[Ανορθόδοξα] Ο Πλάτων πάει παρέλαση

Στα πολύ παλιά χρόνια, τα αμνημόνευτα που λένε, κάποιος που τον έλεγαν Πλάτωνα, επειδή δεν είχε πώς να σκοτώσει τον χρόνο του κάθησε κι έγραψε ένα έργο που το βάπτισε «Πολιτεία». Στο όγδοο λοιπόν βιβλίο αυτού του έργου που χωρίζεται σε δέκα βιβλία, ο περί ου ο λόγος μιλάει για τα πολιτεύματα της εποχής του, την ολιγαρχία, την αριστοκρατία, τη δημοκρατία και την τυραννία. Ο Πλάτων δεν διακρινόταν για τις δημοκρατικές του αντιλήψεις, θεωρείται όμως ευφυής συγγραφέας, μάλλον ιδιοφυής, μεγαλοφυής για την ακρίβεια. Τόσο μεγαλοφυής που, ενώ έγραψε τον 4ο αιώνα π.Χ., ορισμένες σκέψεις του μπορούν να μιλήσουν στον άνθρωπο του 21ου αιώνα χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια, αν εξαιρέσω βέβαια τη σημαντική προσπάθεια που κατέβαλε ο κ. Ν. Μ. Σκουτερόπουλος για να μεταφράσει την «Πολιτεία», η οποία κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις.

Αντιγράφω απλώς τα χωρία στα οποία ο Πλάτων αναφέρεται στον εκφυλισμό της δημοκρατίας, στη μετατροπή του δημοκρατικού πολιτεύματος σε τυραννία:

«…Ο πατέρας, για παράδειγμα, συνηθίζει να γίνεται ίσος και όμοιος με το παιδί και να φοβάται τους γιους του, κι ο γιος ίσος κι όμοιος με τον πατέρα και ούτε να ντρέπεται τους γονείς του ούτε να τους φοβάται, για να είναι πλέρια ελεύθερος…»

«…Ο δάσκαλος φοβάται, με αυτές τις συνθήκες, τους μαθητές του και τους χαϊδολογάει, κι οι μαθητές δεν δίνουν στους δασκάλους τους καμία σημασία, το ίδιο και σ’ εκείνους που τους επιτηρούν. Και γενικώς οι νέοι αντιγράφουν τη συμπεριφορά των γεροντοτέρων και παραβγαίνουν μαζί τους στα λόγια και τις πράξεις, ενώ από την άλλη οι γέροι συναγελάζονται με τους νέους, αστειεύονται και χαριεντίζονται μαζί τους και προσπαθούν να μιμούνται τα φερσίματα των νέων για να μη δίνουν την εντύπωση πως είναι δυσάρεστοι και καταπιεστικοί».

«…Αντιλαμβάνεσαι, είπα εγώ, το αποτέλεσμα από όλα αυτά μαζί. Πόσο ευαίσθητη κάνει την ψυχή των πολιτών, ώστε με την παραμικρή υποψία ότι κάποιος καταπιέζεται αυτοί να αγανακτούν και να μην το ανέχονται. Περίπου σου είναι γνωστό ότι τελικά δεν λογαριάζουν ούτε τους νόμους, γραπτούς ή άγραφους, για να μην έχουν κανένα απολύτως αφεντικό πάνω από το κεφάλι τους…»

Θα μου πείτε, ο Πλάτων ήταν συντηρητικός. Δεν είχε γευτεί τα νάματα του προοδευτικού λυρισμού που έχει αναγορεύσει τη νεότητα σε κοινωνική τάξη και έχει καθαγιάσει κάθε πράξη ανυπακοής σε επαναστατική χειρονομία. Επειδή όμως ως Ελληνες επαιρόμεθα ότι η Ευρώπη και η οικουμένη ολόκληρη μας χρωστάει τον Πλάτωνα, τον «δικό μας», ίσως τα λόγια του να χρησιμεύσουν στους γονείς και τους δασκάλους των νέων που μετατρέπουν κάθε δημόσια εκδήλωση σε λούνα παρκ διαμαρτυρίας. Και, εννοείται, και στους γεροντότερους που προσπαθούν να τους μιμηθούν.