[Ανορθόδοξα] Η εαρινή ισημερία της ποίησης

Ο μακαρίτης Αγγελος Βλάχος έλεγε πως στην πραγματικότητα ο Σεφέρης είχε γράψει τον περίφημο στίχο «Οπου κι αν ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει» διότι ήταν διπλωμάτης και όταν ταξίδευε όντως η Ελλάδα τον πλήρωνε – ο Βλάχος πρόφερε το «ρο» ελαφρώς ως «γο». Μικρή ανεκδοτολογική προσφορά στην παλαιά διαμάχη ποίησης και πεζογραφίας που σημάδεψε, εκτός των άλλων, την ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας.

Η αλήθεια είναι ότι αν κοιτάξεις το λογοτεχνικό πανόραμα των δύο τελευταίων αιώνων, οι πεζογράφοι κινούνταν πάντα στο μεταίχμιο μιας πνευματικής ζωής που ζούσε στον αστερισμό της ποίησης. Σκέφτομαι πολλές φορές, για να πάρω κουράγιο, πόσο μόνος θα αισθανόταν ο Ροΐδης στο περιβάλλον της εποχής του. Ο Βιζυηνός, που στο σχολείο μάς τον δίδασκαν μόνο ως ποιητή, πέθανε στο ψυχιατρείο. Ο Παπαδιαμάντης έγραφε μεροδούλι μεροφάι και μπεκρόπινε όταν δεν έψελνε στον Αγιο Ελισαίο. Ακόμη και ο Καζαντζάκης, προκειμένου να νομιμοποιήσει το έργο του στη συνείδηση των αναγνωστών του, δήλωνε – στην αρχή τουλάχιστον – ποιητής. Για να μη μιλήσω για τα όσα τράβηξαν από τους συντρόφους τους της Αριστεράς ο Αρης Αλεξάνδρου με το «Κιβώτιο» και ο Στρατής Τσίρκας με τις «Ακυβέρνητες Πολιτείες».

Είμαστε «ποιητικός λαός» τρόπον τινά. Και έχουμε μεγάλη ποιητική παράδοση, είναι η αλήθεια, που τη στήριξαν με το έργο τους μεγάλοι ποιητές. Τα δύο Νομπέλ του Σεφέρη και του Ελύτη δεν είναι τυχαία. Ούτε η παγκόσμια φήμη του Καβάφη. Τόσο «ποιητικός» που, όπως έλεγε κάποτε ο μακαρίτης Δεσποτίδης, ο ιστορικός εκδότης του Θεμέλιου, κάποτε πρέπει να καταργηθεί το εφάπαξ διότι την εποχή εκείνη, δεκαετία του εξήντα, όσοι έβγαιναν στη σύνταξη εξέδιδαν και από μια ποιητική συλλογή για να εκφρασθούν. Τότε βέβαια κανείς δεν μπορούσε να φαντασθεί ότι θα φτάσει η μέρα που το εφάπαξ θα καταργηθεί και ότι οι ποιητές θα διαδηλώνουν στο Κέντρο της Αθήνας με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης, ημέρα η οποία ποιητικώς αναφέρεται ως εαρινή ισημερία.

Θα μου πείτε, το δικαίωμα στη διαμαρτυρία όπως και το δικαίωμα στη διεκδίκηση δικαιωμάτων, κεκτημένων ή μη, είναι δημοκρατικώς κατοχυρωμένα. Ειδικά αν ο διαμαρτυρόμενος έχει τη δυνατότητα να διακόψει ή να παρεμποδίσει την κυκλοφορία των εντελώς αντιποιητικών οχημάτων.

Αλήθεια, τι διεκδικούσαν όλοι αυτοί οι ποιητές που οργάνωσαν προχθές την πορεία στο Κέντρο της Αθήνας; Την Ημέρα της Ποίησης; Μα αυτή τους είχε δοθεί. Την ίδια την ποίηση; Αλήθεια, με ποιον τρόπο διεκδικεί κανείς την ποίηση και τι είναι αυτό που σε κάνει ποιητή; Ή μήπως το δικαίωμα στη διαμαρτυρία για την κατάντια της χώρας, τα μέτρα, την πτώχευση, το Μνημόνιο και τα νέα μέτρα που θα έρθουν να προστεθούν στα μέτρα της εντελώς πεζής οικονομίας; Πεζές απορίες ενός πεζού που σέβεται την ποίηση αλλά κοιτάζει με καχυποψία κάθε έκφραση «ποιητικότητας».

Είμαστε ποιητικός λαός και, αν μη τι άλλο, δικαιούμαστε να περιμένουμε από τους ποιητές μας και λίγη φαντασία. Αυτό το κάτι ελάχιστο που κάνει τη διαφορά και δεν ισοπεδώνει την κοινωνική ζωή. Λίγη φαντασία χρειαζόμαστε, κάτι σαν την καλοκαιρία μετά την εαρινή ισημερία. Γιατί από ομάδες διαμαρτυρομένων, αν μη τι άλλο, είμαστε χορτάτοι. Και πού είσαι ακόμη, θα μου πεις.