[Ανορθόδοξα] Και η τιμή τιμή δεν έχει

Η Αφροδίτη της Μήλου ξεθάφτηκε περίπου με τον ίδιο τρόπο που βρέθηκε η Κόρη της Χασιάς. Ενας αγρότης, ονόματι Γιώργος Κεντρωτάς, πήγε να μαζέψει πέτρες από το χωράφι του και την είδε να τον κοιτάζει ξαπλωμένη ανάσκελα. Ακολούθησαν οικονομικές και πολιτικές διαπραγματεύσεις. Από τη μια, τη διεκδικούσαν δύο αξιωματικοί του Γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού, των οποίων το πλοίο έτυχε να βρίσκεται για ανεφοδιασμό στο νησί. Από την άλλη, ένας έλληνας μοναχός, απεσταλμένος του οθωμανού αξιωματούχου Νικολάκη Μουρούζη. Τελικά οι Γάλλοι, που τους χρηματοδότησε ο πρέσβης τους στην Κωνσταντινούπολη, κέρδισαν τον πλειστηριασμό, αν θυμάμαι καλά έδωσαν γύρω στα δύο χιλιάδες πιάστρα στους προεστούς της Μήλου. Κι έτσι η Αφροδίτη έγινε παγκόσμια σταρ, ένα από τα δύο δημοφιλέστερα εκθέματα του Λούβρου μαζί με την Τζοκόντα.

Η ιστορία αυτή που διαδραματίστηκε το 1820 ανήκει βέβαια στη ρομαντική εποχή της αρχαιολογίας. Ούτε αρχαιολογική νομοθεσία υπήρχε ούτε ελληνικό κράτος, σε αντίθεση με το 2012 όπου και αρχαιολογική νομοθεσία υπάρχει και κράτος – αυτό που αποκαλείται κράτος. Ο δε γιδοβοσκός που είχε στη στάνη του την αρχαϊκή Κόρη όχι μόνον ήξερε πως παρανομεί, αλλά είχε αποτιμήσει και την αξία της. Ηθελε να την πουλήσει 500.000 ευρώ, στο ένα τέταρτο της αξίας της η οποία, όπως άκουσα, εκτιμήθηκε σε περίπου δύο εκατ. ευρώ.

Αφήνω κατά μέρος την αστυνομική πλευρά της υπόθεσης. Αφήνω και ορισμένα πρακτικά ζητήματα που θα αντιμετώπιζαν ο επίδοξος πωλητής όπως και οι αγοραστές του. Καλά τα κοσμήματα που άρπαξαν από το Μουσείο της Ολυμπίας, αλλά ένα άγαλμα ύψους 1,20 μ. πώς το μεταφέρεις χωρίς να σε πάρει είδηση κανείς; Θα μου πείτε, πάντα υπάρχουν τρόποι. Αφήνω κατά μέρος και τις τραγελαφικές ταλαιπωρίες που, από ό,τι λένε, υφίστανται όσοι βρίσκουν αρχαίους θησαυρούς και τους παραδίδουν στο κράτος για να εισπράξουν τη νόμιμη αποζημίωση.

Και στέκομαι για λίγο σε αυτό το τελευταίο, στη νόμιμη αποζημίωση. Με ποιον τρόπο ορίζεται η εμπορική αξία αγαθών που η πραγματική τους αξία ορίζεται από το ότι δεν έχουν εμπορική αξία, κοινώς δεν είναι εμπορεύσιμα, τουλάχιστον νομίμως; Με ποιο μέτρο η αξία της Κόρης αποτιμήθηκε, έστω προχείρως, στα δύο εκατ. ευρώ; Υποθέτω πως δεν έπαιξε ρόλο ούτε η καλλιτεχνική του αξία ούτε η αρχαιότητά του ούτε το μέγεθός του ούτε το βάρος των υλικών του. Υποθέτω επίσης ότι το μόνο μέτρο θα ήταν η τιμή που θα έπιανε αν το άγαλμα δεν είχε ανακαλυφθεί από την Αστυνομία, αν ο γιδοβοσκός είχε εισπράξει το αντίτιμο, αν αυτοί που το αγόραζαν το μεταπουλούσαν και αν κάποια στιγμή εμφανιζόταν σε κάποιον πλειστηριασμό ή σε κάποια ιδιωτική συλλογή κάπου στον κόσμο.

Συμπέρασμα, ο μόνος τρόπος για να εκτιμηθεί η αξία ενός αρχαιολογικού θησαυρού σε χρήματα είναι η τιμή που θα μπορούσε να πιάσει στο εμπόριο της αρχαιοκαπηλίας. Και η νόμιμη αποζημίωση βασίζεται στην εκτιμώμενη παράνομη διακίνησή του. Παράδοξο; Από τα ωραία παράδοξα του κόσμου μας, ή μάλλον ακόμη μία απόδειξη ότι και η λογική έχει τα όριά της.