Ξέραμε ότι περισσότεροι στην Ευρωπαϊκή Ενωση έκαναν swap κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 και μετά, έως την περίοδο όπου έπεσαν πολύ τα επιτόκια. Ηταν μάλιστα τόσο συνηθισμένες αυτού του είδους οι συμφωνίες που στα τέλη της δεκαετίας του 1990 η Ελλάδα έκανε ρολ όβερ περίπου το 60% του χρέους της σε συνάλλαγμα με συμφωνίες σουάπ από χρόνο σε χρόνο», λέει άνθρωπος που γνώριζε σε βάθος τα στοιχεία του ελληνικού χρέους εκείνη την περίοδο. Το ποσό που αναφέρει ότι «ρόλαρε» με τέτοιες συμφωνίες μπορεί να φθάνει και στα 20 δισ. ευρώ.
Τα πράγματα δεν διέφεραν πολύ στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Ο Γκουστάβο Πίγκα, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Ρώμης, που διενήργησε έρευνα για τη χρήση χρηματοοικονομικών προϊόντων υψηλού ρίσκου από τις κυβερνήσεις, κατέγραψε έπειτα από πάμπολλες προσωπικές συνεντεύξεις με ευρωπαίους διαχειριστές χρέους το ύψος των swaps που είχαν κάνει στα τέλη του 1999: η Αυστρία έφθανε στα 18,16 δισ. ευρώ, το Βέλγιο 22,95 δισ., η Φινλανδία 8,66 δισ., η Ιρλανδία 11,92 δισ., η Ιταλία 10 δισ., η Πορτογαλία 7,04 δισ., η Ισπανία 3,65 δισ. ευρώ. Και δεν ήταν μόνο οι χώρες της ευρωζώνης: ο Καναδάς είχε 10,6 δισ. ευρώ σε swaps, το Ηνωμένο Βασίλειο 3,5 δισ., η Σουηδία 75,72 δισ. ευρώ.
Ο Πίγκα δηλώνει σήμερα ότι το 2000 δεν υπήρχε τρόπος να γνωρίζει κανείς αν και σε τι ποσοστό αυτά τα swaps ήταν τόσο πολύπλοκα και εκτός των δεδομένων της αγοράς (off-market), όπως το ελληνικό με την Goldman Sachs. Τα σουάπ για τα οποία ο ιταλός οικονομολόγος συγκέντρωνε τα στοιχεία χωρίζονταν σε συναλλαγματικά – σαν αυτό που έκανε η Ελλάδα, ανεξάρτητα από τον βαθμό πολυπλοκότητας – και σε επιτοκίου. Μάλιστα, ο Πίγκα κατάφερε να αποσπάσει και από διαχειριστές χρέους λεπτομέρειες για τον τύπο των swaps: π.χ. το 90% των βελγικών σουάπ ήταν συναλλάγματος και το 10% επιτοκίου, στη Φινλανδία το 54% ήταν συναλλάγματος, στην Ιρλανδία το 67%, στην Ιταλία το 100%… «Και μόνο το ότι κάποιοι έδιναν στοιχεία για τα σουάπ ήταν θαύμα. Πιστεύω ότι πολλές χώρες δεν χρησιμοποιούσαν τα off-market swaps για “γκρι”, διφορούμενους σκοπούς», δήλωσε ο Πίγκα στη γραπτή συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ».
Παρά το γεγονός ότι τα συμβόλαια του 2001 με την Goldman Sachs δεν έχουν δημοσιοποιηθεί, έγκυρες πηγές αναφέρουν ότι επρόκειτο για swap ονομαστικής αξίας 10 δισ. ευρώ, μέσω του οποίου θα αποκρυπτόταν χρέος ύψους 2,8 δισ. ευρώ. Από την πλευρά της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας τις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία κινούσε η γεννημένη στη Νιγηρία και με σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης Αντιγόνη Λουδιάδη. «Μπορεί να μη μιλούσε πολύ καλά ελληνικά, η προφορά της ήταν παράξενη, αλλά φαινόταν πανέξυπνη», λέει άνθρωπος που την είχε συναντήσει. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κ. Λουδιάδη ήταν γνωστή στους Ελληνες από τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Μάλιστα, λέγεται ότι σε προσφορά για swap που είχε κάνει άλλη επενδυτική τράπεζα στην Ελλάδα δύο-τρία χρόνια προτού συναφθεί η συμφωνία με την Goldman Sachs, η κ. Λουδιάδη ρωτήθηκε τι πιστεύει και εκείνη απάντησε ότι «δεν συμφέρει, είναι σκανδαλώδης». Ωστόσο η προσφορά της ίδιας δεν διέφερε και πολύ: ενώ η χώρα μας προσπάθησε να καλύψει 2,8 δισ. ευρώ το 2001, δέκα χρόνια μετά η Eurostat μας ανάγκασε να εγγράψουμε στο χρέος πάνω από 5,1 δισ. ευρώ. «Η 11η Σεπτεμβρίου και η οικονομική συγκυρία μετά, με την πτώση των επιτοκίων, επηρέασαν πάρα πολύ τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης συμφωνίας», αναφέρουν άνθρωποι που γνωρίζουν το εν λόγω παρασκήνιο και τις εξελίξεις.
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά 
Google news
