Πολύ σόου για το τίποτε;

«Τραγουδάω γι’ αυτά που γνωρίζω: σεξ, πορνογραφία, τέχνη, φήμη, ναρκωτικά, αλκοόλ» είχε δηλώσει σε πρόσφατη συνέντευξή της η 25χρονη σούπερ σταρ, που πλασάρει την ωμή εικόνα της αυθεντικής έκφρασης όταν δεν αμολάει αφηρημένα καταστασιακά τσιτάτα: «η Μουσική είναι ψέμα», «η Τέχνη είναι ψέμα», «η Gaga είναι ψέμα». Οι φανατικοί οπαδοί της πάντως – «τα Μικρά Τέρατα» όπως αυτοαποκαλούνται – τα καταπίνουν αμάσητα. Πρόκειται εξάλλου για σχέση μητέρας («αδελφομάνας» θα μπορούσε να πει κάποιος κακός) με προβληματικά τέκνα: «Είσαι σούπερ σταρ, όποιος κι αν είσαι» τους λέει εκείνη ενθαρρυντικά, δηλώνοντας παράλληλα σε κάθε ευκαιρία: «Αγαπώ τους οπαδούς μου πιο πολύ από οποιονδήποτε καλλιτέχνη που έζησε ποτέ».

Παρ’ όλο που παρουσιάζεται όμως ως Ζαν ντ’ Αρκ των περιθωριοποιημένων, απροσάρμοστων και πάσης φύσεως ευαίσθητων εξωμήτριων της κοινωνίας, η ίδια προέρχεται από προνομιούχο περιβάλλον – πήγε στο ίδιο ιδιωτικό σχολείο του Μανχάταν με τις αδελφές Πάρις και Νίκι Χίλτον – πριν κάνει τη θητεία της στους downtown κύκλους της Νέας Υόρκης για να αναδειχθεί τελικά στο πιο πολυμορφικό εργαλείο της ψυχρά κορπορατικής αντίληψης που διακρίνει τη μουσική βιομηχανία ακόμα και τώρα που πνέει τα λοίσθια.

Οπωσδήποτε, μοιάζει συχνά πολύ πιο κοντά στη λοβοτομημένη, αντισηπτική σεξουαλικότητα της Πάρις παρά στον γήινο ερωτισμό της Madonna, από την οποία έχει αντιγράψει όμως (μεταξύ άλλων) τις σούπερ εστέτ αναφορές: Γουόρχολ, Νταλί, Μάρλεν Ντίτριχ, Μπόουι, Γκρέις Τζόουνς. Αυτό είναι το εκλεκτικό πάνθεον που συχνά επικαλείται (ακόμα και το όνομα του Ρίλκε έχει πετάξει ανέμελα σε συνέντευξή της), αν και κάποιος αντικειμενικός παρατηρητής θα διέκρινε πιο πολλές ομοιότητες με μια πιο ευτελή πινακοθήκη: Σερ, Ντονατέλα Βερσάτσε, Λίζα Μινέλι, Μπρίτνι Σπίρς μετά το «κάψιμο».

Παρά τις ακραία φετιχιστικές και εκ του ασφαλούς σκανδαλώδεις εμφανίσεις της, δεν μοιάζει καθόλου ερωτική στην πραγματικότητα – είναι σαν ένα κοριτσάκι το οποίο έχει επενδυθεί με τις φαντασιώσεις ενήλικων ανδρών, είτε αυτοί είναι γκέι είτε στρέιτ. Οπως είχε γράψει γι’ αυτήν η γνωστή συγγραφέας και αρθρογράφος Καμίλ Πάλια, πρόκειται για την «ντίβα του déjà vu, που αντιπροσωπεύει το εξαντλημένο τέλος της σεξουαλικής επανάστασης, τα όρια μιας ολόκληρης εποχής». Υπερβολές ίσως, αλλά η Gaga τα θέλει όλα δικά της: και avant garde, και mainstream, και «ψαγμένη», και δημοφιλής παγκοσμίως. Και όλα αυτά μπορεί να μην είχαν τόση σημασία αν τα τραγούδια δεν ήταν τόσο ασφαλή, προβλέψιμα και «καλόγουστα» λουστραρισμένα σ’ αυτό το νέο – 80s στυλ (η αναβίωση των 80s διαρκεί ήδη πάνω από μια δεκαετία), σαν μια πιο προχωρημένη εκδοχή του «Χ-Factor» και του «American Idol».

Η μουσική, το τραγούδι, ακόμα και η ίδια η παρουσία έρχονται σε τελευταία μοίρα. Αυτό που μετράει είναι το σόου, οι θεατρινισμοί, η χορογραφία, τα κοστούμια, το σόουμπιζ θέαμα που (στην καλύτερη περίπτωση) μοιάζει με χαζοχαρούμενο συνδυασμό κιτς υπερθεάματος του Λας Βέγκας και ακροβατικών του «Τσίρκου του Ηλιου».

Στην εποχή των ριάλιτι η άμεση φήμη δεν είναι το αποτέλεσμα, η επιβράβευση, αλλά το απόλυτο κίνητρο. Οπως είχε πει κι ένα από τα είδωλά της, ο Ντέιβιντ Μπόουι πριν από μερικά χρόνια: «Δεν νομίζω να υπήρξε άλλη εποχή στην οποία τόσοι άνθρωποι να θέλουν να γίνουν διάσημοι με οποιοδήποτε τίμημα. Σίγουρα υπάρχει στο μυαλό η ιδέα της φήμης όταν είσαι μικρός και σκέφτεσαι ότι θέλεις να ασχοληθείς με τη μουσική, το βασικό κίνητρο όμως – απ’ όσους φιλόδοξους δημιουργούς γνώριζα εγώ – ήταν η αγάπη για τη μουσική. Δεν το βλέπω αυτό πλέον: τώρα όλοι μοιάζει να σκέφτονται “τι πρέπει να κάνω για να γίνω διάσημος;”. Είναι σαν να κουνά η ουρά τον σκύλο και όχι το αντίστροφο».